15/10/2014

Quartet-lab : vier ongelooflijk straffe muzikanten met werk van Beethoven tot Crumb in Leuven

quartet-lab Patricia Kopatchinskaja en Pieter Wispelwey kwamen eerst als solist naar Leuven, vervolgens als duo en nu met een bedwelmend nieuw strijkkwartet. Quartet-lab maakt een luisterrijke muzikale reis van Beethoven tot Crumb en houdt halt bij twee opmerkelijk duo's. De musici kruisen de degens in pittige dialogen in Three Madrigals van Bohuslav Martinu en in de onvolprezen Sonate voor viool en cello van Maurice Ravel. George Crumbs Black Angels klinkt zo ongewoon als de strijkkwartetten van Beethoven toentertijd. Crumb hekelde de Vietnamoorlog in 1970, getuige de ondertitel: "Thirteen Images from the Dark Land: a parable on our troubled contemporary world". Hij gooit werkelijk alles in de strijd: gongs, kristallen wijnglazen, elektronische versterking en muzikale citaten uit het Dies Irae, Tartini's Duivelstriller en de Danse Macabre.

Het 'elektrisch strijkkwartet' Black Angels is een 'gecomprimeerd' voorbeeld van George Crumbs disparate muzikale inspiratie. Die begint al met bijgeloof: het stuk is gedateerd op "vrijdag 13 maart 1970 (in tempore belli)". Bijgeloof wordt gecombineerd met fetisjgetallen: er zijn dertien onderdelen waarin de getallen 13 en 7 op verschillende manieren gecombineerd worden, zoals 13 maal 7, 7 in 13, 13 over 7, enzovoort. Bijgeloof ook in de 'zwarte engelen': gevallen engelen verbannen uit de hemel, duivels dus. De viool is de stem van de duivel, de cello mag God zijn.

Crumb refereert ook altijd aan het muzikale verleden: de dertien onderdelen worden gegroepeerd in drie hoofddelen, 'Departure', 'Absence', 'Return', een verwijzing naar Beethovens pianosonate nr. 26, Les Adieux . Voor Crumb wijst het eerste deel op de dood, die hij als thema in het begin van het stuk laat horen; het tweede is de afwezigheid van God met het thema van de gevallen engelen, het derde is de terugkeer van God die het kwade overwint. Verdere muzikale verwijzingen zijn de Trillo del diavolo of Duivelstrillersonate van de Italiaanse vioolvirtuoos Giuseppe Tartini, de diabolus in musica of duivelskwart en het gregoriaanse Dies irae. In het nummer 6, getiteld Pavana Lachrymae, citeert Crumb uit Schuberts strijkkwartet, gebaseerd op Der Tod und das Mädchen, waarmee de dood met de dans verbonden wordt. Dat is ook het geval in de Danse macabre en de Sarabanda de la Muerte Oscura met renaissanceverwijzingen. In het zesde nummer zijn trouwens ook sarabande-elementen aanwezig. Crumb noemt de Sarabanda de la Muerte Oscura zelf een pastiche-sarabande en laat echo's ervan weerklinken in het laatste nummer van het werk, de Threnody III. De referenties aan het verleden dringen door tot in de notatiewijze. Sommige onderdelen van partituren lijken bijvoorbeeld op middeleeuwse cirkelcanons.

De datering 'in tempore belli' (in oorlogstijd) zou kunnen refereren aan het ogenblik waarop de Vietnamoorlog volop woedde, maar Crumb heeft dat nooit bevestigd. Het is het huiveringwekkende in de expressie waardoor velen Black Angels geïdentificeerd hebben met oorlog, als een anti-oorlogsstuk. Voor anderen is het een transcenderende religieuze belevenis. Zeker is het 'elektriserend' door de gewelddadig uitvergrote klankmogelijkheden van het strijkkwartet.

Programma :

  • Ludwig Van Beethoven, Strijkkwartet op. 18 nr. 4
  • Bohuslav Martinu, Three Madrigals
  • Maurice Ravel, Sonate voor viool en cello
  • George Crumb, Black Angels

Praktische info :

quartet-lab : Beethoven, Martinu, Ravel, Crumb
Donderdag 16 oktober 2014 om 20.30 u
(inleiding door Yves Knockaert om 19.45 u)
Campus Gasthuisberg (Centraal Auditorium) - Leuven


Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be

Bron : tekst Yves Knockaert voor Novecento, oktober 2014

Extra :
George Crumb: www.georgecrumb.net, www.essentialsofmusic.com, en.wikipedia.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Twintigste editie Novecento met 7 concerten met muziek van de 20ste eeuw, 19/09/2014

20:13 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.