25/11/2013

Ictus speelt Feldmans monumentale 'For Philip Guston' in Brussel

Morton Feldman Meteen nadat hij werk van Feldman hoorde in New York, riep Marcel Duchamps uit: eindelijk iemand die iets afweet van harmonie! De sublieme harmonieën van Morton Feldman zijn onmogelijk te analyseren, ze vragen alleen om noot per noot 'ontrafeld' te worden en vergen van de vertolkers een uiterste concentratie die de stilte omarmt. Er gaat een bevreemdend, mat licht uit van zijn muziek dat fascineert en desoriënteert, met zwevende ritmes en muzikale frasen die alle mogelijke richtingen uitgaan. Alles wordt voortdurend herhaald, maar nooit op dezelfde plaats, terwijl het geheugen langzaam wegebt. Tegenover de autoritaire wil van de Westerse muziek plaatste Feldman muziek die hij 'a silent protest' noemde.

Feldman componeerde in 1984 For Philip Guston voor fluit, slagwerk en piano, waarbij hij zich inspireerde op de experimenten met werk van extreme duur door componisten uit 'downtown' New York zoals Terry Riley en La Monte Young. Het werk duurt abnormaal lang: meer dan vier uur! De luisteraars worden uitgenodigd om plaats te nemen in strandzetels, sloten groene thee te drinken en zich te laten hypnotiseren door één van de puurste genieën uit de Amerikaanse muziekgeschiedenis.

Morton Feldman (New York City, 12 januari 1926 - Buffalo, 3 september 1987) was een Amerikaans componist die behoorde tot de roemruchte New Yorkse kring van radikale vernieuwers/experimenteerders als John Cage, Christian Wolff en Earle Brown. Zijn muziek is in hoge mate abstract en loopt in die zin parallel aan zijn grafische tegenhangers, de abstract expressionisten Jackson Pollock, Willem De Kooning, Philip Guston en Mark Rothko. Bij Feldman zien we een quaasi totaal negeren van enerzijds het rigide theoretische keurslijf dat de serialisten hanteerden, als anderzijds de -vaak eenzijdige- repeteerzucht van de minimalisten.

Abstract dus, en op een heel persoonlijke manier repetitief-minimalistisch. De noten (of beter gezegd, het spel waaraan ze zijn onderworpen) moeten voor zich spreken, easy as this. Feldman werkt met beknopt materiaal, zoals bijvoorbeeld harmonisch-melodische cellen met een beperkt aantal (chromatisch nevenliggende) noten. Die werkt hij, net als de onderlinge tijdsduren en rusten, uit in een eindeloze rist permutaties. Alles lijkt hetzelfde te klinken, maar in werkelijkheid is de materie constant in evolutie.

Naar het einde van zijn carrière toe schrijft Feldman enkele werken van een buitengewoon lange duur (Triadic Memories, Crippled Symmetry, For Samuel Beckett,...) met als koploper het String Quartet dat maar liefst 6 uur en 7 minuten duurt. Daarin zit een duidelijke parallel met het oeuvre van Mark Rothko, met wie Feldman jarenlang bevriend was en die een enorme inspiratiebron was voor het late werk van de componist (met o.a. Rothko Chapel). Bij Rothko vormen immense statische kleurvlakken langzaam de hoofdmoot van zijn totale output. In zijn late werken gaat Feldman steeds verder in de richting van een statische muzikale stijl, waarbij klanken, kleuren en harmonieën op een onwezenlijke manier voorbijgaan, bijna bevroren in de tijd. De analogie met de evolutie van Rothko van zinderende kleuren naar een steeds introvertere, gedempte vormentaal is onmiskenbaar.

Praktische info :

Ictus Zone : Ictus, Morton Feldman, For Philip Guston
Zaterdag 30 november 2013 om 20.00 u
Les Brigittines - Brussel

Korte Brigittinenstraat 1
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.brigittines.be en www.ictus.be

Extra :
Morton Feldman Page : www.cnvill.net
Morton Feldman op en.wikipedia.org
Morton Feldman: Fijnzinnig klankschilder, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Morton Feldman op UbuWeb Sound en youtube


Elders op Oorgetuige :
De kunst van Morton Feldman, 11/02/2008

Beluister hier Morton Feldmans 'For Philip Guston'

12:36 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.