12/09/2014

Musica Sacra Maastricht : vier dagen vol muziek rond het thema 'ontzagwekkend'

Musica Sacra Maastricht De derde week van september staat Maastricht ook dit jaar weer in het teken van Musica Sacra Maastricht. De 32ste editie van dit festival vindt plaats van donderdag 18 t/m zondag 21 september. Wederom dienen vele historische locaties in Maastricht als decor voor verrassende concerten en voorstellingen. Een wervelend kunstenfestival met een rijk programma, dat is Musica Sacra Maastricht. Met muziek, dans, theater, performance, film en beeldende kunst, ieder jaar samengebracht vanuit een thema. Vier dagen vol muziek - van gregoriaans tot hedendaags, van west naar oost, van delicaat tot groots - dans, theater, performance, film en beeldende kunst, deze editie samengebracht rond het thema 'ontzagwekkend'. Musica Sacra Maastricht nodigt bezoekers uit om samen stil te staan bij deze actuele thematiek. Het uitgebreide festivalprogramma biedt voor elk wat wils, van jong tot oud, van ontdekker tot kenner.

Ontzagwekkend
Centraal thema van deze editie van Musica Sacra Maastricht is ‘Ontzagwekkend’. Onthutsende constateringen en onbeantwoorde vragen liggen aan de basis. Wie zijn wij, dat we ons een beeld kunnen vormen van onze plaats in de onmetelijke kosmos? Dat we die kosmos steeds beter in kaart weten te brengen, doet weinig af aan ons besef slechts deel te zijn van een overrompelend groot geheel. We staan versteld en zijn gefascineerd door wat we waarnemen en begrijpen van de natuur. Maar we moeten toegeven dat niet wíj de dienst uitmaken, maar dat de krachten waaraan we onderhevig zijn en waaruit we bestaan, ons op een ontzagwekkende manier overstijgen.

Ontzagwekkend is het besef dat we die krachten, zoals natuurrampen, oorlogen, ziekte en dood, misschien kunnen herleiden, er soms op kunnen ingrijpen, maar niet beheersen. Dit besef kan het startpunt zijn van een ethische reflectie op ons handelen. Hoe dan ook heeft het door de eeuwen heen betekenisvolle kunst opgeleverd. Daar is het Musica Sacra Maastricht in 2014 precies om te doen.

Highlights
Musica Sacra Maastricht schiet op donderdag 18 september met volle kracht uit de startblokken. Om 11 uur begint Jonathan Powell met de integrale uitvoering van het monumentale Sequentia cyclica super Dies irae van Sorabji. Diezelfde avond klinkt in de Theresiakerk de Nederlandse première van The Beautiful Names, een van de belangrijkste werken van John Tavener. De première van The Beautiful Names vond plaats op 19 juni 2007 in Westminster Cathedral in Londen in aanwezigheid van de Prins van Wales, die ook de opdracht verleende en aan wie het werk is opgedragen. De uitvoering tijdens Musica Sacra Maastricht is de derde uitvoering en de eerste in Nederland. De uitvoering is in handen van het Symfonieorkest Vlaanderen, Studium Chorale en tenor Thomas Blondelle (2de prijs  Koningin Elisabethwedstrijd 2011 en vaste solist bij Deutsche Oper Berlin); het geheel staat onder leiding van Hans Leenders.

De Amerikaanse Meg Stuart, choreografe van de dansvoorstelling Blessed, is door het gerenommeerde Duitse danstijdschrift 'tanz' uitgeroepen tot choreografe van het jaar 2014. De voorstelling zelf is ook al meerdere keren in de prijzen gevallen: deze ontving de Franse Prix de la Critique voor 'meilleur spectacle étranger' in 2008 en een Bessie Award in de categorie eoutstanding visual designe in 2012. In dezelfde uitgave heeft Tanz Ballett am Rhein uitgeroepen tot gezelschap van het jaar (Kompanie des Jahres). Zij voeren tijdens Musica Sacra de voorstelling Deep field op, de eerste keer buiten Duitsland.

Naast heel wat Europese artiesten verwelkomt Musica Sacra Maastricht dit jaar ook twee gezelschappen uit de VS. Cut Circle is een vocaal ensemble uit Californië, dat zich specialiseert in muziek uit de Renaissance. Het ensemble werd in 2003 opgericht door Jesse Rodin, Associate Professor of Music aan Stanford University en auteur van Josquin’s Rome: Hearing and Composing in the Sistine Chapel. Rodin leidt tevens het Josquin Research Project, een digitaal zoek-en-analyse-instrument voor onderzoek naar een groot deel van het renaissance-repertoire. Het optreden tijdens Musica Sacra Maastricht is het eerste optreden van Cut Circle in Europa. In de Martinuskerk brengen ze onder meer de befaamde Missa Et ecce terrae motus van Antoine Brumel. 
 
Tevens uit Californië komt het ensemble Echoi, een research ensemble verbonden aan het Department of Music, University of California, San Diego. Vertrekkend vanuit de centrale figuur van Iannis Xenakis creëren de vijf performers van dit gezelschap nieuw werk van de Amerikaanse componist Roger Reynolds, die in Of this Word’s being … heard / not heard teruggrijpt naar een aantal van Xenakis' muzikale principes.

(wereld)premières
- de integrale (zeven uur durende!) uitvoering van de Sequentia cyclica super Dies irae van Sorabji door Jonathan Powell (do 18/09)
- Sir John Tavener - The Beautiful Names door Symfonieorkest Vlaanderen en Studium Chorale (do 18/09)
- Cut Circle - eerste Europese optreden van dit gezelschap (vr 19/09)
- dansvoorstelling Deep Field van Ballett am Rhein (vr 19/09)
- Remembrance Day gecomponeerd voor het WO1 herdenkingsjaar door Michael Finnissy (za 20/09) 
- Die Bücher der Zeiten door Mike Svoboda (za 20/09)
- filmmuziek bij filmtweeluik over WO1 Maudite soit la guerre en La Belgique Martyre (za 20/09)
- Of this word’s being … heard / not heard :  nieuw opdrachtwerk van Roger Reynolds voor fluit, percussie, sopraan en piano  en Ensemble Echoi met werken van Baca - l’Archipel du corps en Adan - Tractus (zo 21/09) 
- verschillende composities door het ensemble voor experimentele elektronische muziek van de afdeling Compositie van het Koninklijk Conservatorium Den Haag, in project kHz#04
- installatie [14/14] door Academie Beeldende Kunsten Maastricht

Componisten op bezoek
Tijdens deze editie van Musica Sacra Maastricht kun je ook weer enkele van de componisten begroeten, die hun composities live zullen bijwonen. Mike Svoboda en Richard Barrett spelen beiden mee in hun eigen creaties. Verder komt Michael Finnissy de wereldpremière van Remembrance Day beleven en is Hanne Deneire, componiste van een nieuwe muziekscore bij de zwijgende film La Belgique Martyre, ook bij de vertoning van het bijzondere filmtweeluik over De Groote Oorlog. Ook Willem Boogman (Sternenrest) en Trevor Bača (die speciaal uit de Verenigde Staten komt overvliegen om bij de Nederlanse première van zijn werk l'Archipel du corps te zijn, zullen van de partij zijn. 

Naar goede zijn er dus ook dit jaar een aantal Vlaamse produkties/artiesten te gast op Musica Sacra Maastricht. Een overzicht :

Tavener - The Beautiful Names - do 18/09 om 20.30 u in de Therasiakerk
Symfonieorkest Vlaanderen, Studium Chorale, Thomas Blondelle


In The Beautiful Names (2004) componeert John Tavener  de 99 namen van Allah die in de Koran voorkomen. Tavener beschouwde het als een van zijn voornaamste composities. De goddelijke namen vallen uiteen in twee categorieën: die van verhevenheid en die van barmhartigheid. De 99 namen zijn universeel: het zijn theofanieën van het eeuwige en oorspronkelijke ‘zijn’. Een metgezel van de profeet Mohammed zei: "Ik zag nooit iets zonder God te zien." De missie van de mens is dan ook om het uiterlijk te doen aansluiten bij het innerlijk, aldus John Tavener.

John Tavener : "The Beautiful Names kwam voor mij als een visioen. Ik mediteerde op bijna dagelijkse basis op de afzonderlijke namen en de muziek kwam volgroeid tot mij. Het was nooit willekeurig of chaotisch, maar leek de logica van de kosmische muziek of de muziek der sferen te hebben." 

Richard Barrett - life-form voor cello en elektronica - za 20/09 om 17.15 u in de Sint Janskerk
Arne Deforce, cello - Centre Henri Pousseur, elektronica

Met life-form schreef Richard Barrett (1959) een visionaire partituur die tot een nieuwe verhouding tussen mens, technologie, kosmos en natuur wil komen. Het is niet de elektronica, ruimtelijk opgesteld rondom het publiek, die het spel van de musicus manipuleert (zoals in de klassieke live-elektronica) maar de akoestische klanken van de cello die vooraf gecomponeerde elektronische structuren veranderen en tot leven wekken. Een ontzagwekkend werk met kosmische allures.
Arne Deforce : "In 'life-form' staat de vraag centraal hoe en in welke mate verschillende organische levensvormen kunnen functioneren als metafoor voor de ontwikkeling van nieuwe muzikale processen, het ‘tot leven’ wekken van elektronische klanken, en - verdergaand - tot nieuwe muzikale esthetische reflecties."

Michael Finnissy - Remembrance Day (wereldpremière) - za 20/09 om 20.00 u in Theater aan het Vrijthof
Solisten van Brussels Philharmonic, EXAUDI & Jan Michiels o.l.v. Ed Spanjaard

Michael Finnissy is na Liturgy of Saint Paul (2008) en De Allerheiligste Ledematen des Lijdenden Verlossers (2010) voor de derde keer te gast bij dit festival. Hij componeerde voor dit herdenkingsjaar van de Eerste Wereldoorlog een nieuw werk, Remembrance Day. Finnissy ziet het als een oorlogsdagboek, namelijk van Henry Lamont Simpson, een minder bekende War Poet. Zes weken voor de vrede is hij op 21-jarige leeftijd gesneuveld.

Zijn gedichten, gezongen door een bariton, gaan een dialoog aan met de proloog van Goethes Faust I, waar God en de Duivel de oorlogszucht van de mens bespreken, en met hymnen van Petrus Abelardus over christelijk martelaarschap. Finnissy heeft de structuur van Mahlers Achtste gespiegeld en maakt toespelingen op muziek uit de tijd: volksmuziek, salonmuziek, marsen en ragtime. De enorme omvang van Mahler en Britten heeft hij bewust niet nagestreefd.

Filmtweeluik: Maudite soit la guerre - La Belgique Martyre (Nederlandse première) - za 20/09 om 22.00 u in de Sint Janskerk
Gijs van Schoonhoven, HERMESensemble

La Belgique Martyre was de eerste naoorlogse Belgische productie in een serie van in totaal elf producties. Deze waren alle gedraaid tussen 1919 en 1924. Ze vormen de eerste uitingen van een opkomende cinematografische industrie in België. De films worden gekarakteriseerd door compromisloos patriottisme, vurige idolatrie voor de koning en het vaderland, opofferingszin en sterke anti-Duitse sentimenten en werden zeer populair in de jaren na de Eerste Wereldoorlog.

La Belgique Martyre (België als Martelares) is de enige film geproduceerd vóór het Verdrag van Versailles en wil het het imago herstellen van het arme kleine België dat door de geallieerde propaganda tijdens de oorlog was geschapen. De film benadrukt ‘hoe België had geleden voor de overwinning van de rechtvaardigheid’ en hoe het land daarom een plaats verwachtte ‘in de voorhoede van de naties’.

Elke mogelijke oorlogsmisdaad begaan door de Duitsers passeert de revue: de afwijzing van de Belgische neutraliteit; de invasie; de executies van onschuldige burgers; de plunderingen van de dorpen; de deportaties; de slagvelden en de opoffering in de modderige loopgraven aan de IJzer; de dood op het slagveld en de rouw van het Belgische volk. De nadruk ligt steeds op het leed van het land en zijn bevolking. De jonge Vlaamse componiste Hanne Deneire heeft deze zwijgende film van passende muziek voorzien.

Willem Boogman - Sternenrest - za 20/09 om 22.00 u in de Lambertuskerk
Spectra o.l.v. Filip Rathé


De kosmos maakt muziek. Dat is de conclusie van de asteroseismologe Conny Aerts die in 2005 het bestaan van geluidsgolven in sterren beschreef. ‘Kosmische symfonieën’ noemt ze het. De Nederlandse componist Willem Boogman raakte in de ban van deze bevindingen. Hoe klinken de sterren? Op basis van wetenschappelijke gegevens schreef Boogman Sternenrest, een compositie voor elektrische gitaar, slagwerk van glas, kamermuziekensemble, computer en Wave Field Synthesis (WFS), met als uitdagende uitdagende ondertitel ‘Sterren maken geen muziek’, een productie van stichting Barooni / producent Roland Spekle.

Het publiek bevindt zich letterlijk midden in een betoverend, kosmisch uitspansel, voortgebracht door gitarist Olaf Tarenskeen, slagwerker Arnold Marinissen, zes musici van het Vlaams Spectra Ensemble en de 192 luidsprekers van het WFS-systeem van Stichting The Game of Life. Aansluitend aan dit concert klinkt een uitvoering van ‘Dong-Nae Gut’ van de Zuid-Koreaanse componiste Ji Youn Kang. In dit werk voor Wave Field Synthesis verbindt zij oosterse en westerse tradities.

Vlaams Radio Koor : The Great War - zo 21/09 om 12.30 u in het Stadhuis
1914. De Eerste Wereldoorlog breekt uit en sleurt heel Europa, Rusland en de VS mee in een bloedig conflict dat de kaart van Europa voor altijd zal hertekenen. Dit programma omvat zowel Engelse, als Duitse en Franse koormuziek. Centraal staan de Songs of Farewell, het muzikale testament van Hubert Parry (1848-1918), tijdens de oorlog voorzitter van de commissie Music in Wartime.

Deze cyclus componeerde hij tussen 1916 en 1918 en omvat zes motetten voor 4- tot 8-stemmig gemengd koor a cappella, op aangrijpende teksten van de 16de tot de 19de eeuw. Bepalend voor zowel de keuze als voor de haast symfonische uitwerking van deze cyclus, is enerzijds de gruwelijke ‘Great War’ – die de idealist Parry hevig schokte – en anderzijds het aanvoelen van de eigen naderende dood.

Met meesterlijke beheersing slaagt Parry erin de zes motetten in één adem op te bouwen naar het hoogtepunt van het zesde motet: Lord, let me know mine end, de ultieme smeekbede van iemand die zich voorbereidt op de dood. Songs of Farewell is hét meesterwerk van een veelzijdig musicus en boeiende persoonlijkheid: een krachtig maar gevoelig man met vele twijfels maar ook met rotsvaste overtuigingen.

Praktische info :

Musica Sacra Maastricht
Van donderdag 18 t/m zondag 21 september 2014
Op verschillende locaties in Maastricht


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.musicasacramaastricht.nl 

23:22 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.