06/06/2013

Legendarische soundtrack 2001: A Space Odyssey live in Bozar

2001, A Space Odyssey Met de film '2001: A Space Odyssey' bracht Stanley Kubrick het sciencefictiongenre naar ongekende hoogten. De manier waarop hij onderwerpen aanbracht zoals de evolutie van de mensheid, de technologie en artificiële intelligentie, was ongezien, net als de invloed die dit visionaire werk zou hebben. De genialiteit van Kubricks cultfilm schuilt ook in zijn legendarische soundtrack: muziek van Johann en Richard Strauss gaat er samen met werken van Arma Khachaturian en György Ligeti, die op zijn beurt erkenning kreeg dankzij deze film. De legendarische soundtrack wordt maandag live gespeeld door Brussels Philharmonic, terwijl op groot scherm de film van Kubrick getoond wordt. Een unieke kans voor de liefhebbers!

György Ligeti (1923-2006) is een van de weinige avant-gardecomponisten die kan rekenen op ruime publicke belangstelling. Zijn werk zou wellicht minder bekend zijn geweest, ware het niet dat Stanley Kubrick - zonder diens toestemming weliswaar - drie composities van hem gebruikte voor zijn film '2001 : A Space Odyssey' (1968) : Requiem (1963-65), Lux Aeterna (1966) en Atmosphères (1961). Het zorgde alvast voor de internationale doorbraak. Later volgden nog Lontano (in 'The Shining' (1980)) en 'Musica Ricercata' (in Kubricks laatse, 'Eyes Wide Shut' (1999)). Ligeti was geen "filmcomponist", maar de manier waarop Kubrick met zijn muziek werkte, beïnvloedde de evolutie van de filmmuziek grondig en ingrijpend.

De meeste mensen kennen 'Atmosphères' (1961) dan waarschijnlijk ook uit Kubricks '2001: A Space Odyssey'. Met dit orkestwerk had Ligeti niet enkel een tot dan toe letterlijk ongehoorde muziek uitgevonden, hij had ook de techniek ontwikkeld om die muziek gestalte te geven. In de westerse muziek inclusief het serialisme werden toonhoogterelaties uitgecomponeerd. Ligeti stapelde in 'Atmosphères' zoveel tonen op elkaar, dat hun onderlinge relatie niet langer kón waargenomen worden, en dat de aandacht verschoof naar de beweging van compacte klankmassa's in de ruimte (hoog/laag) en in kleur (licht/donker). Hij stuurde deze klankmassa's door middel van een nieuwe techniek, de zogenaamde micropolyfonie. Hierin worden tientallen stemmen dusdanig op elkaar gestapeld, dat ze niet langer discreet waarneembaar zijn, laat staan hun onderlinge (canonische) relatie. De luisteraar hoort slechts zich langzaam verplaatsende, maar uiterst fascinerende klankwolken.

Ligeti's Lux aeterna (1966) is een echte klassieker. De fascinatie voor de complexe canons zoals je die bij bepaalde renaissance-componisten aantreft, trok Ligeti door naar wat hij 'micropolyfonie' noemde. Met een 16-stemmig gemengd koor weeft Ligeti letterlijk een web (het was de metafoor die Ligeti er zelf graag voor gebruikte) van unisono-canons die zo dicht op elkaar gepakt zitten dat ze voor de luisteraar niet langer herkenbaar zijn als canons, maar meer als een gewriemel van snelle noten, een 'wolk' van (dissonante) klank.

Programma :

  • György Ligeti, Atmosphères, Lux aeterna, Requiem
  • Richard Strauss, Also sprach Zarathustra, op. 30
  • Aram Khachaturian, Gayaneh Suite
  • Johann (Jr) Strauss, An der schönen blauen Donau, op.314

Tijd en plaats van het gebeuren :

Filmconcert Brussels Philharmonic & VRK : 2001: A Space Odyssey
Maandag 10 juni 2013 om 20.00 u
Bozar - Henry Le Boeufzaal - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.brusselsphilharmonic.be en www.vlaamsradiokoor.be

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
A guide to György Ligeti's music op www.guardian.co.uk

Elders op Oorgetuige :
Brussels Philharmonic maakt muzikale ruimtereis op de soundtrack van 2001: A Space Odyssey, 19/05/2011

18:10 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.