04/10/2013

Symfonieorkest Vlaanderen plaatst Finse componist Magnus Lindberg in de kijker

Magnus Lindberg Het Symfonieorkest Vlaanderen neemt afscheid van Seikyo Kim als chef-dirigent en brengt in het nieuwe seizoen de Britse dirigent Jan Latham-Koenig in stelling. Tweede nieuwigheid is de aandacht voor de Finse componist en pianist Magnus Lindberg (foto). De aftrap wordt gegeven met diens 'Feria', Spaans voor kermis of feest: een uitbundig en kleurrijk feestje, dat verstilt naar het einde toe. De première van het werk tijdens de Londense Proms in 1997 kon rekenen op een overweldigend applaus. Extravert, melodische frasen vloeien samen tot een kleurrijk, virtuoos geheel. Liszt en Mahler laten zich inspireren door de dood. Bij Liszt danst jong en oud, arm en rijk met de dood, waarbij hij ook nog de pianist alle hoeken van zijn instrument laat zien. Mahlers Totenfeier (Allerzielen) werd later verwerkt tot de donker gekleurde treurmars die het begin vormt van de Tweede symfonie. Aangrijpend.

De Fin Magnus Lindberg (1958) is dit seizoen de centrale componist van het Symfonieorkest Vlaanderen. Hij was Composer in Residence bij de New York Philharmonic en schreef werken in opdracht van onder meer de Berliner Philharmoniker. Hij is zeer goed bevriend met dirigent Esa-Pekka Salonen en werkte reeds voor diverse projecten met hem samen. Uit zijn uitgebreide repertoire selecteerde het Symfonieorkest voor dit seiaoen 4 werken: Feria, Parada, zijn Klarinet- en Vioolconcerto.

Dat Magnus Lindberg veruit de populairste onder de Finse componisten is, komt allicht doordat hij zich nooit helemaal heeft geschikt naar de dictaten van de naoorlogse hedendaagse muziek. Hij studeerde weliswaar in Darmstad, kent de computer door en door en vertolkte als pianist al werk van Boulez, Stockhausen en Berio. Toch is in zijn recente werken vooral de brute energie te horen van de punkgroepen die hem in de jaren 1980 beïnvloedden. Er waait een wervelwind over zijn grote, dramatische fresco's waarin de harmonie vervat ligt tussen spanning en ontspanning... Voor Magnus Lindberg is fysieke contact met de klank tijdens het compositieproces van essentieel belang. Daarnaast heeft hij altijd al de behoefte gevoeld om te communiceren met het publiek. De concertdimensie, met de bijbehorende adrenaline, is voor hem zeer belangrijk.

Magnus Lindberg is tijdens de voorbije twee seizoenen huiscomponist geweest bij de New York Philharmonic Orchestra (2009- 2010). Hij is vooral bekend door zijn symfonische werken als 'Feria' en 'Corriente' en staat garant voor degelijkheid en métier. Nochtans geniet hij bij het grotere publiek de naam van 'enfant terrible'. Ten dele terecht misschien, maar ten dele ook zeker niet. Zijn werk getuigt van een grote vakkennis en heeft binnen de hedendaagse muziek een gigantische artistieke kwaliteit. Wie de moeite en tijd neemt om zijn werken grondiger te leren kennen, komt erachter dat in de klankmassa een groot kunstenaar schuilgaat. Lindberg noemt zichzelf 'romantisch' en heeft geen probleem te onderkennen dat hij als modernist teruggrijpt naar voorbeelden uit het verleden, zij het zonder enige vorm van nostalgie.

Het orkestwerk 'Feria' dateert uit 1995/97. In een eerder stadium dacht Lindberg zijn muziek vooral in secties als tijdsblokken met een 'eenheid' van gebeuren. Feria en andere orkestwerken uit de jaren 1990 tonen een andere werkwijze: het denken over 'vorm als proces', anders gezegd: het voortdurend wijzigen van de elementen die het formele aspect in zijn vertrekpunt bepalen. Daarom gaat hij over van meerdelige naar eendelige composities of laat hij de verschillende delen van een werk zonder pauze op elkaar aansluiten, zodat de continuïteit van de vormontwikkeling gegarandeerd is. Regelmatig gebruikt hij canons, herhalingen als 'lussen' of 'loops', het mechanistisch correcte ritmische spel ('come una macchina', wat een saluut aan Ligeti zou kunnen zijn) en, in fel contrast, koraalachtige momenten. Het orkestrale palet is rijk gekleurd, de muziek is bijzon - der virtuoos en getuigt van een rijke extraverte gestiek. Dit is een ten top gedreven dramatisch orkestraal concept.

In Feria grijpt hij ook duidelijk terug naar het verleden door het citeren van de chromatische expressieve melodie en harmonisatie van Monteverdi's Lamento d'Arianna. De refreintekst drukte het verlangen naar de dood uit ( 'Lasciatemi morire' ), waardoor ook in deze compositie (net als in het hele concertprogramma) de doodsgedachte aanwezig is. De titel Feria verwijst naar het Spaans voor een openlucht 'fair', feest of kermis, een plaats waar harmonieorkesten en fanfares aantreden, de weerspiegeling van het extraverte, exuberante en virtuoze karakter van het werk. Vanaf de eerste maten is het explosieve van de ritmisch ingezette kopersectie bepalend voor de sfeer van het werk, vooral door de fanfare-achtige motieven van de trompet, die als een soort herkenningsfunctie doorheen het hele muziekstuk gaan functioneren. In het langzame middendeel verschijnt het Monteverdi's Lamento uiterst geleidelijk, zich als het ware natuurlijk genererend uit het eerder aangebrachte materiaal. Lindberg zelf beschrijft dit als "een herkenbaar menselijk gelaat dat zichtbaar wordt in een abstract schilderij".

Feria ging in première op 11 augustus 1997 in Londen tijdens de BBC Proms, Jukka- Pekka Saraste leidde het Finse Radio Sym - fonie Orkest

Magnus Lindberg over Feria : "The word Feria is Spanish for an outdoor festival or fair, the exuberance of which is alluded to in this work. In the fast opening section the explosive, rhythmic ideas, especially the trumpet fanfares which are a recurring motive of the piece, herald a lively public spectacle. The mainly slower-paced central section reaches a point of focus which may be recognised as a chord progression from Monteverdi’s "Lasciatemi morire" (Lament of Arianna). The allusion grew naturally out of the work’s material during the process of composition, rather as if when viewing an essentially abstract painting a recognisable human face can suddenly appear."(*)

Programma :

  • Magnus Lindberg, Feria
  • Ferenc Liszt, Totentanz
  • Gustav Mahler, Symfonie nr. 1 - Blumine
  • Gustav Mahler, Totenfeier

Tijd en plaats van het gebeuren :

Symfonieorkest Vlaanderen & Markus Groh : Lindberg, Liszt, Mahler
Zaterdag 5 oktober 2013 om 20.00 u
( Inleiding met Magnus Lindberg om 19.15 u)
Muziekcentrum de Bijloke Gent
Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en symfonieorkest.be
----------------------------
Dinsdag 8 oktober 2013 om 20.00 u
Concertgebouw Bruggge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en symfonieorkest.be
----------------------------
Donderdag 10 oktober 2013 om 20.00 u ( Inleiding door Hilde Goedgezelschap om 19.15 u)
Schouwburg CC Zwaneberg - Heist-op-den-Berg
Cultuurplein 1
2220 Heist-op-den-Berg

Meer info : www.zwaneberg.be en symfonieorkest.be
----------------------------
Zondag 13 oktober 2013 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en symfonieorkest.be


Extra :
Magnus Lindberg op en.wikipedia.org, www.boosey.com (*), www.chesternovello.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Nieuwste Vioolconcerto Magnus Lindberg in Brugge en Antwerpen, 23/03/2011

Beluister alvast Magnus Lindbergs Feria

12:40 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.