11/10/2013

Double bill Ensemble Offspring & Besides : hedendaagse kamermuziek in een humoristisch en nonsensicaal jasje

Ensemble Offspring Een double bill met Ensemble Offspring & Besides, een Australisch en een Belgisch ensemble die in een atypische bezetting hedendaagse kamermuziek in een humoristisch en nonsensicaal jasje presenteren. De gekozen werken hebben een duidelijke link met het alledaagse, het vertrouwde, grenzend aan het banale, en in de meeste gevallen gaat het zelfs om de schoonheid van wat doorgaans wordt genegeerd. Die onverwachte schoonheid krijgt een laagje ironie of parodie toebedeeld. Gevestigde waarden als John Zorn, Larry Polansky en Matthew Shlomowitz slopen samen met jongere, maar minstens even intrigerende collega's als Simon Steen-Andersen, François Sarhan en Alexander Schubert de vertrouwde grond onder de voeten. Dit concert wordt een uiterst unieke luisterervaring door de jonge frisse voorhoede van de nieuwste klassieke muziek.

Ensemble Offspring: ‘Hedendaagse muziek is geen vies woord'
Damien Ricketson richtte bijna twintig jaar geleden Ensemble Offspring op, samen met Matthew Shlomowitz. Twee componisten op zoek naar ruchtbaarheid. "In eerste instantie wilden we onze eigen muziek een podium geven. Intussen hebben we onze missie wat bijgesteld. Ensemble Offspring wil nieuwe, innovatieve muziek op de kaart te zetten." Ricketson, samen met percussioniste Claire Ricketson artistiek leider, vermijdt bewust de term 'hedendaagse muziek'. "Voor veel mensen is hedendaagse muziek nog altijd een vies woord", legt hij uit. "Misschien roept het akelige herinneringen op aan 'onbeluisterbare' seriële muziek. Veel mensen halen bijna als in een reflex de neus op voor nieuwe muziek. Ergens ook begrijpelijk. Zoals in elk kunstgenre zit er ontzettend veel middelmatige tot vreselijke troep tussen. Maar meer dan in andere muziekgenres of kunstvormen heeft nieuwe muziek nog steeds af te rekenen met een totaal voorbijgestreefd, steriel en old school academisme. Sommige componisten geven de indruk meer bekommerd te zijn om de complexe constructie van de muziek dan om het effect ervan op de luisteraar. Je kan als componist nog zo je best doen om je muziek te ordenen volgens ingenieuze systemen en processen, als je niet kan horen hoe een muziekstuk is opgebouwd, is het eindresultaat dan wel geslaagd? De strikte, mathematische ordening van de serialisten is vrijwel onhoorbaar. Sterker nog: de muziek doet zich aan het oor voor als een willekeurige aaneenschakeling van klanken. Het doet denken aan de boutade van Mark Twain over Wagner, dat zijn muziek beter is dan ze klinkt."

"Ik hou van muziek die zowel de linker- als de rechterhersenhelft bespeelt. Xenakis ijvoorbeeld. Hij schreef misschien wel de meest rigoureus gestructureerde muziek ooit bedacht. En toch, ondanks, of in zijn geval misschien dankzij de wiskundige onderbouw, komt die muziek aan als een mokerslag. Zijn muziek werkt ook puur als zintuiglijke ervaring. Je hoeft de wiskunde niet te horen om omver geblazen te worden".

"Dat negatieve etiket blijft de nieuwe muziek nog steeds aankleven. Jammer, want er valt natuurlijk enorm veel frisse en originele muziek te ontdekken. Muziek die risico durft nemen. Ensemble Offspring doet er alles aan om de muziek die we goed vinden succesvol te vertalen naar een publiek. Dat lukt alleen als je de afstand tussen ons repertoire en het publiek zo klein mogelijk kan maken. We zijn er ons van bewust dat hedendaagse muziek niet makkelijk is om naar te luisteren of te beoordelen, omdat er zich in tegenstelling tot het klassieke repertoire nog geen gecanoniseerde consensus heeft gevormd over hoe die muziek moet klinken. Over wat goed is en slecht. Dat maakt het ook spannend. Je begeeft je als performer en luisteraar op onbetreden terrein. Dat vergt, zowel van de uitvoerder als van de luisteraar, een open geest."

Spel en verstilling
Een slimme en diverse opbouw van je concertprogramma is misschien nog het beste middel om een publiek voor je te winnen. "In het ideale geval slaag je er als ensemble in om een verhaal op te bouwen rond volkomen uiteenlopende composities die je samenbrengt rond een gedeelde probleemstelling. Je kan het vergelijken met een curator in de beeldende kunsten.

Doorheen het programma dat we in Brugge brengen lopen twee rode draden. In de stukken van John Zorn, Matthew Shlomowitz en Jennifer Walshe gaat het voornamelijk over interactie tussen muzikanten. 'Hockey' van Zorn is een zogenaamde game piece . Op de partituur staan instructies die bepalen hoe de muzikanten moeten samenspelen, maar niet hoe ze moeten klinken. Elke performer kiest zelf vijf klanken en vijf bewegingen. Zorns regels zijn, erg losjes, gebaseerd op hockey, vandaar de titel. De partituur is dus vorm zonder inhoud. Hij dwingt je in een interactiepatroon waarbinnen je als muzikant creatieve oplossingen moet vinden.

De 'Letter Pieces' van Matthew Shlomowitz zijn op een gelijkaardige manier opgebouwd. Muzikanten verbinden elke letter van het alfabet met een klank en een beweging. Matthew heeft een patroon uitgewerkt waarin die letters als muzikale modules geschikt zijn waardoor patronen opdoemen en een verhaal zichtbaar wordt. Ook de muziek van Jennifer Walshe is erg fysiek, tongue in cheek en grenst aan het absurde theater.

Daartegenover staan composities van Bryn Harrison en Kate Moore, die een soort authenticiteit hebben waar je moeilijk de vinger op kan leggen. De compositie 'Fern' is trouwens een creatie. Kate Moore, net als ik een leerling van Louis Andriessen, schrijft muziek die vertrekt vanuit een eenvoudig idee, dat ze vervolgens zonder toegevingen of opzichtige slimmigheden uitwerkt waardoor de muziek vaak tegelijk helder en geraffineerd klinkt."

Ensemble Besides: beloftevol Belgisch
Ook het jonge Belgische Ensemble Besides toont een diverse staalkaart van boeiende b-kantjes in de hedendaagse muziek. "Onze atypische bezetting is vaak een hindernis, omdat we veel muziek gewoonweg niet kunnen spelen. Anderzijds brengt het ons vaak bij nieuw en uitdagend repertoire", vertelt Jutta Troch, lid van de artistieke kern. En harpiste. "Besides speelt uitsluitend écht hedendaagse kamermuziek. Het oudste stuk op het programma in Brugge is van 2007."

Op het programma twee composities van mede-oprichter van Enemble Offspring, Matthew Shlomowitz . "We hebben de voorbije jaren geregeld intensief met Matthew samengewerkt. Hij schreef intussen enkele stukken op het lijf van Besides. 'Logic Rock' beleeft in Brugge zelfs zijn wereldcreatie. Matthew is momenteel bezig met een project waarin hij geluiden uit de popcultuur opnieuw inlijft in het klankenarsenaal van de hedendaagse muziek. In dit geval rockriffs, waarop hij complexe compositorische strategieën loslaat. Ook het werk van Alexander Schubert probeert het beste uit twee werelden te combineren, in zijn geval de wereld van de hardcore en underground muziek, en de wereld van de hedendaagse muziek. Dat klopt ook met de interessesferen van de Besidesleden. Onze drummer komt eigenlijk uit de underground-scene.

De muziek van Jérôme Combier vormt daarentegen een rustpunt. Het is muziek die veel meer speelt op timbre, toon en de fragiele grens tussen stilte en geluid. In de composities van François Sarhan en Matthias Kranebitter staat dan weer performance centraal. Sarhan schreef een complexe partituur voor twee performers waarin een korte conversatie, gebaren incluis, tot in het kleinste detail wordt voorgeschreven, als was het muzikaal materiaal. Kranebitter doet iets gelijkaardigs, maar spitst zich toe op de tics van pianospelers, die hij inschrijft in zijn compositie."

Programma :

- Ensemble Besides

  • Matthew Shlomowitz (1975), Fast Medium Swing (2008)
  • François Sarhan (1972), Situation n°7, L'imagination (2010-11)
  • Matthew Shlomowitz, Logic Rock (2013, creatie in opdracht van Concertgebouw Brugge, wereldpremière)
  • Jérôme Combier (1971), Terra d’ombra (2011)
  • Matthias Kranebitter (1980), Candlelight music mit Rondo (2010)
  • Alexander Schubert (1979), Sugar Maths and wipes (2011)

- Ensemble Offspring :

  • John Zorn (1953), Hockey (1978)
  • Jennifer Walshe (1974), Everything You Own Has Been Taken To A Depot Somewhere (2013)
  • Bryn Harrison (1969), Five Miniatures in Three Parts (2008)
  • Matthew Shlomowitz (1975), Letter Piece 8 (Sit up Stand down) (2012)
  • Kate Moore (1979), Fern (2013)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Offspring & Besides : Double bill
Zondag 13 oktober 2013 om 16.30 u en om 18.00 u
(Inleiding door Wannes Gyselinck om 15.45 u )
Concertgebouw Bruggge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

Bron : tekst Wannes Gyselinck voor het Concertgebouw

00:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.