02/09/2013

Dodendans met het Brussels Philharmonic in Flagey

György Ligeti Het mysterie van het macabere heeft tal van componisten verleid tot vreemde en onheilspellende muziek. Wereldberoemd is Saint-Saëns' Danse Macabre uit 1874. Dit werk roept een beeld op van de Dood, die met zijn viool zijn skeletachtige volgelingen in een toenemend uitbundige nachtelijke dans meevoert, tot de haan kraait en de geesten verdampen bij de komst van het ochtendgloren. 

Een totaal andere dodendans vinden wij terug bij Ligeti. Mysteries of the Macabre is een absurde suite gebaseerd op een drietal aria's uit zijn enige opera 'Le Grand Macabre' waarin Ligeti de wereld voorstelt als een narrenschip. Ligeti's cartooneske stijl en ironische taal vragen het uiterste van het orkest en de solist. Als geen ander wist deze Hongaars-Joodse componist, wiens vader en broer het slachtoffer werden van de fascistische dictatuur, tranen in klank om te zetten. 

Zoals velen van zijn romantische voorgangers schiep Jean Sibelius er plezier in zich over te geven aan melancholie, en vreugde te putten uit duisternis. Bij de première van zijn Vierde Symfonie confronteerde hij zijn publiek met de meest onheilspellende klanken die op dat moment in Europa te horen waren. 

De 'Mysterien aus der Oper Le Grand Macabre' zijn een hilarisch condensaat uit Ligeti's baanbrekende opera 'Le grand Macabre'. Hoe handig (en humoristisch) Ligeti was in het verwerken van verwijzingen naar de muziekgeschiedenis, blijkt in de hilarische fantasie waarmee hij de morbide komedie 'Le grand Macabre' (1974-77, herwerkt in 1996) uitwerkte. De 'Mysteries of the Macabre' (1991) die daaruit zijn gelicht, zijn een compilatie van drie opeenvolgende aria's van Gepopo, de chef van de geheime politie, die het staatshoofd, prins Go-go, in hilarische pseudo-codetaal een soort waarschuwing tracht over te brengen. De aria's zijn voor coloratuursopraan geschreven en dat buit Ligeti uit door alle clichés van extreme vocale acrobatie en expressie die met dat genre en stemtype historisch geassocieerd zijn samen te bundelen en nog te overtreffen. De 'Mysteries' zijn zo tegelijk een hypervirtuoze aria die qua vocaal vuurwerk weinig gelijken kent in het operarepertoire en een ironische en zelfs satirische commentaar op de conventies van dat repertoire.

Programma :

  • Jean Sibelius, Valse triste, op. 44/1
  • Camille Saint-Saëns, Danse Macabre
  • György Ligeti, Mysteries of the Macabre
  • Jean Sibelius, Symfonie nr. 4 in a, op. 63

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic & Andre Kavalinski : Sibelius, Ligeti, Saint-Saens
Zondag 8 september 2013 om 15.00 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.klarafestival.be, www.flagey.be en www.brusselsphilharmonic.be

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
KlaraFestival 2013 : melancholie als rode draad, 24/08/2013
Over humor en angst voor de dood : Ligeti's Le Grand Macabre voor het eerst in De Munt, 20/03/2009

15:59 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.