04/09/2013

Quartet-Lab : prangend programma rond strijkkwartetten van Beethoven, Britten en Crumb in Flagey

Quartet-Lab In Quartet-Lab benaderen vier wereldvermaarde instrumentisten het strijkkwartetrepertoire op een unieke, onconventionele manier. Het viertal laat in eclectische programma's gevestigd repertoire botsen met hedendaagse werken en improvisaties waarin de invloed van de volksmuziek uit hun vaderlanden doorklinkt. Het prangend programma rond strijkkwartetten van Beethoven, Britten en Crumb verrijken ze met verrassende solo's. De bekroning vormt het strijkkwartet 'Black Angels' uit 1970 van George Crumb, een pakkende aanklacht tegen de oorlog in Vietnam. In zijn zesde deel Pavana Lachrimae citeert Crumb 'Der Tod und das Mädchen' van Schubert. Met ongewone speeltechnieken vervormt hij het klankbeeld van Schuberts melancholische kwartetmuziek zodanig dat deze plots als een pavana voor gamba-consort uit de tijd van John Dowland klinkt.

De Amerikaanse componist George Crumb (1929) schreef zijn strijkkwartet Black Angels naar aanleiding van de Vietnamoorlog. Het werk citeert belangrijke elementen uit de bekoringsthematiek: van de zondeval via de Danse Macabre tot  Tartini's Duivelssonate.

Het genre van het strijkkwartet associeer je niet zo snel met politieke statements. Toch maakt de buitengewoon originele en kleurrijke componist George Crumb zich in Black Angels ouderwets kwaad om de Vietnamoorlog. In de partituur staat dat hij gecomponeerd is 'in tempore belli' (in oorlogstijd). Crumb voltooide het werk op vrijdag 13 maart 1970. Hij laat de strijkers schreeuwen, zingen, fluiten en fluisteren en breidt het instrumentarium uit met gongs, maracas en kristallen glazen.
Black Angels sloeg in als een bom, zowel door de onorthodoxe behandeling van het strijkkwartet als door de indringende thematiek. Het universele thema houdt de compositie ook nu nog overeind: de strijd tussen goed en kwaad, leven en dood, God en de duivel. De titel verwijst naar de zwarte engel zoals die in de vroege schilderkunst de gevallen engel symboliseert.

De vier strijkers confronteren de luisteraar met een surrealistische wereld van krijsende insecten, striemende geselingen, bom-inslagen, fluisterende stemmen, gongslagen, maar ook etherische klanken als glasharmonica-effecten en ijle, engelachtige melodieën. De componist schept een sfeer van een nachtmerrie door allerlei ongebruikelijke effecten voor te schrijven.

Achter de noten verschuilen zich planmatige getalsverhoudingen. De muzikale symbolen die Crumb gebruikt zij vrij conventioneel. Zo klinkt regelmatig het al eeuwenlang als 'duivel in de muziek' bekend staande interval van de verminderde kwint, de tritonus. En uit de literatuur voor strijkers haalt hij de 'Trillo Di Diavolo' van Tartini tevoorschijn. Verder citeert hij nog uit het gregoriaanse 'Dies Irae' en uit het strijkkwartet 'Der Tod und das Mädchen' van Schubert en refereert hij naar de oude muziek in de Sarabanda da la Muerta Oscura.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Quartet-Lab : Beethoven, Britten, Crumb
Woensdag 11 september 2013 om 20.00 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.klarafestival.be en www.flagey.be

Extra :
George Crumb: www.georgecrumb.net, www.essentialsofmusic.com, en.wikipedia.org en youtube
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Benjamin Britten (1913 - 1976): Persoonlijkheid onder invloeden op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
KlaraFestival 2013 : melancholie als rode draad, 24/08/2013

22:59 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.