27/01/2014

Oh Vienna! Goeyvaerts Strijktrio speelt Schoenberg, Webern en Schnittke in Roeselare en Bornem

Goeyvaerts Strijktrio Het Goeyvaerts Strijktrio (violiste Kristien Roels, altviolist Kris Matthynssens en cellist Pieter Stas) speelt vrijdag in Roeselare Weense muziek uit het begin van de twintigste eeuw. Anders dan de meeste klassieke musici spelen zij alle werken uit het hoofd, worden zij één met de muziek en bezorgen het publiek een bijzonder intense luisterervaring. Drie strijktrio's - van Arnold Schoenberg (1946), Anton Webern (1926) en Alfred Schnittke (1985) - worden afgewisseld met een kortfilm uit 1992 van Thierry Knauff, over het leven van de Weense componist Anton Webern. Het is een poëtisch sfeerbeeld, gebaseerd op biografische feiten, over iemand die leefde voor zijn muziek, ver weg van de mondaine wereld, omringd door vrienden, familie en leerlingen. Hun cd met deze strijktrio's verscheen bij het gerenommeerde internationale label Challenge Records. Deze ontving in verschillende internationale magazines de hoogste quotering en onder andere een Gouden Label bij Klasssiek Centraal en een nominatie als beste cd-productie voor Klara's muziekprijzen.

Alfred Schnittke (1934-1998) is een componist die niet in één vakje is onder te brengen: hij vermengde verschillende stijlen, technieken en gedachtegangen uit de (westerse) muziekgeschiedenis om zo tot een heel eigen klank te komen. Schnittke voelde zich eigenlijk een vreemde in eigen land. Zijn vader was een Duits-Joodse Rus, zijn moeder een Wolga Duitse, en hijzelf groeide op in de tijd van de Sovjet Unie. Schnittke's muziek past zowel in de Russische als de Duitse traditie. Zijn muzikale ontwikkeling werd beïnvloed door zijn ontmoetingen met o.a. Skriabin, Stravinsky, Prokofiev en Sjostakovitsj. Maar hij voelde zich ook sterk verbonden met de Duitse muziek. Bach was voor hem de alfa en de omega van de muziek. Ook hij was een groot bewonderaar van de muziek van Gustav Mahler en Alban Berg, zeker ook vanwege de expressiviteit ervan. Lange tijd heeft hij ook de muziek van Anton Webern bestudeerd.

Met Schnittke's originele geest en de beperkingen van de Sovjet culturele politiek, is het geen wonder dat daaruit botsingen ontstonden. Lange tijd werd zijn kunst door de autoriteiten beschouwd als gekunsteld, experimenteel en sterk leunend op West Europees avant-gardisme. Zijn composities werden ongeschikt geacht om de Sovjet Unie te vertegenwoordigen in het buitenland. En omdat hij geen concessies wilde doen, werd het hem lange tijd verboden het land te verlaten. Toch begon Schnittke's roem in het buitenland. De nieuwsgierigheid naar deze onbekende Sovjet componist werd gewekt door uitvoering van zijn werken op internationale festivals vanaf 1966. Schnittke's muzikale taal wordt overal ter wereld begrepen doordat er emoties in doorklinken. Zijn muziek is expressief, suggestief en associatief. Schnittke nam al vrij snel afstand van diverse richtingen binnen de avant-garde in die tijd. Hij zocht naar een manier om zijn muziek een rijkere associatieve inhoud te kunnen geven. In 1968 formuleerde Schnittke zijn concept van het 'polystylisme', een compositiestijl met verschillende lagen, een dialoog met het muzikale verleden. Bepalend voor de muziek van Schnittke is dat de muziek van het verleden, geciteerd of verwerkt in veel van zijn werken, steeds wordt gecombineerd met de muzikale taal van het heden. Het was even een schok dat Schnittke afscheid nam van het strenge avant gardisme, maar het paste bij de geest van de tijd, vermoeidheid en ontgoocheling over seriële muziek en complexiteit, en ook passend in de nieuwe eenvoud. Tegelijkertijd bezorgde het Schnittke een grote schare nieuwe aanhangers en sindsdien is zijn muziek steeds populairder geworden.

Alfred Schnittke schreef zijn Strijktrio in 1985, de tijd waarin de eerste symptomen van de kanker waaraan hij uiteindelijk zou overlijden zich openbaarden. Het werk is (ter ere van de 100ste verjaardag van Alban Berg) is gebouwd rond het herkenbare 'happy birthday'-thema, maar dan ietwat ontwricht zodat - zoals het een postuum verjaardagslied betaamt - het anders zo vrolijke melodietje een snijdende weerklank krijgt. De dynamiek waarmee Schnittke zijn ideeën op elkaar laat volgen, levert zo een ijl tempo dat de luisteraar in trance heen en weer geslingerd wordt tussen alle gemoedstoestanden die in het werk de revue passeren.

Michael Oliver over Schnittkes Strijktrio in Gramophone Magazine : "The String Trio is a fascinating piece. It is a most ingenious expansion or redefinition of sonata form. There is much poignancy and anxiety in the piece and some Shostakovich-like fury and despair, with the melody eerily rising above the drama. It is a passionate, at times anguished piece, and a strangely moving one." (*)

Programma :

  • Arnold Schönberg, Strijktrio
  • Anton Webern, Strijktrio, opus 20
  • Alfred Schnittke, Strijktrio
  • Thierry Knauff, Anton Webern (kortfilm, 1992)

Praktische info :

Goeyvaerts Strijktrio : Oh Vienna!
Vrijdag 31 januari 2014 om 20.30 u
(inleiding om 19.45 u )
Cultuurcentrum De Spil - Roeselare
H. Spilleboutdreef 1
8800 Roeselare

Meer info : www.despil.be en www.stringtrio.net
------------------------
Donderdag 20 februari 2014 om 20.30 u
CC Ter Dilft - Bornem

Sint-Amandsesteenweg 41-43
2880 Bornem

Meer info : www.terdilft.be en www.stringtrio.net

Extra :
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com (*), www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Review Schönberg, Webern and Schnittke door Goeyvaerts String Trio, Hildegart Maertens op Kwadratuur.be, 19/06/2010
Review Schönberg, Webern & Schnittke - String Trios - Goeyvaerts String Trio, Jan Luijsterburg op www.hifi.nl, 1/09/2010

Elders op Oorgetuige :
Weense Nostalgie met strijktrio's van Schoenberg, Webern en Schnittke, 7/12/2010

15:35 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.