10/11/2013

Het Collectief speelt integraal Russisch concert in Sint-Niklaas

Galina Oestvolskaja Een integraal Russisch concert kan je gaan beluisteren in Sint-Niklaas. Met Galina Oeststvolskaja (foto) en Alfred Schnittke geeft Het Collectief een stem aan de laat-twintigste eeuwse avant-garde. Centraal in het programma staat echter het beklijvende 'Pianotrio Opus 67' (1944) van Dmitri Sjostakovitsj. Door de extreem treurige ondertoon en cynische verwijzingen naar de dood is dit werk een krachtige getuigenis van de gruwelen van WOII. In hetzelfde jaar componeerde Gideon Klein in het concentratiekamp Terezin zijn 'Strijktrio', een jaar later kwam hij daar om het leven ...

Mark van de Voort over Galina Oestvolskaja : "De uit hardmarmer gehouwen klankwereld van de Russische Galina Oestvolskaja (1919-2006) is met niets anders te vergelijken dan met zichzelf. Haar fysiek overdonderende muziek moet vooral live klinken. Haar oeuvre is kleinschalig : 21 Officiële werken componeerde ze tussen 1946 en 1990. Ze schreef nog wel een aantal door de Russische autoriteiten goedgekeurde orkestsuites, maar haar belangrijkste, spiritueel geïnspireerde werk verdween behoedzaam in de bureaulade. Onttrokken aan het argusoog van de communistische machthebbers en verborgen voor de rest van de wereld componeerde Oestvolskaja stug door. Instrumentale werken, maar ook vijf symfonieën vloeiden uit haar pen. Ongenaakbare, monomane muziek die de waarheid in klinkende noten tracht uit te drukken. Repetitieve, hamerende akkoorden, diepjammerende frases en ferme doodroffels. Muziek die in alles de extremen opzoekt: van fluisterzacht pianissimo tot donderend fortissimo, en dat alles gevat in de kleurrijkste ensemblebezettingen. Geen gemakkelijke, wegluistercomposities, maar achter haar van God gegeven muzikale dwingelandij schuilen wel degelijk dieptragische noten en bijzonder emotionele passages." (*)

Alfred Schnittke (1934-1998) is een componist die niet in één vakje is onder te brengen: hij vermengde verschillende stijlen, technieken en gedachtegangen uit de (westerse) muziekgeschiedenis om zo tot een heel eigen klank te komen. Schnittke voelde zich eigenlijk een vreemde in eigen land. Zijn vader was een Duits-Joodse Rus, zijn moeder een Wolga Duitse, en hijzelf groeide op in de tijd van de Sovjet Unie. Schnittke's muziek past zowel in de Russische als de Duitse traditie. Zijn muzikale ontwikkeling werd beïnvloed door zijn ontmoetingen met o.a. Skriabin, Stravinsky, Prokofiev en Sjostakovitsj. Maar hij voelde zich ook sterk verbonden met de Duitse muziek. Bach was voor hem de alfa en de omega van de muziek. Ook hij was een groot bewonderaar van de muziek van Gustav Mahler en Alban Berg, zeker ook vanwege de expressiviteit ervan. Lange tijd heeft hij ook de muziek van Anton Webern bestudeerd.

Met Schnittke's originele geest en de beperkingen van de Sovjet culturele politiek, is het geen wonder dat daaruit botsingen ontstonden. Lange tijd werd zijn kunst door de autoriteiten beschouwd als gekunsteld, experimenteel en sterk leunend op West Europees avant-gardisme. Zijn composities werden ongeschikt geacht om de Sovjet Unie te vertegenwoordigen in het buitenland. En omdat hij geen concessies wilde doen, werd het hem lange tijd verboden het land te verlaten. Toch begon Schnittke's roem in het buitenland. De nieuwsgierigheid naar deze onbekende Sovjet componist werd gewekt door uitvoering van zijn werken op internationale festivals vanaf 1966. Schnittke's muzikale taal wordt overal ter wereld begrepen doordat er emoties in doorklinken. Zijn muziek is expressief, suggestief en associatief. Schnittke nam al vrij snel afstand van diverse richtingen binnen de avant-garde in die tijd. Hij zocht naar een manier om zijn muziek een rijkere associatieve inhoud te kunnen geven. In 1968 formuleerde Schnittke zijn concept van het 'polystylisme', een compositiestijl met verschillende lagen, een dialoog met het muzikale verleden. Bepalend voor de muziek van Schnittke is dat de muziek van het verleden, geciteerd of verwerkt in veel van zijn werken, steeds wordt gecombineerd met de muzikale taal van het heden. Het was even een schok dat Schnittke afscheid nam van het strenge avant gardisme, maar het paste bij de geest van de tijd, vermoeidheid en ontgoocheling over seriële muziek en complexiteit, en ook passend in de nieuwe eenvoud. Tegelijkertijd bezorgde het Schnittke een grote schare nieuwe aanhangers en sindsdien is zijn muziek steeds populairder geworden.

Programma :

  • Galina Oeststvolskaja, Grand Duet voor cello en piano (1959)
  • Gideon Klein, Strijktrio
  • Alfred Schnitke, Stille Musik voor viool en cello (1979)
  • Dmitri Sjostakovitsj, Pianotrio nr 2, opus 67

Praktische info :

Het Collectief : Oestvolskaja, Klein, Schnittke, Sjostakovitsj
Donderdag 14 november 2013 om 20.00 u
Kapel O.L.V.-Presentatie - Sint-Niklaas

Plezantstraat 135
9100 Sint-Niklaas

Meer info : www.ccsint-niklaas.be en www.hetcollectief.be

Extra :
Galina Oestvolskaja op muziekgebouw.wordpress.com
Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de en youtube
Mokerslagen op de poort van de eeuwigheid: Galina Ivanovna Oestvolskaja (1919 - 2006), Kristel Vastenavont op www.opusklassiek.nl, mei 2008 (pdf)
Galina Oestvolskaja. Muziek als een komeetinslag (VPRO Gids #20), Mark van de Voort op www.vpro.nl (*)
Ustvolskaya. A Grand Russian Original Steps Out Of The Mist, Alex Ross in The New York Times, May 28, 1995 op www.therestisnoise.com
Viktor Suslin over Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de (pdf)
Galina Ivanova Oestvolskaja (1919 - 2006): Vrouw met de lithurgische moker, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
The Lady with the Hammer. The music of Galna Ustvolskaya, Ian MacDonald op www.siue.edu
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com, www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Beluister alvast Galina Oeststvolskaja's Grand Duet voor cello en piano



en Alfred Schnitke's Stille Musik voor viool en cello

23:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.