10/11/2013

Songs of War : een aanklacht tegen de waanzin van de oorlog

Songs of War 'Songs of War' is een project waarbij drie bijzondere partituren de aanleiding vormen voor een reflectie over oorlog. Geopend wordt met Monteverdi's beroemde madrigaal, 'Il combattimento di Tancredi e Clorinda' gebaseerd op Torquato Tasso's magistrale epische gedicht Gerusalemme liberata; een hoogtepunt uit de literatuur waarin de renaissance dichter het verhaal vertelt van de tragische tweekamp tussen de kruisvaarder Tancredi en zijn als krijger verklede geliefde Clorinda. Door de woorden van een verteller sleept Claudio Monteverdi de toeschouwer mee in een verhaal dat metaforisch is voor elke oorlog: de ene mens doodt de ander en verblindt door de oorlog zelfs zijn geliefde. Met de stemmen van Dietrich Henschel, Claron McFadden en Reinoud Van Mechelen ondersteund door B'Rock vormt Tancredi e Clorinda een aanklacht tegen de absurditeit van geweld en extremisme en de waanzin van de oorlog.

Ook Heiner Goebbels schreef met zijn 'Songs of wars I have seen' een muzikale aanklacht. Deze meditatie over de effecten van de oorlog op vrouwen is gebaseerd op uittreksels uit Gertrude Steins memoires van het leven in Vichy, Frankrijk, gedurende de Tweede Wereldoorlog. Goebbels werk is gecomponeerd voor zowel historische als moderne instrumenten. I solisti del vento vervoegt hiervoor B'Rock. Het naast elkaar plaatsen van beide klankwerelden voegt een ingebouwd historisch perspectief toe aan de muziek, dat Goebbels onderstreept met extracten van Matthew Locke's partituur uit 1674 van 'The Tempest'. Tussen beide werken in wordt Sequenza 3 voor vrouwenstem van Luciano Berio geplaatst als woordeloze spiegel van de waanzin van de oorlog.

Heiner Goebbels 'Songs of Wars I have seen' is een hedendaagse scenische compositie die put uit de oorlogsmemoires van Gertrude Stein. De Joods-Amerikaanse schrijfster ontvluchtte Parijs en zat de oorlog uit in een klein dorpje op het Franse platteland. De tekst beschrijft het banale, zeer concrete wel en wee tijdens WOII - geen suiker, een wandeling met de hond, het weer - zij aan zij met politieke statements over de Amerikanen, of over de gevangenen in Duitsland. Schijnbaar zonder focus, heen en weer laverend tussen het grote en het kleine, het persoonlijke en het politieke. Dat is iets wat ook terugkwam in de verhalen van de asielzoekers die geïnterviewd werden. "De tragiek van oorlog toont zich soms in heel kleine dingen, faits divers gemengd met een afschuwelijke hardheid."

Op de scène zitten zes vrouwelijke strijkers. De setting doet aan een huiskamer denken met stoelen, een tafel en leeslampen. Om beurten lezen ze stukken voor uit Steins memoires. De andere muzikanten staan rond hen in een meer traditionele opstelling. Het voorlezen werkt bevreemdend. Net omdat het muzikanten zijn die lezen en geen professionele acteurs of vertellers heeft de tekst iets heel open. De luisteraar is vrij om zich te identificeren - of niet. In de muziek vertaalt zich dat in de spanning tussen samples en echte klank, tussen dat wat je kan kiezen en dat wat je niet kan kiezen. Stein was bezeten van de gedachte dat de geschiedenis zich telkens herhaalt: oorlogsgeweld was voor haar een 'human universal', van Shakespeare tot nu. Ook Goebbels laat daarom de geschiedenis rondjes draaien in zijn compositie. Citaten uit oudere muziek denderen doorheen zijn stuk en evoceren geweld van alle tijden. En zo is het hele Songs of War-project bovenal een aanklacht: wanneer stopt de oorlog zijn lied.

Regisseur Wouter Van Looy plaatst het project in een hedendaagse context door te vertrekken van levende getuigen van recente oorlogen. In zijn project geeft hij radioreporter Jef Lambrecht een stem, verwerkt hij beelden die cameraman Daniel Demoustier de voorbije jaren maakte in onder meer Syrië, Afghanistan en Irak. De sluitsteen vormen getuigenissen die worden verzamelt van mensen die op de vlucht voor het geweld in hun land, toevlucht hebben gevonden in de asielcentra in België. Het scenisch concert wordt daarbij een ritueel binnen een multimediaal parcours, waarbij het publiek wordt betrokken bij een reflectie over oorlog.

Praktische info :

Muziektheater Transparant : Songs of War
Woensdag 13 november 2013 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.transparant.be
-------------------------------------------
Vrijdag 15 november 2013 om 20.00u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.transparant.be

Extra :
Heiner Goebbels : www.heinergoebbels.com, www.boosey.com, en.wikipedia.org en youtube
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Belgische première Songs of War in de Bijloke in Gent, 29/05/2013

00:35 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.