30/09/2014

Daverende percussieperformance van Pulse Percussion Trio in Oudenaarde

Pulse Percussion Trio Rythmosis is de daverende percussieperformance van Pulse Percussion Trio. Drie straffe slagwerkers bundelen hun kunnen in een eigenzinnige, creatieve podiumact. Het programma zit tjokvol groove, klassiek, swing en lyriek. De drie spelers gebruiken hun hele lichaam om met elkaar te communiceren. De voorstelling van het trio is het resultaat van zeven jaar muzikale ontwikkeling en belooft een heus spektakel te worden! 

Pulse Percussion Trio werd winnaar van internationale kamermuziekwedstrijden in Nederland en Italië en verzorgde opnames voor Radio 1, Klara en de Nederlandse AVRO. Ze concerteerden in binnenen buitenland, onder meer op het Festival van Vlaanderen Gent, in Bozar, in het Concertgebouw Amsterdam en in heel wat culturele centra.

Praktische info :

Pulse Percussion Trio : Rythmosis
Zaterdag 4 oktober 2014 om 20.30 u
De Woeker - Oudenaarde


Meer info : www.gentfestival.be

Bekijk alvast deze video van Pulse Percussion Trio

21:08 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Fenomenaal : Steven Osborne met Vingt regards van Messiaen in Leuven

Steven Osborne Op woensdag 1 oktober brengt Steven Osborne 'Vingt regards sur l'enfant-Jésus' uit 1944 in Leuven. Osborne speelt deze magistrale musico-theologische pianocyclus zonder pauze om de intensiteit ervan volledig tot zijn recht te laten komen. Steven Osborne was vorige week te gast in het Concertgebouw in Brugge. Jeroen Vanacker meldde: "Het concert van Osborne was fenomenaal. Het publiek vloog meteen recht na afloop, nadat iedereen twee uur de adem inhield. Wat een beheersing en concentratie, wat een ongelofelijke contrasten en kleuren, wat een opbouw en spanning. Een topconcert dat lang zal nazinderen. Veel plezier ermee in Leuven".

Vingt regards sur l'enfant-Jésus uit 1944 is een meesterwerk uit de pianoliteratuur. Steven Osborne brak internationaal door met zijn cd opname ervan. Olivier Messiaen is een van de belangrijkste componisten uit de vorige eeuw. Het katholicisme staat centraal in zijn oeuvre. Elk van de twintig contemplaties op de figuur van Jezus Christus is gebaseerd op een vers uit de bijbel of op een thema uit het katholicisme. Steve Osborne speelt deze musico-theologische pianocyclus (duur: 2u10min!) zonder pauze om de intensiteit ervan volledig tot zijn recht te laten komen. De vele contrasten en de afwisseling tussen virtuositeit en poëzie houden de spanning er goed in. Je krijgt hier inderdaad een overweldigende ervaring, van het soort dat een mensenleven verandert.

Olivier Messiaen staat geboekstaafd als katholiek modernistisch componist, voorwaar een zeldzame soort. De periode waarin hij zijn Vingt Regards componeerde - tussen 23 maart en 8 september 1944 - was een bijzonder woelige tijd voor de Franse hoofdstad. De oorlog en de Duitse bezetting hadden de lichtstad tot op de rand van de afgrond gebracht, en als gevolg van de malaise was het godsbesef naar beneden getuimeld. Maar op 24 augustus keerde het tij: de geallieerden parkeerden hun tanks voor het Hôtel de Ville, en de volgende dag al kon generaal de Gaulle met een triomfantelijke stoet van de Arc de Triomphe naar de Notre Dame het einde van de Parijse bezetting vieren. Het grootste deel van Vingt Regards werd met andere woorden in barre oorlogsomstandigheden geschreven.

Aan de oorsprong van deze twintigdelige pianocyclus ligt een opdracht van Henri Barraud, directeur muziek van Radio France. Hij wou een radio-uitzending maken rond het kerstfeest, waarin teksten van de Franse schrijver Maurice Toesca afgewisseld zouden worden met muziek van Olivier Messiaen. De uitzending was begroot op twaalf overwegingen en ongeveer een kwartier muziek. Het project werd uiteindelijk afgeblazen, maar zowel de tekst als de muziek vonden hun weg naar een uitgever. Toesca’s tekst werd verlucht met sprekende gravures van de Franse kunstenaar Michel Ciry. Hij gaf zijn personages grote, bolle ogen, wier regards de diepte van het mysterie van de menswording peilen. Messiaen van zijn kant beperkte zich niet tot een kwartier muziek; zijn twintig pianostukken nemen ruim twee uur in beslag.

Als Messiaens muziek oorspronkelijk bedoeld was om nà een tekst te klinken, kan ze dan wel nog functioneren zonder die tekst? Is er niet onvermijdelijk een betekenislaag geamputeerd? En wat dan met de context waarin Messiaens muziek vandaag klinkt, de hedendaagse geseculariseerde maatschappij? Heeft het wel nog zin de ontkerkelijkte luisteraar van vandaag Messiaens muzikale peilingen van een cruciaal geloofspunt uit de katholieke theologie voor te schotelen? Indien Vingt Regards niets meer was dan een reeks van twintig zoutloze, devotionele pianostukken, dan zou het inderdaad geen zin hebben deze muziek nu nog uit te voeren. Doch Messiaen had een gloeiende hekel aan duffe devotiekunst die de eigen kerkelijke abonnees moest bedienen. Zijn artistieke invalshoek was niet devotioneel, maar theologisch. 'Une musique vraie' - muziek met een waarheidsclaim - zo omschreef hij het mikpunt van zijn esthetiek.

En dat doel streefde hij na als een onvervalste modernist die tegelijk belijdend katholiek was. Met beide voeten stond Messiaen immers in de twintigste-eeuwse vernieuwende esthetiek, waarmee hij evenwel een eeuwenoud doel trachtte te dienen. Zijn muziek laat zich dan ook niet degraderen tot slaafse illustratie van katholieke dogma's, maar ze ontplooit haar eigen wetmatigheden tot het uiterste. Zo is ook Vingt Regards geen muziek bij iets wat uiteindelijk beter in woorden kan gezegd worden, geen muzikale spin-off van een hoofdstuk uit de catechismus. In dit opzicht is het nog niet zo verwonderlijk dat het project van Henri Barraud uiteindelijk mislukte: Messiaens muziek liet zich immers niet zomaar de levieten lezen door de tekst van Toesca. De paradox van Vingt Regards ligt juist in het feit dat de muziek in en doorheen haar onherleidbaar eigen logica over andere dingen komt te spreken.

De componist bouwde zijn muzikale logica op rond drie thema's die als herkenningspunten voor de luisteraar fungeren. Het belangrijkste en meest in het oor springende is het zogenaamde thème de Dieu. Dit Godsthema bestaat uit vijf bont gekleurde akkoorden, die in de eerste regard (Regard du Père) gepresenteerd worden. Messiaen projecteert de vijf akkoorden daar op een majestueuze tijdschaal, waardoor ze als imposante zuilen van tijd klinken, die afgemeten worden aan de gelijkmatig tikkende hartslag van de zestiende noten in het hogere register van het pianoklavier. Hun onwankelbare regelmaat geeft deze schijnbaar roerloze muziek - God als onbewogen beweger - toch het karakter van een gestage openbaring. Het Godsthema loopt als een rode draad doorheen een handvol van de Vingt Regards, maar springt vooral in het oor in elke vijfde regard. Structureel gezien vormen deze regards de fundamenten waarop het monumentale bouwwerk van Vingt Regards rust. Maar ook vanuit theologisch oogpunt zijn dit de belangrijkste blikken op het kind Jezus: de blik van de Vader (1), de Zoon (5), en de Geest (10), alsook van de Zoon in de gedaante van de communie (15) en de Zoon in de gedaante van zijn mystiek lichaam, de Kerk (20).

De vijfledige structuur die Messiaen zo door middel van het Godsthema articuleert, staat garant voor een uitgebalanceerde dramaturgie. De cyclus opent met vijf regards die alle overwegend contemplatief en rustig van toon zijn. In de vijfde regard verschijnt het Godsthema opnieuw, niet langer in de mysterieus versluierde bassen, zoals in de eerste, maar lichtend helder in het middenregister van de piano. Het wordt gecombineerd met een ritmische canon tussen twee lagen akkoorden die bovenop het thème de Dieu gestapeld worden. Die twee lagen gaan ijskoud hun gang in het hogere, zilverachtige register van het pianoklavier, compleet onafhankelijk van het Godsthema. De ritmische canon die hun interactie regelt, blijft voor de luisteraar even onpeilbaar als de theologische inspiratie van dit stuk dat was voor Messiaen. Maar toch wordt ook deze nagenoeg rituele muziek vermenselijkt, met name op de momenten dat de strakke afwikkeling van de canon onverhoeds opgeschort wordt door het buitelende gekwetter van Messiaens vogeltjes.

Deze idylle wordt bruusk verstoord door de inzet van de zesde regard, die Gods scheppende kracht celebreert. Messiaen noemde deze energieke fuga met zijn elektriserende spanningsbogen graag de 'big bang' van Vingt Regards. En terecht, want in dat stuk wordt voor het eerst een energiebron aangeboord die de cyclus krachtig voortstuwt tot aan de extatische climax van de allerlaatste regard. Bij de compositie van deze en andere ongebreideld virtuoze regards wist Messiaen zich ongetwijfeld geruggensteund door de immense pianistieke mogelijkheden van Yvonne Loriod, voor wie hij de bundel componeerde. In 1943 nog, het jaar voorafgaand aan de compositie van Vingt Regards, had hij samen met haar de première gespeeld van Visions de l’Amen voor twee piano’s. Ook daar al had hij maatwerk geleverd: de pianopartij bedoeld voor Loriod is beduidend veeleisender dan de andere, die Messiaen voor zijn rekening nam. Tussen de zesde en de tiende regard zitten drie kortere stukken van het type dat Messiaen als immaterieel en symbolisch karakteriseerde: de regards van het kruis, van de hoogten en van de tijd. De pianoschriftuur is er speculatief eerder dan zinnelijk, uitgedund eerder dan virtuoos volgepakt.

De tweede helft van Vingt Regards, hoewel ook nog duidelijk gegroepeerd per vijf stukken, wordt toch veeleer geritmeerd door enkele grootschalige regards in traag tempo, die op gelijke afstand van elkaar voorkomen (nrs. 11, 15 en 19) en alle min of meer duidelijk het thème de Dieu weer opnemen. Zo krijgt de luisteraar het gevoel dat er zich, ondanks de traagheid waarmee de tweede helft van de cyclus dooraderd is, toch met toenemende urgentie een kern ontvouwt die pas in de laatste regard helemaal aan het licht zal komen. Tot dat gevoel van urgentie draagt ook het feit bij dat Messiaen tussen die breedopgezette regards telkens een trits van eerder gedrongen stukken plaatst (nrs. 12-14 en 16-18), die als een soort machinekamer fungeren waar brandstof gegeven wordt aan de voorwaartse stuwkracht van heel de cyclus.

Het brandpunt van Messiaens muzikale dramaturgie ligt in de laatste regard (Regard de l'Église d'amour), goed voor ongeveer een kwartier muziek - de tijdsspanne die Henri Barraud oorspronkelijk voor het geheel voorzien had! In dit stuk laat Messiaen de drie thematische herkenningspunten samenvloeien, als een voorbereiding op wat hij de 'verheerlijking van het Godsthema' noemt. Met deze glorieuze climax – een waar negatiefbeeld van de eerste regard, qua klanksterkte, levendigheid en virtuositeit - sluit Messiaen de cirkel van zijn indrukwekkende oorlogscyclus.

Praktische info :

Steven Osborne : Messiaen, Vingt regards sur l'enfant-Jésus
Woensdag 1 oktober 2014 om 20.30 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 19.45 u )
Grote Aula Maria Theresia - Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.stevenosborne.co.uk

Bron : tekst Jan Christiaens voor Novecento, september 2014

Elders op Oorgetuige :
Twintigste editie Novecento met 7 concerten met muziek van de 20ste eeuw, 19/09/2014

20:46 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

29/09/2014

Dick Raaijmakers en Louis Andriessen in de kijker tijdens 33ste editie van Dag in de Branding

Dick Raaijmakers In het 9de seizoen van het Haagse festival voor nieuwe muziek Dag in de Branding (edities 33 t/m 36) vormt het werk van componist Dick Raaijmakers de rode draad in de festivalprogramma's. De 33ste editie zelf staat verder in het teken van de 75-ste verjaardag van Louis Andriessen. Van hem wordt De Stijl uitgevoerd in de nabijheid van de grote verzameling Mondriaans van het Gemeentemuseum
Het besluit om het seizoen 14/15 in het teken van het oeuvre van Dick Raaijmakers te zetten, werd genomen kort voor het overlijden van deze Haagse kunstenaar. De Johan Wagenaar Stichting heeft ervoor gekozen om het werk van Raaijmakers, bijna in een 'natuurlijke rol' zoals de componist/denker/theatermaker die zelf zo vaak heeft vervuld, het becommentariërend contrapunt te laten zijn van vier edities Dag in de Branding op rij. De publicatie Cahier M, kleine morfologie van de elektrische klank is leidraad bij de programmakeuzes. Zo komt een aantal van zijn stukken wellicht nog het meeste tot zijn recht: als prikkelende aanzet tot beschouwing en bespiegeling.

In samenspraak met Kees Tazelaar, Raaijmakers expert bij uitstek, is voor de edities 33, 34, 35 en 36 een programma samengesteld dat in mei 2015 culmineert in een (meerdaagse) festivaleditie die in het teken zal staan van Raaijmakers als pionier en inspirator én in het bijzonder als voorbeeldige 'Homo Ludens', de met alle elementen spelende mens. Elke editie krijgt een overkoepelend thema, steeds van commentaar voorzien door werk van Raaijmakers. Naast Ping-pong (de befaamde door Raaijmakers destijds tot een soundscape getransformeerde tafeltennis match tussen Louis Andriessen en Cornelis de Bondt, die, als het even meezit, tijdens deze 36ste editie, door dezelfde protagonisten wordt hernomen) en zijn Schaakmuziek (ook editie 36), worden onder meer Ontketening 2 (editie 36), van zijn collega-pionier Jan Boerman, Kreuzspiel (editie 36) van Karlheinz Stockhausen en Match (editie 36) van Mauricio Kagel uitgevoerd.

Er heeft altijd een nauwe band bestaan tussen de Johan Wagenaar Stichting (JWS) en Dick Raaijmakers, één van de grondleggers van de Nederlandse elektronische muziek die als multimediakunstenaar zijn tijd ver vooruit is geweest en een oeuvre heeft nagelaten van een dusdanige originaliteit dat het wereldwijd zijn gelijke niet kent. De eerste editie van het door de JWS georganiseerde Festival in de Branding (sinds 2006 het festival voor nieuwe muziek Dag in de Branding (DidB) was gewijd (o.a. met Herman's Hand) aan het werk van deze veelzijdige pionier, aan wie in 2004 de Johan Wagenaar Prijs werd verleend, als waardering voor zijn permanent inspirerende oeuvre. De band met de persoon en het werk van Raaijmakers werd in 2009, tijdens de 9de editie van Dag in de Branding, opnieuw aangehaald, nu met de presentatie van zijn Grafische Methode Fiets - in samenwerking met het TodaysArt Festival, Steim en het intituut voor instabiele media V_2.
Programma : Calliope Tsoupaki: Narcissus - Korzo Theater - 15.00 u
De klassieke mythologie is een terugkerend thema in de muziek van de Grieks-Nederlandse componiste Calliope Tsoupaki. Voor Narcissus, een muzikaal-olfactorisch drama voor zes musici en vijf geurlagen, ontleende zij haar inspiratie aan de gelijknamige godenzoon die verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld. Narcissus is muziektheater zonder tekst. In een louter instrumentale setting onderzoekt Tsoupaki de magie van de amoureuze aantrekkingskracht. Gedurende het stuk bewegen viool en piano als twee magnetische polen om elkaar heen, gevangen in een moment van liefde op het eerste gezicht. Een ensemble van harp, hoorn, cello en basklarinet begeleidt het liefdespaar, evenals een geurcompositie, die voor deze voorstelling werd ontwikkeld door geurexpert Tanja Deurloo.

Raaijmakers/Van Domselaer/Andriessen - Tuinzaal Gemeentemuseum - 18.00 u
1 Dick Raaijmakers: Vier Fanfares
Vier Fanfares (tape) is een op zichzelf staand werk van Dick Raaijmakers. Maar dat is niet altijd zo geweest. Als we de geschiedenis ervan bekijken zien we dat het een overblijfsel is van een groter geheel: De Promenair van Mondriaan, een spraakmakend project dat door Raaijmakers in 1995 op het Koninklijk Conservatorium werd gerealiseerd: een virtuele realisatie van Mondriaans plannen voor een 'neoplastische' muziek.

De kern van wat in de dertiger jaren van de vorige eeuw door figuren als Karel van Goeyvaerts (ontwikkelaar van het serialisme) en na de tweede wereldoorlog door prominenten als KarlHeinz Stockhausen en Pierre Boulez (ook theoretisch) is uitgewerkt, werd in 1924 in nummer IV van het tijdschrift De Stijl door Mondriaan al als theorie gepubliceerd - en door van Domselaer in zijn onvolprezen experiment Proeven van Stijlkunst op muziek gezet. Mondriaan was in het bijzonder op zoek naar een tussenvorm, een (overgangs) gebied tussen muziek en beeldende kunst (het gebied waar Dick Raaijmakers later als geen ander zijn unieke stempel op zou drukken): de 'neoplastische muziek'. Bedoeld werd een nieuwe, (ook te visualiseren) concrete en zakelijke vorm van muziek, die gegenereerd zou moeten worden door twee 'velden': een veld mét en een veld zónder een te reguleren toonhoogte. Daarbij genereerde het veld mét regulatie drie 'tegengestelde klankkleuren': rood, geel en blauw. Het veld zonder regulatie genereerde de kleur(toon)loze 'schaduwakkoorden': zwart, grijs en wit. Het overheersende principe voor beide velden was dat het volume niet aangepast mocht worden. Horizontale en verticale omkeringen van de toonreeksen waren toegestaan, maar crescendi of tempowisselingen (Mondriaan noemde dit 'diagonalen') waren uit den boze.

In 1994 zijn deze opvattingen in De Promenair van Mondriaan in de praktijk gebracht. Met experimenele software werd Nummer 5 van Van Domselaer's Proeven van Stijlkunst via een serie ruimtelijk opgestelde luidsprekers ver- en getoond. Om de statische en indringende aard van de rode-, gele- en blauwe- te benadrukken werden de originele pianoklanken van Nummer 5 vervangen door opnames van lang aangehouden trompet-, trombone -en tuba klanken. Om ook de schaduwakkoorden (wat Stockhausen Negativklänge noemde) te kunnen voortbrengen, ontwikkelde Raaijmakers zijn Vier Fanfares. Op de vraag of hij daarmee het voor het welslagen van De Promenoir beoogde doel ook wist te bereiken, geeft hij in een essay uit 1998 het volgende antwoord: "Terwijl de rode gele en blauwe tonen makkelijk en ruimtelijk waren te combineren, bleek dit met de schaduwakkoorden zo goed als onmogelijk te zijn."
Naar eigen zeggen bevrijdde Dick Raaijmakers daarmee de Vier Fanfares uit De Promenoir - waarbij hij het antwoord op de vraag of ze in hun zelfstandigheid kunnen overleven, overlaat aan de luisteraar.

2 Jakob van Domselaer: Proeven van Stijlkunst 5 - Marc Wielart, piano
n 1912 raakt de 22 jarige Jakob van Domselaer in Parijs bevriend met de 17 jaar oudere Piet Mondriaan. Geïnspireerd door wat Mondriaan in de schilderkunst voor elkaar heeft gekregen, neemt Van Domselaer zich voor om hetzelfde te doen voor de muziek. Tussen 1913 en 1916 componeert hij 9 composities met als titel Proeven van Stijlkunst - een titel die ondubbelzinnig verwijst naar de Stijl, de kunstbeweging (en het gelijknamige tijdschrift) die Mondriaan samen met kunstenaars als Theo van Doesburg en Bart van der Leck had opgericht.

De Proeven van Stijlkunst zijn de enige muziekstukken die volgens de principes van De Stijl zijn gecomponeerd. De eerste zeven delen van de cyclus zijn in 1916 in een uitgave van de Nieuwe Kring gepubliceerd. Met name de delen 4, 5, 8 en 9 worden gezien als equivalenten van een neoplastisch schilderij. Er heerst in deze muziek een 'statische balans'. Geheel volgens de ideeën van Mondriaan ging het in deze stukken om het bereiken van "de essentie van de werkelijkheid" en "het natuurlijke van de verschijningsvorm" Van Domselaer zelf is van mening dat een componist op zoek moet gaan naar "het absolute, het eeuwige, het goddelijke". In die opvatting is stilte een diepere werkelijkheid dan geluid. Stilte wordt gezien als een verticaal verschijnsel (het stilstaande), het toongeluid of een melodie als iets horizontaals (want dat speelt zich af in de voortschreidende tijd). Stilte is per definitie onhoorbaar, maar door een afgewogen verhouding tussen het verticale en het horizontale in de muziek (Van Domselaer noemt dit de tijdmaat) kan men een ideaal evenwicht verkrijgen, en wordt de stilte hoorbaar. Dit valt volgens van Domselaer te bereiken door de melodie op te heffen, toonladders te vermijden, en ritmes te reduceren. Akkoorden noemt hij 'klankstollingen'. Met zijn quasi-chaotische 'klankballingen' wist hij elk spoor van melodie uit. Dat het publiek niet op deze nieuwe ontwikkelingen zat te wachten wordt duidelijk als Mondriaan in het Amsterdamse Concertgebouw een concert bijwoont waar Van Domselaer eigen werken speelt. Tijdens het concert ontstaat er onder het publiek de nodige commotie, waar Mondriaan op reageert met de woorden: "Ze snappen nergens iets van, 't zijn hier stomme honden!".

Ondanks het feit dat Van Domselaer en Mondriaan veel van de voor die tijd zeer radicale ideeën delen, verschillen ze op een aantal punten ook van mening. Op een gegeven moment zelfs zo sterk, dat Van Domselaar Mondriaan verwijt dat hij met zijn abstracties de natuurlijke verschijningsvormen verbreekt en ontbindt. Mondriaan daarentegen is van oordeel dat van Domselaer niet meer met beide benen op de grond staat, de tijd waarin hij leeft verloochent en alleen nog rekening houdt met de buiten-kosmische eeuwigheid. Dit gaat van kwaad tot erger - totdat Van Domselaer op een zomeravond in het Laren van 1916, na een langdurig gesprek met Mondriaan, er een punt achter zet en tegen hem zegt: "Dan scheiden zich hier onze wegen, Piet."

3 Dick Raaijmakers: Voor Theo van Velzen
Raaymakers' compositie T-heo van V-elzen, een "Een proeve van retro spraak", stamt uit mei 1968. Het is een bandopname van achterstevoren uitgesproken woorden en zinnen. Omdat de band ook achterstevoren wordt afgespeeld, klinken de achterstevoren opgenomen woorden en zinnen vloeiend en zijn ook goed te verstaan. De compositie werd gemaakt ter gelegenheid van het afscheid van Theo van Velzen als directeur van het Haagse Gemeentemuseum.

4 Louis Andriessen: De Stijl - Branding Ensemble o.l.v. Etienne Siebens
De Materie, het monumentale muziektheaterwerk dat Louis Andriessen tussen 1984-89 componeerde, is ideeënopera, symfonie en muzikaal essay in één. Centrale thematiek is de dualistische relatie tussen materie en geest, ratio en intuïtie; concepten die ook ten grondslag liggen aan het derde deel van het vierluik, De Stijl (1985). Welbeschouwd is De Stijl een soort scherzo dat zijn inspiratie vindt in de abstracte schilderkunst van Piet Mondriaan. Zo is de structuur van de muziek gebaseerd op de streng geometrische vormen van diens Compositie met rood, geel en blauw (1927). Anderzijds heeft ook de spontane energie van de boogie-woogie, razend populair in Mondriaans tijd, onmiskenbaar zijn sporen nagelaten in de partituur.

De ijzerenheinige dynamiek, die de ritmische, repetitieve noten van De Stijl kenmerkt, wordt nog eens versterkt door de stekelige bezetting van het werk: een zwaar versterkte big band, inclusief elektrische gitaren, synthesizers, boogie-woogie-piano en 'heavy metal' slagwerk, komen samen in wat Andriessen eens als het 'verschrikkelijke symfonie-orkest' bestempelde.

Andriessen/Fondse - Paard van Troje - 20.30 u
1 Louis Andriessen: Hoketus - Asko|Schönberg / Hout - NJO
Louis Andriessen's Hoketus (uitgevoerd door Asko|Schönberg) is exemplarisch voor de Nederlandse ensemblecultuur: uitgevoerd zonder dirigent, geschreven op de capaciteiten van de individuele musici, en een volledig commitment eisend. Want Hoketus is vooral bijzonder lastig om te spelen. Twee identieke groepen staan tegenover elkaar op het podium en spelen identiek materiaal, maar nooit tegelijk. De korte patronen haken in elkaar tot een geheel. De naam Hoketus verwijst dan ook naar het woord 'hoketeren', een techniek die in bepaalde soorten volksmuziek wordt toegepast en waarbij 'de ene stem zingt als de andere stem zwijgt'. Het strakke ritme vereist een volledige concentratie van de musici, wat wordt benadrukt doordat ze, afgezien van de twee pianisten, staande musiceren. Minstens even theatraal is het geluid dat als in een tenniswedstrijd over het podium heen en weer schiet. De duur van het stuk varieert van 25 tot 50 minuten: de musici beslissen zelf wanneer ze overstappen op een volgend patroon. [ontleend aan een toelichting van Jacqueline Oskamp]

Hoketus is het resultaat van een minimal art project waar Andriessen in januari 1977 op het Conservatorium in Den Haag mee begon. Doel was om de geschiedenis van de Amerikaanse avant-garde, zowel theoretisch als praktisch door te nemen, met de opzet om bestaande minimal composities uit te voeren en zo niet alleen de eigenschappen ervan te onderzoeken, maar ook met een tegengeluid te komen. Met Hoketus introduceerde Andriessen een eigen minimalisme dat ver verwijderd is van de afstandelijke, ontspannen aard van veel Amerikaanse minimal music uit die tijd, "inclusief de bijbehorende kosmische onzin".

Ook Hout (uitgevoerd door het NJO) is vintage-Andriessen. Met een bezetting van tenorsax, gitaar, piano, marimba en woodblocks doet het 10 minuten durende stuk zijn naam eer aan. Hoewel de compositie feitelijk aan een strikte canonstructuur beantwoordt, zitten de afzonderlijke stemmen elkaar zo dicht op de huid dat zij lijken samen te smelten tot een en dezelfde unisono-melodie met auditieve 'after-images' of 'vertakkingen'. Die 'vertakkingen' kunnen ook opgevat worden als de takken van een boom, wat dan het gebruik van de vele houten instrumenten- en daarmee ook de titel van het stuk zou verklaren.

2 Martin Fondse, Steve Martland en Björks 'Unravel' - NJO
In 50 minuten mixen de musici van het NJO hedendaags gecomponeerde muziek met jazz en pop en voegen daar nog een vleugje Senegalese drumtraditie aan toe. Het programma Low End HiFi verenigt drie generaties componisten: van de beroemde Nederlandse componist Louis Andriessen, via zijn leerling Steve Martland naar Martin Fondse en Björk. Al deze componisten hebben een sterke eigen kleur en zijn beïnvloed door een rijkdom aan muziekstijlen. Het geheel staat onder leiding van dirigent Martin Fondse. Fondse is in zijn werk altijd op zoek naar nieuwe manieren van musiceren, naar een balans tussen compositie, improvisatie, dialoog en persoonlijke expressie. Tenorsaxofonist Mete Erker is een van de origineelste saxofonisten van ons land. Zijn expressieve spel wordt gekenmerkt door een combinatie van rauwe energie en lyriek, geïnspireerd door de grote jazztenoren van de jaren '60.

Praktische info :

Dag in de Branding 33 : Raaijmakers leve!
Zaterdag 4 oktober 2014 vanaf 15.00 u
Op verschillende locaties in Den Haag


Meer info : www.dagindebranding.nl

Elders op Oorgetuige :
In memoriam Dick Raaijmakers (1930 - 2013), 7/09/2013
Fietsperformance van Raaijmakers, eenmalig naar Vlaanderen geïmporteerd, 12/11/2008

11:35 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

28/09/2014

Twaalfde editie van Nuit Blanche in Brussel

Nuit Blanche De nacht van zaterdag 4 op zondag 5 oktober is het centrum van Brussel weer het decor voor de twaalfde editie van Nuit Blanche. Nuit Blanche is een nacht waarin de mensen kunnen samenkomen, een nacht waar men het ongewone en de hedendaagse creativiteit samen ontdekt in een aangename en feestelijke sfeer. Op het programma staan installaties, performances, multimediaprojecties, optredens, interactieve animatie en performances van dj's en vj's. Het thema van 2014 is filmkunst.

Nuit Blanche is een artistiek én populair cultureel project dat mensen aanspoort de stedelijke omgeving vanuit een nieuwe invalshoek te (her)ontdekken of te (her)overen. Nuit Blanche wil een nacht organiseren - voor een veeleisend publiek - waarin de mensen kunnen samenkomen en het ongewone en de hedendaagse kunst samen kunnen ontdekken in een warme en feestelijke sfeer die ontdekking en verwondering in de hand werkt. Nuit Blanche wil de stad openstellen voor de wereld van de nacht door de toegankelijkheid van heel wat plekken voor een breed publiek te bevorderen.

Een greep uit het programma :

Klaus Verscheure, Spectra Ensemble & Tom McRae : 14 emotions/ Allegoria Via Dolorosa - Beursgebouw
Op deze moderne cultusplaats bieden veertien sterk sprekende taferelen een ontwijde herinterpretatie van de kruisweg. Haast onmerkbaar beginnen de personages te bewegen. Elk scherm toont een emotie, opgenomen in tien seconden en weergegeven in veertien intense minuten. Het geheel wordt naar een hoger niveau getild door de muziek van het Spectra Ensemble.
Schilder-cineast Klaus Verscheure baseerde zijn video-installatie op de iconografie van de klassieke kruisweg, ontdaan van religieuze connotaties. De 'Via Dolorosa' als metafoor voor het schuldgevoel, opgedrongen door religies. Een spiegel van de hedendaagse maatschappij? Singer-songwriter Tom McRae componeerde de beklijvende soundtrack.
spectraensemble.nettools.be

Vivian Barigand & Arnaud Eeckhout : Twist - Grand Casino Brussels Viage
Welkom in de vierde dimensie. Een gigantisch stuk aluminium demonstreert zijn bedwelmende eigenschappen, zowel visueel als auditief. Onderworpen aan draaiingen en golfbewegingen treedt het materiaal in dialoog met de ruimte en de lichamen. Het suggereert wind, regen, zee, een heel landschap, en dompelt je onder in een sfeer van eindeloze contemplatie.

Pierre Debusschere, Bassem Akiki & De Munt Chamber Music Ensembles : I Know Simply That The Sky Will Last Longer Than I - De Munt
De Brusselse kunstenaar Pierre Debusschere haalt al lang inspiratie uit de muziek en ontwierp het beeldmateriaal voor seizoen 2014-2015 van De Munt. Hij maakte naam in de modewereld, maar schudt in deze kleurrijke trance de glamourwereld flink dooreen, met als resultaat een aanstekelijke bevraging van de bewegingen van het lichaam. I Know Simply That The Sky Will Last Longer Than I kent een buitengewone esthetiek die het lichaam en de link tussen het creatief proces en de muziek in vraag stelt. Zijn werk wordt in de Munt geprojecteerd en begeleid door de musici van het huisorkest, o.l.v. Bassem Akiki. Op het plein zullen live artiesten en DJ’s de visuele creaties begeleiden van Pierre Debusschere.

Todor Todoroff & Christian Graupner : PendulA - Hôtel Marivaux_Back
In het midden van de in onbruik geraakte filmzaal weerklinkt een zucht, we horen stemmen en klanken die de ruimte inpalmen. Cinema Marivaux ontwaakt. Het hypnotiserende geslinger van de pendules geeft gestalte aan het kloppende hart van de filmzaal. De bezoekers ontcijferen beetje bij beetje de stukken van een verborgen partituur. PendulA is een interactieve klank-, video- en lichtinstallatie die de tijd en ruimte lijkt te scanderen. De installatie wordt opgeluisterd door elektro-akoestische liveconcerten van componisten Todor Todoroff, Stephan Dunkelman en Rafael Munoz met Sigrid Vandenbogearde.

Praktische info

Nuit Blanche
Zaterdag 4 oktober 2014 vanaf 19.00 u
Op verschillende locaties in Brussel


Het volledige programma en alle verdere info vind je op nuitblanchebrussels.be

23:12 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Vlaams Sinfonietta brengt hedendaagse Folk Songs in Heist-op-den-Berg

Luciano Berio In 1964 schreef Luciano Berio (foto) zijn 'Folk Songs': een cyclus van 11 liederen, deels bestaande volksliederen die in een eigentijds ritmisch en harmonisch jasje gestoken werden, deels nieuwe composities, geïnspireerd op volksmuziek uit Sardinië, Armenië, de VS ... Een zevenkoppig ensemble becommentarieert de melodie van de mezzosopraan. Vlaams Sinfonietta trekt dit idee open naar de multiculturele realiteit van onze samenleving. Componisten uit de landen van herkomst van veel van onze 'nieuwe Belgen' gaan aan de slag met volksliederen uit het land waar hun roots liggen: Nederland (Klaas Ten Holt), Griekenland (Nikos Ioakeim) , Koerdistan (Hawar Tawfiq), Verenigde Staten (Ellen Lindquist) en Turkije (Mejmet Erhan Tarhan).

Luciano Berio (1925-2003) behoort tot de generatie van de zogenaamde post-seriële componisten. Hij assimileerde in de jaren vijftig de rationele compositietechnieken van het serialisme en paste die dan op een vrije manier toe. Het opmerkelijke aan zijn oeuvre ligt hierin, dat hij naast de uitgesproken avant-gardistische kunst ook interesse aan de dag legde voor een totaal andere esthetiek, namelijk die van het volkslied. Berio heeft het duidelijke onderscheid tussen de 'officiële' kunstmuziek en de volksmuziek nooit als een discrepantie ervaren. In 1963 componeert Berio op maat van zijn echtgenote, de Amerikaanse sopraan Cathy Berberian, een bundel Folk songs. Voor deze bewerkingen van volksliederen uit de meest diverse landen stelt hij een instrumentaal ensemble samen dat bestaat uit fluit, klarinet, harp, altviool, cello en percussie.  Hij bewerkte ettelijke liederen afkomstig uit de volkse traditie van onder meer de Verenigde Staten, Frankrijk (de Auvergne), Italië (Sicilië en Sardinië) en Armenië. De keuze van dat laatste land is wellicht beïnvloed door het feit dat de zangeres Cathy Berberian, met wie hij een tijd gehuwd was, uit die regio afkomstig is.

Praktische info :

Vlaams Sinfonietta & Olga Ronanko : Folk Songs
Vrijdag 3 oktober 2014 om 20.00 u
CC Zwaneberg - Heist-op-den-Berg


Meer info : www.zwaneberg.be en www.vlaams-sinfonietta.be

Extra :
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

22:14 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Wereldpremière van Tactus-Laureaat Stylianos Dimou in Flagey

Stylianos Dimou 'Een briljant pianist die in één maat meer over het leven vertelt dan een ander in een hele carrière', schreef een recensent ooit over de Kroatische pianovirtuoos Ivo Pogorelich. Toen hij in 1980 de Chopin Piano Competitie niét won, beende jurylid Martha Argerich misnoegd de zaal uit, uitroepend dat hij een genie was. Een emotionele reactie die de briljante twintiger meteen een blitzcarrière opleverde. Pogorelich, die zijn hele carrière vasthield aan Chopin, zal nu het Pianoconcerto van Schumann brengen - een wereldpremière. Ook L'allégorie de la caverne van de Griekse componist en Tactus-laureaat Stylianos Dimou (foto) is een wereldpremière. Van grootse ideeën en abstracte notenbeelden naar échte orkestklanken - voor jonge componisten is het vaak een onhaalbaar proces: een orkest is immers een peperduur 'instrument' dat niet vlot beschikbaar is. Tactus geeft jonge componisten de kans om de theorie in praktijk te brengen, en samen met professionele orkesten hun vakmanschap te ontwikkelen. De vakjury van editie 2013 selecteerde het werk dat dit seizoen uitgevoerd wordt. L'Allégorie de la caverne van de jonge Griekse componist Dimou Stylianos verwijst naar Plato's theorie: een knappe compositie, die door middel van harmonische manipulaties onze perceptie in vraag stelt.

Om de twee jaar organiseert Tactus leessessies in België, met steeds groeiend succes: Voor de vijfde editie (oktober 2013) werden uit meer dan 200 inzendingen van over heel de wereld 7 jonge componisten geselecteerd. In België namen ze deel aan een masterclass om hun composities in te studeren, met de hulp van onder meer Brussels Philharmonic en onder toezicht van chef-dirigent Michel Tabachnik. De vakjury, met onder meer Kimmo Hakola, Claude Ledoux, Ann McKay, Annelies Van Parys en Luc Van Hove, selecteerde één winnend werk dat nu als ouverture wordt uitgevoerd tijdens het concert van 2 oktober in Flagey. Laureaat Stylianos Dimou (1988) zal het concert ook bijwonen.

Proagramma :

  • Stylianos Dimou, L'Allégorie de la caverne (Selectie : Tactus - Forum for Young Composers)
  • Robert Schumann, Pianoconcerto in a, op. 54
  • Johannes Brahms, Symfonie nr. 3 in F, op. 90

Praktische info :

Brussels Philharmonic & Ivo Pogorelich : Stylianos Dimou, Schumann, Brahms
Donderdag 2 oktober 2014 om 20.15 u
Flagey - Brussel


Meer info : www.flagey.be en www.brusselsphilharmonic.be

21:52 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Noors Solistenkoor overspant 350 jaar dubbelkorige muziek in de Bijloke

Grete Pedersen Het Norske Solistkor, opgericht in 1950 en tot 1990 geleid door componist en koordirigent Knut Nystedt, geldt als een van de vocale topensembles uit Scandinavië . Het dubbelkoor (een combinatie van twee koren die samen één muziekstuk uitvoeren) presenteert zowel oude muziek, de grote Scandinavische als de hedendaagse koorliteratuur en brengt niet minder dan 350 jaar dubbelkorige muziek ten beste in de Bijloke: : van Schütz’ Musikalische Exequien (1636) over Messiaens Cinq rechants (1950) tot Thoresens Ya kafi, ya shafi (1997) - een spanwijdte met grote 'S'!

Det Norske Solistkor (het Noors Solistenkoor) geldt niet alleen als het beste kamerkoor van Noorwegen, maar tevens als een van de vocale topensembles uit de Scandinavische regio. Het koor werd in 1950 opgericht met de bedoeling een toonaangevend ensemble te creëeren voor de uitvoering van zowel het klassieke koorrepertoire als de nieuwste koormuziek. Zijn eerste dirigent was componist en koordirigent Knut Nystedt, welke het koor gedurende veertig jaar leidde. In 1990 werd hij opgevolgd door Grete Pedersen (foto), die sindsdien de artistieke leiding heeft.

Het Noors Solistenkoor werkt geregeld samen met orkesten als het Noors Radio Orkest, het Noors Kamerorkest en het Italiaanse barokensemble Europa Galante. De kern van haar repertoire wordt gevormd door de klassieke werken uit de Scandinavische en de internationale koorliteratuur. Verder heeft het koor een grote faam verworven in het hedendaagse repertoire. Het brengt veelvuldig nieuwe werken van Noorse en internationale componisten in première. De leden van het koor zijn allen goed opgeleide, zorgvuldig geselecteerde zangers, die binnen en buiten het koor ook solistisch optreden. Het aantal zangers in het koor varieert afhankelijk van het uit te voeren repertoire.

Het Noors Solistenkoor treedt nationaal en internationaal op in concertzalen en kerken, maar gaat ook concerten op minder voor de hand liggende locaties, waarbij een nieuw publiek met koormuziek in aanraking kan worden gebracht, niet uit de weg. Behalve met chefdirigent Grete Pedersen, werkt het koor geregeld met gastdirigenten, zoals Tonu Kaljuste, Fabio Biondi en diverse jonge Noorse dirigenten.

Het ensemble maakt veelvuldig cd-opnamen. De enkele jaren geleden verschenen opname met koormuziek van Edvard Grieg, uitgebracht op het label BIS, oogste grote lof van de internationale vakpers. Daarna verschenen eveneens bij BIS: 'White Night - impressions of Norwegian folk music' (2007) en 'Im Herbst', een zeer succesvol ontvangen cd met romantische koormuziek van Schubert en Brahms (2011). Het meest recent is de cd 'Refractions' (2013) met koormuziek van Valen, Berg, Messiaen en Webern. 

Programma :

  • Heinrich Schütz, Musikalische Exequien (1636)
  • Henry Purcell / Sven-David Sandström, Hear my prayer, O Lord
  • Olivier Messiaen, Cinq rechants - O sacrum convivium
  • Lasse Thoresen, Ya kafi, ya shafi

Praktische info :

Noors Solistenkoor : Schütz, Purcell, Messiaen, Thoresen
Donderdag 2 oktober 2014 om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke - Gent


Meer info : www.debijloke.be en solistkoret.no

Extra :
Lasse Thoresen : www.lassethoresen.com en en.wikipedia.org

21:29 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

26/09/2014

Eric Sleichim & Bl!ndman stellen bloemlezing uit hun repertoire voor

Eric Sleichim Eric Sleichim, artistiek leider van BL!NDMAN, vertelt in dit programma over de historiek, de fysionomie, de verschillende klankmogelijkheden en onorthodoxe speelwijzen van de saxofoon. Hij geeft toelichting bij de verschillende stijlrichtingen  en de implicaties op klank en articulatie. Hij stelt de hele saxofoonfamilie voor met verschillende solo-momenten. In het concertgedeelte schotelt BL!NDMAN een bloemlezing uit zijn repertoire voor.

Adolphe Sax, 200 jaar geleden geboren in Dinant, was een vernieuwer. Zijn experimenteerlust leidde tot tientallen octrooien. De genialiteit van Sax lag erin de hij orde schiep in de verschillende blaasinstrumenten van zijn tijd (saxotromba, saxtuba ….). Hij bracht ze technisch op een ander niveau. Ergonomisch zat de eerste saxofoon bijvoorbeeld zo perfect in elkaar dat hij in honderd jaar tijd nauwelijks bijgeschaafd hoefde te worden.

Praktische info :

Eric Sleichim & Bl!ndman : The sound of sax
Woensdag 1 oktober 2014 om 20.30 u
CC Strombeek


Meer info : www.ccstrombeek.be en blindman.be

Video : beluister hier alvast een fragment :

19:43 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Wervelende seizoensopener van Symfonieorkest Vlaanderen

Dirk Brossé Filmmuziek, topdirigent Dirk Brossé, een literaire wereldcreatie én als amuse de Benvenuta Suite van Frédéric Devreese, centrale componist bij het Symfonieorkest Vlaanderen dit jaar. Dit concert kan tellen als wervelende opener van hun nieuwe seizoen.

Een toevallige ontmoeting kan het begin zijn van een onverwachte vriendschap. Zo is het gegaan bij Europees president Herman Van Rompuy en dirigent-componist Dirk Brossé. De samenkomst van hun beider passies - haiku's en muziek - resulteert in korte liederen die aanvankelijk voor piano zijn bedoeld maar nu ook voor orkest zijn bewerkt. Het Symfonieorkest Vlaanderen brengt Haiku Cycle One in wereldprimeur. Let's go to the movies! Van Star Wars tot Harry Potter, van E.T. en Indiana Jones tot Lincoln: filmcomponist John Williams creëerde de muziek van tientallen blockbusters. Zijn samenwerking met topregisseur Steven Spielberg bezorgde hem maar liefst vijf Oscars! Williams' Star Wars Suite spreekt zo helder dat het filmdoek (bijna) overbodig wordt. Filmmuziek bepaalt ook het werk van de Vlaamse componist Frédéric Devreese. Ook zonder beeldbegeleiding zijn zijn composities beeldrijk van karakter. Met de Benvenuta Suite nr. 1 creëerde Frédéric Devreese een orkestsuite die gebaseerd is op zijn oorspronkelijke filmmuziek van de gelijknamige film.

Programma :

  • Frédéric Devreese, Benvenuta Suite nr. 1
  • Dirk Brossé, Haiku Cycle One (wereldcreatie)
  • John Williams, Star Wars Suite

Praktische info :

Symfonieorkest Vlaanderen, Hanne Roos & Lore Binon : Star Wars
Dinsdag 30 september 2014 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be en www.symfonieorkest.be
---------------------------------
Donderdag 2 oktober 2014 om 20.00 u
Bozar - Brussel


Meer info : www.bozar.be en www.symfonieorkest.be
---------------------------------
Zaterdag 4 oktober 2014 om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke - Gent


Meer info : www.debijloke.be en www.symfonieorkest.be
---------------------------------
Zondag 5 oktober 2014 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen


Meer info : www.desingel.be en www.symfonieorkest.be
---------------------------------
Zaterdag 18 oktober 2014 om 20.00 u
CC Zwaneberg - Heist-op-den-Berg


Meer info : www.zwaneberg.be en www.symfonieorkest.be

Extra :
Dirk Brossé : www.dirkbrosse.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Frédéric Devreese : www.fdevreese.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Frédéric Devreese wordt tachtig!, interview door Ronny De Schepper op ronnydeschepper.wordpress.com, 2/06/2009

Video :
Bekijk alvast dit fragment uit Dirk Brossé's Haiku Cycle One

18:51 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Muzikale curiosa uit de 20ste eeuw voor strijktrio en pianokwartet

Norbert Rosseau Goeyvaerts String Trio en Jan Michiels duiken maandag de 20ste eeuw in en zetten o.a. de Gentse Norbert Rosseau (foto) en 'een speciale' Karel Goeyvaerts op het programma. Zowel het trio als Michiels zijn fan van 20ste-eeuwse muziek. De musici over Rosseau: "Vanmorgen hebben we met Jan gerepeteerd. Het pianokwartet van Rosseau is echt een geweldige ontdekking!"  Voor Goeyvaerts moeten de ochtend van het concert de nieuwsberichten (in verschillende talen) opgenomen worden voor de partituur die 's avonds op de pupiter staat. Voor wie iets nieuws wil ontdekken is dit een niet te missen concert. Voorts werk van: Skalkottas, Schönberg en Xenakis.

Hoogromantische expressie, dodecafonie, waanzinnige energie en muzikaal experiment uit de vorige eeuw. Goeyvaert trio en Jan Michiels zijn er wild van. Arnold Schönberg schrijft zijn expressief Strijktrio op. 45 nadat hij nipt aan de dood ontsnapte. Zijn leerlingen Nikos Skalkottas en Norbert Rosseau lopen in zijn voetspoor met dodecafonie en hoogromantische expressie. De jongere generatie kiest andere paden. Xenakis laat de strijkinstrumenten een waanzinnige energie produceren. Goeyvaerts experimenteert: hij geeft opdracht om op de dag van het concert een opname te maken van nieuwsberichten in verschillende talen. De musici moeten hier op ' inspelen' (toch houdt meestercomponist Karel Goeyvaerts de muzikale kwaliteit stevig in de hand).

Het twaalftoonssysteem leverde de basis voor Schönbergs prestige en invloed: hij slaagde er immers in om een systeem uit te werken dat tegelijk heel flexibel was en tegelijk door en door logisch. Voor de andere componisten op het programma zou Schönbergs twaalftoonssysteem op diverse manieren een oriëntatiepunt worden. Het meest letterlijk voor Nikos Skalkottas, die als student in Berlijn bij Schönberg compositie ging studeren. Het Strijktrio Nr. 2 schreef hij in 1935, kort na zijn terugkeer in Griekenland. Het draagt de sporen van zijn studie bij Schönberg: een doorgedreven gebruik van de twaalf tonen, een compacte schriftuur en voortdurend ontwikkelende motieven. Ook Norbert Rosseau zou zich de twaalftoonstechniek van Schönberg eigen maken en er in de jaren 1960 en 1970 - ruim na de dood van Schönberg - een heel persoonlijke invulling aan geven, zoals in het pianokwartet (1975).

Karel Goeyvaerts en Iannis Xenakis behoorden beiden tot de generatie die onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog een nieuwe impuls aan de hedendaagse muziek zouden geven, maar hun vertrekpunten waren anders: waar Goeyvaerts de twaalftoonstechniek van Schönberg als een evident vertrekpunt zag voor een nog veel meer doorgedreven rationele manier van componeren, zocht Iannis Xenakis iets gelijkaardigs in een heel andere hoek: algoritmes en complexe wiskundige structuren die een heel amorf, chaotisch kluwen van klanken konden kneden tot overrompelende sonore massa's. In het wat latere strijktrio Ikhoor (1978) zijn de chaotische elementen niet meer zo extreem (zo is er een regelmatige puls en zijn er herkenbare herhaalde motieven te horen) maar blijft Xenakis' fascinatie voor ruwe klank en een harde, strakke speelstijl onmiskenbaar. Ook Goeyvaerts' pianokwartet stamt uit een wat latere fase van zijn carrière. De strenge twaalftoonsprincipes had hij dan al een eindje achter zich gelaten en hij was vooral bezig met collage-achtige composities. Het Pianokwartet (1972) heeft een vrije, open structuur: het bestaat uit zeven verschillende segmenten waarvan de muzikanten de volgorde zelf mogen kiezen en waarvan de interpretatie afhankelijk is van verschillende vrijer te bepalen factoren. Goeyvaerts schrijft voor dat die segmenten gecombineerd moeten worden met een tape. Maar ook die is onderhevig aan de onvoorspelbare toevalsfactoren van het moment: de tape moet namelijk op de dag van het concert zelf worden gemaakt, aan de hand van fragmenten van radionieuwsberichten van die dag. Een instructie die maakt dat in een 'oude' compositie steeds minstens één aspect letterlijk zeer actueel zal zijn.

 Programma :

  • Norbert Rosseau (1907-1975), Pianokwartet 'opus posthumus'
  • Nikos Skalkottas (1904-1949), Strijktrio
  • Iannis Xenakis (1922-2001), Ikhoor
  • Karel Goeyvaerts (1923-1993), Pianokwartet met magnetofoon
  • Arnold Schönberg (1874-1951), Sechs kleine Klavierstücke - Strijktrio

Praktische info :

Goeyvaerts String Trio & Jan Michiels : Rosseau, Skalkottas, Xenakis, Goeyvaerts, Schönberg
Maandag 29 september 2014 om 20.30 u
(inleiding door Maarten Beirens om 19.45 u)
STUK - Leuven


Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be, www.stringtrio.net en www.michielsjan.be

Bron : tekst Maarten Beirens voor Novecento, september 2014

Extra :
Norbert Rosseau op nl.wikipedia.org en www.cebedem.be
Iannis Xenakis : www.iannis-xenakis.org, www.xenakis-ensemble.com en youtube
Iannis Xenakis (1922-2001): Mathematicus en filosoof, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Karel Goeyvaerts op www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Twintigste editie Novecento met 7 concerten met muziek van de 20ste eeuw, 19/09/2014

18:12 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook