15/10/2013

Quatuor Danel speelt Mozart, Weinberg en Beethoven in het Conservatorium van Brussel

Moisey Weinberg Al enkele seizoen is het Quatuor Danel de vurige verdediger van Moisey Weinberg (foto), een componist die in 1919 in Polen geboren werd en in 1939 naar de Sovjet-Unie vluchtte. Deze leerling en goede vriend van Sjostakovitsj is onterecht in de vergetelheid geraakt. Hij verdient nochtans een eersterangsplaats onder de grote namen van de 20ste-eeuwse muziek. Aan het Danel Quartet om ons te overtuigen!

Moisey Weinberg (Mieczyslaw Vainberg) (1919-1996) was een Russische componist van Pools-Joodse geboorte. Hij studeerde piano bij Józef Turczyński aan de Frédéric Chopin Muziek Akademie van Warschau. Al snel werden zijn muzikale talenten ontdekt en geprezen.
Tijdens de Duitse invasie in Polen in 1939 vluchtte hij naar Rusland. In Minsk studeerde hij onder Vasily Zolotaryov die een voormalige student van Nikolaj Rimski-Korsakov en Mili Balakirev was. De ochtend na Weinbergs diploma-uitreiking vielen de Duitsers Rusland binnen en vluchtte hij naar Tasjkent. Daar werkte hij bij de opera en ontmoette allerlei belangrijke personen die ook geëvacueerd waren. Onder hen was ook de beroemde directeur van het Joods Theater in Moskou, Solomon Mikhoels. Hij trouwde met diens dochter.

Onder de indruk van Weinbergs eerste symfonie regelde Dmitri Sjostakovitsj in 1943 dat Weinberg naar Moskou kon komen. Daar bleef hij tot het einde van zijn leven. Na de Tweede Wereldoorlog laaide het antisemitisme in Rusland hevig op. In januari 1948 werd zijn schoonvader door de geheime politie vermoord en vele Joden met een culturele achtergrond werden gearresteerd en later doodgeschoten. Vele componisten bleven, onopgehelderd, buiten schot. In 1953 werd Weinberg gearresteerd met de aanklacht dat hij een Joodse republiek in de Krim op wilde richten. Waarschijnlijk is Weinberg de dood ontsnapt omdat Jozef Stalin op 6 februari 1953 overleed en de autoriteiten geen tijd meer hadden zich in zijn, en onnoemelijk veel andere, zaak te verdiepen.

In relatie met de vele tragedies in Weinbergs leven is het verbazend hoe creatief hij was. Hij componeerde 26 symfonieën, 17 strijkkwartetten en vele andere werken. Het grootste gedeelte van zijn werk werd in Rusland door de beroemdste en bekendste musici en orkesten uitgevoerd, o.a. door David Oistrakh, Emil Gilels, Rudolf Barshai en Mstislav Rostropovitsj.

Weinberg was bijzonder gesteld op de creatieve mogelijkheden het strijkorkest. Hij stelde : "Ik heb vaak niet meer nodig dan een goed strijkorkest om mijn gevoelens in muziek tot uiting te brengen". Zijn werken werden door de Sovjet autoriteiten regelmatige geprezen, vooral in het naoorlogse klimaat. Toch kon een Joodse componist nooit zeker van zijn zaak zijn. Daar waar Dmitri Sjostakovitsj een onaantastbare grootheid was geworden gold dat zeker niet voor Weinberg (en vele anderen). De ontvangst van zijn werken kende veel inconsistenties.

Vaak dreigde arrestatie en net als Sjostakovitsj had Weinberg altijd een koffertje klaarstaan om bij een eventuele arrestatie nog iets te kunnen meenemen. In 1948 werd de eerste Sinfonietta openlijk door de autoriteiten geprezen terwijl dit werk toch duidelijke verwijzingen naar Joodse muziek in zich heeft. Andere werken werden weer op de, nooit gepubliceerde en inofficiële, zwarte lijst gezet.

Vele malen nam Weinberg, net als Sjostakovitsj, een loopje met de muziekkennis van de autoriteiten. Zijn Rapsodie op Moldavische thema’s op.47, no.1 is zo overgoten van Joodse associaties dat het onbegrijpelijk is dat dit werk officieel werd geprezen. Een andere versie van dit werk voor viool en orkest werd door David Oistrakh in 1953 in première gebracht en dezelfde avond werd Weinberg gearresteerd.

In het Westen was Weinberg tot voor kort alleen bij kenners bekend.Dat de hoeveelheid bewonderaars steeds maar groter wordt, is mede te danken aan het CD-label OLYMPIA, dat veel van zijn werken in originele uitvoering, uitbracht en aan musicologen zoals Per Skans. Het Engelse label Chandos is in 2004 gestart met een registratie van alle symfonieën van Weinberg met het Pools Nationaal Radio-orkest, Katowice onder leiding van Gabriel Chmura.

Programma :

  • Wolfgang Amadeus Mozart, Strijkkwartet, KV 458, "De Jacht"
  • Moisey Weinberg, Strijkkwartet nr. 8, op. 66
  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet nr. 15, op. 132

Tijd en plaats van het gebeuren :

Quatuor Danel : Mozart, Weinberg, Beethoven
Donderdag 17 oktober 2013 om 20.00 u
(inleiding om 19.30 u )
Koninklijk Conservatorium Brussel
Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.quatuordanel.eu

Extra :
Moisey Weinberg op en.wikipedia.org, www.music-weinberg.net en youtube

20:58 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.