25/03/2014

Pacifica Quartet en Marc-André Hamelin in deSingel

Marc-André Hamelin Het Amerikaanse Pacifica Quartet en Marc-André Hamelin (foto) hebben alvast hun eigenzinnige repertoirekeuze en grenzeloze virtuositeit gemeen. Ze koppelen het populaire Tweede Pianokwintet van Dvorák aan het Pianokwintet van de obscure componist Leo Ornstein. Toen Ornstein in 2002 overleed, verloor de muziekwereld een fascinerende componist en mogelijk de oudste aller tijden (hoewel zijn geboortejaar onzeker is, zou hij 109 geworden zijn!). Zijn biografie leest als een roman: wonderkind op de piano in zijn geboorteland Rusland, vluchteling van antisemitische pogroms onder de tsaren, avant-gardecomponist in de VS en internationaal gevierd pianovirtuoos. Op het hoogtepunt van zijn roem trok hij zich terug, geraakte in de vergetelheid en leefde net lang genoeg om de hernieuwde interesse in zijn muziek mee te maken. Onder meer de opname met pianosolowerken die Hamelin maakte, droeg bij aan zijn eerherstel. In zijn radicaalste werken behandelde Ornstein de piano als percussie-instrument, met beukende wilde ritmes en woeste clusters. Een en al ruwe oerenergie. Zijn Pianokwintet uit 1927 is een meesterwerk: uitbundig, heroïsch en vol energie. Net als de 'Passacaglia' van Hamelin zelf. Een concert dat je van je sokken blaast!

De Frans Canadese pianist-componist Marc-André Hamelin (1961) is voornamelijk bekend om de moeiteloze wijze waarop hij de meest uitdagende pianomuziek interpreteert tijdens zijn optredens. Minder bekend zijn de diverse composities die hij al sinds zijn vijfde schrijft. Het componeren is voor Hamelin een wezenlijk deel van zijn ontwikkeling als muzikant. "Want", zo stelt hij, "het is veel te gemakkelijk om het wonder van het creatieve proces als vanzelfsprekend te nemen." De nood om te componeren heeft hij als pianist altijd gevoeld: "Het componeren kan de muziekwerken die men aan het instuderen is op zoveel manieren belichten: het cultiveren en het verfijnen van het innerlijke gehoor, het bewust worden van stijl en muzikale taal, het appreciëren van hoe muziek is gestructureerd, ... Maar als belangrijkste aspect: het laat toe om zich dichter te voelen bij wat een componist ervoer tijdens het moment van de creatie".

De grote inspiratie voor de 'Passacaglia voor pianokwintet' uit 2002 vormt de muziek van Leopold Godowsky waarvan hij alle 'Studies on Chopin's Etudes' opnam. Aan deze opname werd in 2000 de Gramophone Magazine Instrumental Award toegekend. Twee jaar later nam Hamelin ook de 'Grand Sonata' en de 'Passacaglia' voor piano solo op van deze componist-pianist. De 'Passacaglia' van Godowsky werd geschreven naar aanleiding van de 100ste verjaardag van de dood van Franz Schubert (1797-1828). Typisch voor de muziek van Godowsky kent zijn 'Passacaglia' een hechte contrapuntische en chromatische schrijfwijze. Deze vorm van meerstemmigheid duikt ook op in de 'Passacaglia' voor pianokwintet van Hamelin, hetzelfde jaar als zijn opname van de muziek van Godowsky.

Een passacaglia is een genre dat haar oorsprong kent in de Spaanse 16de eeuwse volksmuziek, maar uiteindelijk in de barok uitgroeide tot een variatievorm gebaseerd op een terugkerende baslijn. Hamelin volgt de karakteristieken van het genre aan de hand van de driedelige maatsoort en de inzet van een baslijn (door de piano) die vervolgens herhaald wordt door de strijkers aan de hand van contrapuntische interacties met de baslijn. Het donkere en mysterieuze begin doet onwillekeurig denken aan het 'Pianokwintet' van Antonín Dvorák dat ook tijdens dit concert aan bod komt: na de opening van de piano is de eerste inzet gereserveerd voor de cello. In Hamelins 'Passacaglia' heeft de piano zonder meer hét belangrijkste aandeel. Het geheel wordt gestuwd door romantische gestes en ritmisch opzwepende passages en de meerstemmige schrijfwijze maakt enkel plaats voor uitgebreide lyrische solo’s in de pianopartij of voor unisono-passages waarin alle instrumenten dezelfde noten spelen. Naar het slot van het werk toe keert de ingetogen beginsfeer terug. Dit doet Hamelin niet door een terugkeer naar het lage register, maar net door een beweging te maken naar het ijle.

Programma :

  • Marc-André Hamelin, Passacaglia for Piano Quintet (2002)
  • Antonín Dvorák, Pianokwintet nr 2 in A, opus 81
  • Leo Ornstein , Piano Quintet (1927)

Praktische info :

Marc-André Hamelin & Pacifica Quartet : Hamelin, Dvorák, Ornstein
Donderdag 27 maart 2014 om 20.00 u
(inleiding door Waldo Geuns om 19.15 u)
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.pacificaquartet.com

Extra :
Marc-André Hamelin op nl.wikipedia.org en youtube

16:59 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.