06/05/2014

NOB speelt Dvorak en Gubaidulina in Brussel en Hasselt

Sofia Gubaidulina Voor dit concert krijgt het Nationaal Orkest het gezelschap van twee solisten. De Duitse cellist Alban Gerhardt bezit die ogenschijnlijke ongedwongenheid die alleen voor de allergrootsten is weggelegd. In 'Seven Last Words' van de Russische componiste Sofia Gubaidulina (foto) gaat hij een muzikale dialoog aan met Christophe Delporte op bajan, een Russisch accordeon. Dvorák schreef zijn 'Slavische dansen' op vraag van zijn uitgever Fritz Simrock, die een werk wilde in de stijl van de immens populaire 'Hongaarse dansen' van Johannes Brahms. In zijn greep uit kleurrijke volksmelodieën beperkte de componist zich niet tot zijn eigen Bohemen, maar maakte ook gebruik van muziek uit Polen, Slovakije, Transkarpatië en andere Midden-Europese regio's. Het werk oogstte al snel veel bijval, nog geholpen door een aanbeveling van ... jawel, Brahms. Dvoráks 'Achtste symfonie' mag dan minder bekend zijn dan de 'Negende', met haar meesterlijke vormgeving van elementen uit de Tsjechische volksmuziek behoort ze tot zijn mooiste scheppingen. Naar eigen aanvoelen was ze de eerste waarin hij helemaal loskwam van de Duitse invloeden die zijn voorgaande symfonieën nog hadden getekend. De charmante folkloristische melodieën en ritmen verbergen een hechte structuur, vol symmetrieën en subtiele accenten.

Sofia Asgatova Gubaidulina (1931) behaalde haar graduaat in 1954 in Moskou. Haar muziek werd door de censuur als 'onverantwoord' omschreven maar toch ging ze verder op de ingeslagen weg, vooral door de steun van haar leraar Dmitri Sjostakovitsj. Muziek was voor haar een ontsnapping uit de socio-politieke atmosfeer van het Sovjetregime. Reden waarom haar muziek sterk verbonden is met het transcendente, het mystieke en het spirituele. Gubaidulina wordt door velen beschouwd als een van de grootste in invloedrijkste moderne Russische componisten, samen met mensen als Valentin Silvestrov en Alfred Schnittke. Deze drieëntachtigjarige vrouw van Tataarse oorsprong won pas echt bekendheid vanaf de jaren tachtig - onder meer door toedoen van violist Gidon Kremer - maar ondertussen werden al tientallen cd's met werken van haar opgenomen onder meer bij dit Zweedse label BIS.

Voor het zevendelige 'Sieben Worte' liet Gubaidulina zich inspireren (net zoals Schütz en Haydn voor haar) door het passieverhaal en de zeven laatste woorden van Jezus aan het kruis. Het is een spirituele reflectie over de dood die wordt verwoord door strijkorkest en cello solo, samen met nog een tweede solo-instrument dat de componiste, omwille van haar interesse in Russische folklore, nauw aan het hart ligt: de bayan, een soort van Russische accordeon. De klankkleuren van beide instrumenten passen trouwens verrassend goed bij elkaar, mede omdat de cello uitvoerig gebruik moet maken van de voor de bayan zo typische lange glissandi. Het werk bevat een grote muzikale symboliek. Zo speelt de cello steeds dichter naar de kam toe, om uiteindelijk aan de achterkant ervan uit te komen - dit symboliseert Jezus' 'oversteek' naar het hiernamaals.

Programma :

  • Antonin Dvorak, Slavische dansen, uittreksels, Symfonie nr. 8, op. 88
  • Sofia Gubaidulina, Zeven laatste woorden van Christus aan het kruis, voor cello, bajan en orkest

Praktische info :

NOB, Alban Gerhardt & Christophe Delporte : Dvorak, Gubaidulina
Vrijdag 16 mei 2014 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.onb.be
-------------------------------
Dinsdag 20 mei 2014 om 20.00 u
CC Hasselt

Kunstlaan 5
3500 Hasselt

Meer info : www.ccha.be en www.nob-onb.be

Extra :
Sofia Goebaidoelina op www.schirmer.com, brahms.ircam.fr en youtube
Sofia Goebaidoelina : Trancendentale muziek op www.musicalifeiten.nl
De nacht is verloren gegaan. Essay over Goubaidulina, Rob Zuidam in NRC Handelsblad op 13/04/2001

19:20 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.