22/09/2013

HERMESensemble trapt Novecento af met muziek van De Falla, Matalon en Turina en de cultfilm Un chien andalou

Martin Matalon Ondanks de internationale oriëntatie van het festival Novecento is het toch een collectief van eigen bodem dat de aftrap mag geven. Het HERMESensemble maakt er een punt van om diverse componisten doorheen hun concerten een plaats te geven, of het typische concertgegeven met multimedia of een theatrale omlijsting te verrijken. Dat gebeurt ook tijdens het openingsconcert op maandag 23 september. Manuel De Falla is een naam die allicht een belletje doet rinkelen. Zijn 'El Amor Brujo' wordt meestal opgevoerd in de versie voor groot orkest, maar dit ensemble slaagt er meestal in om de gelaagdheid van een werk ook in gereduceerde vorm over te brengen. Daarnaast wordt 'Un Chien Andalou' geprojecteerd, de nachtmerrie-achtige film die Salvador Dali en Luis Buñuel samen maakten. Diverse Europese musea hebben daar een kopie van in huis, maar een gelegenheid om deze klassieker met live-muziek uitgevoerd te zien, doet zich niet bepaald vaak voor. De compositie die door Martin Matalon 'Las siete vidas de un gato' (te vertalen als 'de zeven levens van een kat') werd genoemd, zal tijdens de vertoning weerklinken. Helemaal obscuur is Joaquín Turina's 'El Jueves Santo a medianoche', de verklanking van een folkloristisch-religieus ritueel in Andalusië. Dirigent Ed Spanjaard mag zijn familienaam alle eer aan doen en het publiek overtuigen van de waarde van deze zelden opgevoerde Spaanse muziek.

De Argentijn Martin Matalon (foto) behoort tot de generatie componisten voor wie globalisatie altijd een evidentie is geweest. Matalon studeerde onder meer aan de Juilliard School in New York, stichtte en dirigeerde in diezelfde stad het nieuwe muziekensemble Music Mobile en belandde in 1993 voor een opdrachtwerk aan het Parijse Ircam. Het was aan dat laatste instituut dat Matalon de opdracht kreeg muziek te componeren bij Fritz Langs meer dan twee uur durende film 'Metropolis' (1927). Wanneer Matalon in 1996 start met het schrijven van zijn muziek bij drie films van Luis Buñuel, heeft hij er dus al een stevige studie opzitten van wat de relatie tussen beeld en klank zoal kan inhouden.

Als er één belangrijk verschil is tussen Langs 'Metropolis' en Buñuels 'Un Chien Andalou' (1929) dan is het wel dat Buñuel iedere verhaallijn weert. "Buñuels stille films zijn extra moeilijk om van muziek te voorzien omdat de structuur er erg duister is" vertelt Matalon daarover in een interview. "De beelden zijn streng, krachtig en meestal compleet verrassend. Ze zijn zo complex dat je ze - ook al zou je dat willen - niet eens in muziek kan vatten." En dus koos Matalon ervoor om met zijn 'Las siete vidas de un gato' (1996) geen extra complexiteit of abstractie toe te voegen. Matalon omschrijft zijn compositie als 'muzikaal contrapunt op Un Chien Andalou '. Het feit dat het hier om een stille film gaat opent dan ook perspectieven om muziek en beeld een compleet gelijkwaardige rol te laten spelen. Door de musici op het podium plaats te laten nemen en door de klank te spatialiseren, te versterken en te transformeren onderlijnt Matalon ook extra de fysieke plaats van de muziek.

De muziek is een autonoom gegeven, maar hier en daar vallen toch ook interferenties op tussen muziek en beeld. Zo volgt Matalon Buñuel in diens keuze voor beelden die vaak niet langer dan drie of vier seconden duren. Voorts valt op dat de muziek qua sfeer meestal correspondeert met de ruwheid, ironie en het irrationele van de beelden. Daarvoor haalt Matalon allerlei ritmische (polyritmiek, obsessieve herhaling van bepaalde ritmes) en klankgebonden (de keuze en speelwijze van de instrumenten) middelen uit de kast. Voor de eerste projectie van zijn film in 1929 koos Buñuel voor de combinatie van Wagners Tristan und Isolde met een Argentijnse tango. En jawel, wie goed luistert zal ook in Matalons muziek echo's ontwaren van allerlei al dan niet Argentijnse dansen.

Tijd en plaats van het gebeurde :

Filmconcert HERMESensemble & Carmen Fernandez : Un chien andalou
Maandag 23 september om 20.30 u
(Inleiding door Elise Simoens om 19.45 u)
Aula Pieter De Somer - Leuven
Charles Deberiotstraat 24
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en hermesensemble.be

Extra :
Martin Matalon : martinmatalon.com, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Novecento 2013 : onbekende muzikale pareltjes en mijlpalen die richting gaven aan de muziekgeschiedenis, 22/09/2013

21:20 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.