15/04/2013

Het Collectief brengt integraal programma uit de Sovjetunie in Sint-Truiden

Galina Oestvolskaja Donderdag brengt Het Collectief twee sleutelwerken uit het imposante oeuvre van de Russische componist Dmitri Sjostakovitsj. Het pianotrio opus 67 is misschien wel het meest uitgevoerde kamermuziekwerk van Sjostakovitsj. Het werd in 1944 geschreven ter nagedachtenis van één van zijn compositiestudenten. De extreem treurige ondertoon en de bijna cynische verwijzingen naar de dood plaatsen dit werk in de traditie van de 'elegische' pianotrio’s van die andere Russische grootmeester Peter Tsjaikovski.

De 7 Romances op Gedichten van Aleksandr Blok werden in 1967 geschreven, in opdracht van de cellist Mstislav Rostropovitsj. De donkere thematiek van Bloks poëzie wordt door Sjostakovitsj op een huiveringwekkende manier verklankt. Het werk verenigt zo de gevoelswerelden van beide kunstenaars in tijden van oorlog en Sovjetrepressie. Galina Ustvolskaya (foto) en Alfred Schnitke, die ook een gespannen relatie hadden met het communistische Sovjetregime, vervolledigen dit programma.

Mark van de Voort over Galina Oestvolskaja : "De uit hardmarmer gehouwen klankwereld van de Russische Galina Oestvolskaja (1919-2006) is met niets anders te vergelijken dan met zichzelf. Haar fysiek overdonderende muziek moet vooral live klinken. Haar oeuvre is kleinschalig : 21 Officiële werken componeerde ze tussen 1946 en 1990. Ze schreef nog wel een aantal door de Russische autoriteiten goedgekeurde orkestsuites, maar haar belangrijkste, spiritueel geïnspireerde werk verdween behoedzaam in de bureaulade. Onttrokken aan het argusoog van de communistische machthebbers en verborgen voor de rest van de wereld componeerde Oestvolskaja stug door. Instrumentale werken, maar ook vijf symfonieën vloeiden uit haar pen. Ongenaakbare, monomane muziek die de waarheid in klinkende noten tracht uit te drukken. Repetitieve, hamerende akkoorden, diepjammerende frases en ferme doodroffels. Muziek die in alles de extremen opzoekt: van fluisterzacht pianissimo tot donderend fortissimo, en dat alles gevat in de kleurrijkste ensemblebezettingen. Geen gemakkelijke, wegluistercomposities, maar achter haar van God gegeven muzikale dwingelandij schuilen wel degelijk dieptragische noten en bijzonder emotionele passages." (*)

Toen de gezondheid van Sjostakovitsj eind jaren zestig te wensen overliet, deed hij het wat rustiger aan en doodde hij de tijd met lezen. Zo maakte hij kennis met de De twaalf, een ballade van Alexander Blok (1880-1921). Het werk van Blok sprak Sjostakovitsj zozeer aan dat hij inging op de uitnodiging van cellist Mstislav Rostropovitsj om poëzie van Blok op muziek te zetten. Sjostakovitsj zag echter al snel in dat een combinatie van zang met pianotrio meer expressieve mogelijkheden bood. Zo komt het dat elk deeltje uit deze liedcylus voor een verschillende combinatie van instrumenten is gecomponeerd, van viool-, cello- of pianosolo met zang tot een combinatie van de vier muzikanten samen. De thematiek is erg donker en richt zich op angst, duistere voorgevoelens en de dood.

Programma :

  • Galina Ustvolskaya, Grand Duet voor cello en piano (1959)
  • Dmitri Sjostakovitsj, Zeven Romances op Gedichten van Aleksandr Blok, op.127, Suite voor sopraan, viool, cello en piano
  • Alfred Schnitke, Stille Musik voor viool en cello. Lento (1979)
  • Dmitri Sjostakovitsj, Pianotrio nr 2, opus 67

Tijd en plaats van het gebeuren :

Het Collectief & Katrien Baerts : Ustvolskaya, Schnittke, Sjostakovitsj
Donderdag 18 april 2013 om 20.15 u
Academiezaal - Sint-Truiden

Plankstraat 8
3800 Sint-Truiden

Meer info : www.academiezaal.be, www.hetcollectief.be en www.katrienbaerts.com

Extra :
Galina Oestvolskaja op muziekgebouw.wordpress.com
Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de en youtube
Mokerslagen op de poort van de eeuwigheid: Galina Ivanovna Oestvolskaja (1919 - 2006), Kristel Vastenavont op www.opusklassiek.nl, mei 2008 (pdf)
Galina Oestvolskaja. Muziek als een komeetinslag (VPRO Gids #20), Mark van de Voort op www.vpro.nl (*)
Ustvolskaya. A Grand Russian Original Steps Out Of The Mist, Alex Ross in The New York Times, May 28, 1995 op www.therestisnoise.com
Viktor Suslin over Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de (pdf)
Galina Ivanova Oestvolskaja (1919 - 2006): Vrouw met de lithurgische moker, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
The Lady with the Hammer. The music of Galna Ustvolskaya, Ian MacDonald op www.siue.edu
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com, www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Het Collectief & Katrien Baerts brengen Vivier, Messiaen, Vanhecke, Ravel, Oestvolskaja en Sjostakovitsj in Strombeek, 9/12/2012
Lunchconcert met sonates voor cello en piano van Schnittke tijdens Midis-Minimes, 3/08/2012
Het Collectief brengt twee sleutelwerken uit het oeuvre Sjostakovitsj in Mechelen, 26/05/2011

Beluister alvast Galina Ustvolskaya's Grand Duet voor cello en piano

16:08 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.