08/12/2013

Franse choreografe Maud Le Pladec aan de slag met Romitelli's Professor Bad Trip

Professor Toen de Franse choreografe Maud Le Pladec de muziek van Fausto Romitelli voor het eerst hoorde, werd ze meteen van haar sokken geblazen. Romitelli, een veelbelovende Italiaanse componist die op jonge leeftijd stierf aan een slepende ziekte, doorbrak in zijn composities de muren tussen klassiek en rock. Daarvoor zocht hij inspiratie bij György Ligeti en Karlheinz Stockhausen. Romitelli's Professor Bad Trip ligt aan de basis van Le Pladecs Professor. Om de muziek live te brengen zocht Le Pladec de Belgische gitarist Tom Pauwels van het ensemble Ictus op. Samen met twee dansers duikt Pauwels in Professor in het akoestische universum van Romitelli. De choreografie gaat in dialoog met de bijna hypnotiserende muziek, die speelt met herhaling en tempowisseling en de grens opzoekt tussen een doordachte compositie enerzijds en wilde energie anderzijds. Dans en muziek gaan een wisselwerking aan waarin beiden elkaar versterken.

Fausto Romitelli (1963-2004) was één van de meest veelbelovende componisten van de jonge Italiaanse generatie, die te vroeg overleed in 2004. Hij studeerde bij Franco Donatoni aan de Accademia Chigiana in Siena en aan de Scuola Civica in Milaan. Verder waren zijn eerste grote voorbeelden György Ligeti, Giacinto Scelsi, voorts ook Stockhousen, Boulez en Grisey. Zijn werk uit de jaren 1980 getuigt reeds van het belang van de klank als 'te smeden materiaal', naar zijn uitdrukking: Ganimede (1986) voor alt, Kû (1989) voor 14 musici. In de jaren 1990 zet hij zijn zoektocht verder in Parijs, aan het Iram en met de musici van Itinéraire, Murail, Grisey, Lévinas, Dufourt. Hij volgt de compositiecursus aan het Ircam en werkte van 1993 tot 1995 met de groep Représentations musicales als 'compositeur de recherche'. Zijn ervaring met klanksynthese en spectrale analyse voeden composities vanaf deze periode: Sabbia del Tempo (1991) voor zes uitvoerders, Natura morte con fi amme (1991) voor kwartet en elektronica. Als niet-formalistisch componist had Romitelli geen angst voor het hybride of om de grens tussen kunst- en populaire muziek op te breken. Vervorming, verzadiging, inspiratie uit de psychedelische rock, 'vuile' harmonieën maken deel uit van zijn muzikaal universum: Acid Dreams & Spanish Queens (1994) voor versterkt ensemble, EnTrance (1995), Cupio Dissolvi (1996). De cyclus Professor Bad Trip I, II en III (1998-2000) associeert vervormde instrumentale kleuren, elektrische klanken en instrumenten als de mirliton en de harmonica, inspireert zich op werk van Henri Michaux geschreven onder invloed van drugs en schept een hallucinerende atmosfeer. An Index of Metals (2003), een video-opera voor sopraan en ensemble, met een video van Paolo Pachini, vormt Romitelli's testament, synthese en hoogtepunt van zijn muzikale taal.

Professor Bad Trip : Lessons I, II & III
Jean-Luc Plouvier : "'Sinds mijn geboorte baad ik in digitale beelden, synthetische geluiden en artefacten. Het artifi ciële, het vervormde, het gefilterde, dit alles maakt de Natuur van de mens vandaag uit', schrijft Fausto Romitelli (1963-2004). Op zijn 28ste vestigt hij zich in Parijs om er muziekinformatica aan het IRCAM te studeren, en spectrale technieken bij Gérard Grisey en Tristan Murail: de uitwerking van klankcomplexen waar harmonie en timbre in elkaar overvloeien, akoestische simulaties van elektronische klanken, surreële modelleringen van akoestische fenomenen door de schriftuur, onder de vorm van vervormingen, compressies, verwijdingen van de klankmaterie. Romitelli ziet snel de mogelijke verbanden van deze klankwerkplaats met de alternatieve en psychedelische rock. Een muziek waarvan de energie, de onzuiverheid en het ongeduldige en anarchistische gebruik van de elektronische middelen meer dan één componist bezweren: volop in en tegen de tijd bezit zijn muziek een gewelddadig gehalte dat schijnbaar niet te verzoenen is met het kunstige componeren van muziek. Wat maken we daarvan? Door te citeren of te parodiëren blijf je op de vlakte. Je zou haar kunnen proberen negeren, door te doen alsof ze helemaal thuishoort in de marktstrategieën, maar toch weten dat je fout zit. Gewapend met de spectrale noties "onharmonische klanken, "frequentiefi lters en "spectrumvervormingen begint Romitelli zijn onderhandelingen. Voor hem telt enkel om zich koudweg in het delirium te storten zonder zijn métier te verloochenen. Zonder terug te vallen op improvisatie of vereenvoudiging ontwikkelt hij in zijn werken heel precies een instrumentale stijl die alle mogelijkheden van de onzuivere klank incorporeert, de grillige frasen van de gitaarhelden en alle harmonische mutaties van helderheid tot absolute verwringing.

In de cyclus Bad Trip is zijn 'obsessionele, repetitieve en visionaire' (Romitelli's termen) poëtica voldragen aanwezig. Het is Romitelli's manifest, onder het gesternte van Henri Michaux. Geïnspireerd door diens beschrijving van de effecten van mescaline, beweegt de muziek van Bad Trip door stroom en tegenstroom, steeds dichtere en minder stabiele golven: van harmonische zuiverheid gaandeweg tot rommel en wanorde. De processen die in Bad Trip aan het werk zijn wortelen in korte en naïeve proposities, "complexe en gladde melodische brokstukken, verleidelijke en fragiele harmonieën, korte versieringen heftig als een zucht.

Zonder de tijd te hebben om zich te ontplooien is dit materiaal van het begin af onderhevig aan schokken. Het herhaalt zich, maar gemuteerd, bevangen door een virus: het wordt een monster. Het geheel wordt hysterisch, maniëristisch en ontwikkelt expressieve uitzaaiingen. De harmonie wordt zwaarder en geraakt overladen, de klank verzadigt, de glissandi worden sterker en doorkruisen het hele klankspectrum, de muzikale tijd trekt zich samen. De muziek van Bad Trip ontwikkelt niet, ze verzwaart.

Het artificiële, het vervormde, het gefilterde: over deze Natuur handelen de lessen van Professor Bad Trip, even vreemd aan melancholie als aan technologisch optimisme. De pioniers van de elektro-akoestische muziek spraken gemakkelijk over "de oneindige mogelijkheden en "ongehoorde bronnen voor het "componeren van klank. In het land van Bad Trip is dit niet meer aan de orde, al is het in de vorm van rouw. Zoals Eric Denut het precies formuleerde, werkt de parameter klankkleur bij Romitelli niet langer als oneindige bron, maar als vervormend element. 5 Terwijl het zoeken naar een vorm gebruik maakt van herhaling, parafrase en versterking, gaat het element klankkleur aan de beloftes voorbij en gaat het tegen de verwachtingen in door onwaarschijnlijke mutaties te genereren, "een abominabele en ontembare fi guur. Als motto op de partituur plaatste Romitelli deze paragraaf uit Henri Michaux' Connaissance par les gouffres: "Er gebeurt een grote herverdeling van de gevoeligheden, wat alles bizar maakt, een voortdurende complexe herverdeling van de gevoeligheid. U voelt minder hier, en meer daar. Waar zijn 'hier' en 'daar'? In de tientallen 'hier' en, in de tientallen 'daar' en, die u niet kent, die u niet herkent.

Praktische info :

Maud Le Pladec : Professor
Vrijdag 13 december 2013 om 20.00 u
(Inleiding door Katie Verstockt om 19.15 u )
Stadsschouwburg Brugge
Vlamingstraat 29
8000 Brugge

Extra :
Fausto Romitelli : www.ricordi.it, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
December Dance 13 : Wim Vandekeybus palmt Brugge in, 29/11/2013

Bekijk nu al Maud Le Pladecs Professor

18:08 Gepost in Concert, Dans, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.