11/09/2014

Simeon Ten Holts Canto ostinato : muzikale trance op het Brugse Belfort

Simeon Ten Holt Simeon Ten Holts Canto ostinato is dé cultklassieker van het Nederlandse minimalisme. Eindeloos lijken de muzikale patronen zich te herhalen, bijna onmerkbaar vinden de verschuivingen plaats. "Oorzaak en gevolg, spanning en ontspanning worden verzelfstandigd en in de voortgang door de herhaling tot staan gebracht. Akkoorden of groepen akkoorden maken zich los van de melodische binding en gaan een eigen leven leiden", aldus Ten Holt. "Een belangrijke rol speelt de tijd. Het herhalen moet een toestand scheppen waarin het muzikale object zijn zelfstandigheid bevestigt en kan zoeken naar de gunstigste positie ten opzichte van het licht. Tijd wordt de ruimte waarin het muzikale object gaat zweven." Deze (uiteraard gratis) uitvoering op de Belfortbeiaard van Brugge en twee elektrische piano's sluit een zomer vol beiaardconcerten af en wijst vooruit naar het project SLOW (36h) op 8 en 9 november in het Concertgebouw.

Simeon Ten Holt (1923-2012) studeerde bij Jacob van Domselaer en vertrok in 1949 als 26-jarige naar Parijs voor verdere muziekleer. De Noord-Hollander experimenteerde veel met toonsoorten en (a)tonaliteit. Van 1975-1979 legde hij zich toe op Canto Ostinato, dat hij als breekpunt in zijn oeuvre beschouwde en uitgroeide tot zijn meest invloedrijke werk. Hij voltooide de eerste versie in 1976 voor drie piano's en een orgel. De naam van de compositie slaat op het zangerige (canto) en het dwarse, hardnekkige (ostinato) van de sterk repetitieve muziek. Het stuk is op herhaling en tonaliteit gebaseerd en heeft geen vaste lengte.

De uitvoerenden kunnen kiezen voor variaties en herhalingen, noten herhalen, veranderen of weglaten en ze kunnen het naar eigen inzicht eindeloos rekken waarmee de kracht van de repetitie alsmaar toeneemt. "Die vrijheid is heel uitzonderlijk in de klassieke wereld, waar stukken toch vaak op één bepaalde manier gespeeld moeten worden", zegt VPRO Radio 4 eindredacteur Aad van Nieuwkerk. "Er is ook een hele snelle versie. Niet zo mooi, maar niemand kan zeggen dat het niet mag." Er zijn uitvoeringen van drie kwartier en twaalf uur geweest, maar gebruikelijker is twee tot drie uur. Later volgden meer lange pianowerken als Lemniscaat (1983), Horizon (1985) en Incantatie IV (1990). Lemniscaat beleefde in 2007 een twaalf uur durende uitvoering in het Viervleugelpaviljoen tijdens Theaterfestival Boulevard in 's Hertogenbosch en maakte in Bergen al eens bijna een etmaal vol.

De grote populariteit van 'Canto Ostinato' is ongekend voor een modern klassiek stuk met variabele lengte. Van Nieuwkerk denkt wel te weten hoe dat komt: "Heel zijn eigen gevoel, liefde en persoonlijkheid zitten erin. Het stuk is ritmisch heel herkenbaar, het heeft een ritmische puls, zoals elektronische muziek eigenlijk ook heeft. Het blijkt ook te werken voor veel mensen die niks met klassieke muziek hebben. Het is iets dat bijna iedereen direct aanspreekt. Sommigen zeggen: 'het is veel hetzelfde'. Dat is ook zo, dat hoort bij minimal music. Dat meditatieve, dat je in een soort trance brengt en dat het tegelijkertijd zo prettig wegluistert; ik denk dat dat het geheim van het succes is."

Praktische info :

Frank Steijns, Irene Russo & Fred Oldenburg : Simeon ten Holt, Canto ostinato
Zaterdag 13 september 2014 om 20.30 u
Belfort - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be

Extra :
Simeon Ten Holt : nl.wikipedia.org, www.simeontenholt.com en youtube

Video :
Pianist Kees Wieringa vertelt over Canto ostinato



Beluister Simeon ten Holt's Canto Ostinato

10:53 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.