26/02/2014

Concertgebouw Brugge richt schijnwerpers op de partituren tijdens festival Genoteerd!

Genoteerd Wie luistert en kijkt naar muziek en dans, hoeft er niet bij stil te staan. Maar hoe krijgt een uitvoerder de informatie van wie het werk creëerde? En is die altijd eenduidig te begrijpen? En wat als de componist of choreograaf er niet meer zijn? Doorheen de muziekgeschiedenis zochten componisten naar een manier om hun bedoelingen zo volledig en gedetailleerd mogelijk over te brengen. Dat evolueerde van een beperkt geheugensteuntje naar een complex alfabet van tekens en aanwijzingen. Tijdens het festival GENOTEERD! maak je kennis met vroege vormen van muzieknotatie waarbij de hedendaagse uitvoerder als een speurneus aan het ontcijferen slaat. Daartegenover staat de hedendaagse muziek met haar verregaande complexiteit of net gecontroleerde vrijheid. Bij hedendaagse dans is het een actueel vraagstuk. Hoe kunnen hedendaagse choreografieën repertoire worden wanneer de schepper er niet meer is en er geen algemeen gebruikte standaardnotatie in voege is? Geldt het spreekwoord 'Wie schrijft, die blijft' ook voor hedendaagse dans? En hoe gaan choreografen om met muzieknotatie? Tijdens GENOTEERD! Staan we stil bij de overlevering en hercreatie van kunst, in concerten, performances, lezingen, tentoonstellingen en installaties.

P.A.R.T.S. & GAME : I funerali - do 27/02 om 20.00 u
Het fysieke karakter van het maken en uitvoeren van muziek is de afgelopen decennia een belangrijke parameter geworden in de nieuwe muziek. Componisten begonnen zich steeds meer bezig te houden met de enscenering van hun muziek, de projectie van hun ideeën in de ruimte en de beweging van het lichaam in relatie tot het instrument dat het bespeelt. Op hun beurt zochten choreografen naar nieuwe gebieden om bewegingen uit te putten, voorbij de gekende dansbewegingen. Dit project, een opdracht van het Concertgebouw aan P.A.R.T.S. en Ictus fellows in het kader van het festival GENOTEERD!, exploreert deze verschuiving van focus in beide gebieden, en zoekt hoe ze elkaar kunnen beïnvloeden en inspireren. Hoe een choreografie een partituur kan worden en omgekeerd. Choreograaf Andros Zins-Browne mixt P.A.R.T.S.-dansers en composities van onder anderen Francisco Filidei en Mauro Lanza tot een interessante cocktail.

Filmconcert Psallentes / Brody Neuenschwander - vrij 28/02 om 20.00 u
Het gregoriaans is de oudste vorm van genoteerde muziek uit de christelijke wereld. Waar de notatie aanvankelijk nog zeer vaag en dubbelzinnig was, ontwikkelde het zich vanaf het begin van het tweede millennium vooral in de richting van de zogenaamde kwadraatneum-notatie: de noten worden doorgaans genoteerd op een notenbalk van vier rode of zwarte lijnen, en met zwarte en in principe vierkante noten. Deze historische notatie, die ook in Brugge gebruikelijk was aan het eind van de 15de eeuw, laat Psallentes in Liquescens horen én zien. Voor onze ogen worden folio's uit Brugse en Gentse manuscripten heropgebouwd, terwijl Psallentes live doet klinken wat we op film zien gebeuren. Een stille film dus, niet met pianobegeleiding zoals in de jaren 1920, maar met zangers en zangeressen die enthousiast en intens gestalte geven aan wat visueel niets anders dan spektakel genoemd kan worden.

Noé Soulier : Movement on Movement - za 1/03 om 20.00 u
William Forsythe wordt beschouwd als een genie in de wereld van het hedendaagse ballet. Hij heeft het klassieke ballet de voorbije jaren geherdefinieerd. In 1999 publiceerde hij Improvisation Technologies. A Tool for the Analytical Dance Eye, een boek en interactieve cd-rom waarin hij de essentiële principes van zijn eigen bewegingstaal demonstreert en becommentarieert: dansnotatie en -captatie in zijn puurste vorm. In Movement on Movement herinterpreteert danser-choreograaf Noé Soulier sequenties uit Improvisation Technologies. Door deze bewegingen als dansmateriaal en als score of partituur te gaan gebruiken, geeft Soulier ze een andere status: de bewegingen dienen niet langer om de dans te analyseren, maar worden het dansmateriaal zelf. Noé Soulier studeerde in Parijs en aan het Nationale Ballet van Canada. Hij vervolgde zijn opleiding bij P.A.R.T.S. in Brussel.

Daniel Linehan : Doing While Doing - za 1/03 om 21.00 u
Daniel Linehan presenteert met Doing While Doing een kruising tussen een lezing en een performance. Bedoeling is de toeschouwer dichter bij hem te brengen én vice versa. Hij vertelt over zijn werkproces en de gedachten die daarmee gepaard gaan. Ondertussen demonstreert hij fragmenten uit zijn choreografische partituren en werkprocessen en rapporteert hij daarover. Hij danst, vertelt en observeert. In dat veellagige gebeuren wordt de toeschouwer bijna één met de artiest. Een unieke lecture-performance voor iedereen die interesse heeft in de denk- en ervaringsprocessen die schuilgaan in het hoofd en het lichaam van een danser / choreograaf. Daniel Linehan werkte als danser en choreograaf in New York voor hij in 2008 naar Brussel verhuisde, om er les te volgen bij P.A.R.T.S. Als performer werkte hij eerder onder meer samen met Miguel Gutierrez en Big Art Group.

Notatie-happening - zo 2/03 vanav 10.30 u
De magie van een partituur: een muzikant kijkt naar een zwijgend blad papier met zwarte bolletjes, streepjes en lijnen en hoor, muziek. Het Concertgebouw richt de schijnwerpers een festival lang niet alleen op de uitvoerders, maar ook en vooral op de partituren: Genoteerd! Op zondag cureert Arne Deforce een notatie-happening. Een dag lang mag iedereen over de schouder van de muzikanten meekijken. Alles behalve traditionele partituren op de pupiters tijdens deze happening: van een quasi-middeleeuwse neumennotatie in Alvin Luciers RPM's, uitgevoerd met een oldtimer!, tot Mark Applebaums grafische hoogstandjes in diens Metaphysics of Notations en de uiterst complexe en bijna onspeelbare partituur van Brian Ferneyhoughs Time and Motion Study II. Deze en vele andere composities zijn het uitgangspunt van een uiterst boeiend muzikaal discours. Wat ze aan traditionele muzikale informatie verliezen, winnen ze aan improvisatorische vrijheid en ongekende klankresultaten. Aangevuld met Conlon Nancarrows ponskaarten voor player piano (mechanische piano) en Godfried-Willem Raes' versie hiervan, de ongebruikelijke 'letter-partituur' van Matthew Shlomowitz en talrijke historische video's met performances prikkelt de muziek niet alleen auditief, maar minstens evenzeer visueel.

Arne Deforce : "Welke vormen van notatie komen op de notatie-happening aan bod? Dat gaat van traditionele bladmuziek, over grafische partituren die flirten met de beeldende kunst, tot de hypercomplexe notenlabyrinten van Brian Ferneyhough. Die laatste schrijft muziek die onmogelijk uit te voeren is. Met opzet. Zo dwingt hij de uitvoerder tot keuzes. Gedwongen vrijheid dus. De uitvoerder moet zelf een tracé van muzikaal interessante mogelijkheden uitstippelen doorheen de partituur, om zo de luisteraar te overtuigen van zijn artistieke keuzes. De partituren zelf worden ook getoond. Die gaan we in het groot projecteren. Als je de spelregels kent, is het als luisteraar veel spannender om te zien hoe een uitvoerder het 'spel' speelt. Want dat is muziek in de eerste plaats, een spel, tussen een afwezige componist via de partituur, de uitvoerder, en niet te vergeten, de toehoorder. Ik zie het klassieke concert dus helemaal niet uitsterven. Mensen blijven geprikkeld door de schoonheid en de spanning van menselijke kwetsbaarheid in een live-uitvoering. Niets is ooit tweemaal hetzelfde. Dat is misschien het mooiste wat muziek en kunst ons kan leren. Perfectie is een illusie. We willen niet luisteren naar een robot die Beethoven perfect uitvoert. Blijkbaar interesseert een spel ons enkel als het op het scherpst van de snee kan worden gespeeld. Als het dus ook fout kan gaan. Het is precies de menselijkheid van een uitvoering die ons raakt: de minuscule variaties, het risico van mislukking dat het welslagen des te mooier maakt. Daarom kunnen we partituren, oude en nieuwe, steeds opnieuw blijven uitvoeren. Omdat een partituur een opdracht is die nooit kan worden volbracht. Een concert is een momentopname van een reis die geen eindbestemming heeft. De partituur is daarbij onze landkaart."

Praktische info :

Genoteerd!
Van donderdag 27 februari tot en met zondag 2 maart 2014
Concertgebouw Bruggge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

Extra :
Genoteerd! Naar de letter en de geest, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 1/02/2014

De commentaren zijn gesloten.