22/03/2013

Quatuor Tana brengt Baudouin de Jaer, Yves Chauris, Frank Bedrossian & Raphaël Cendo in Bozar

Quatuor Tana Quatuor Tana is een strijkkwartet dat deel uitmaakt van Musiques Nouvelles en deelt er dan ook zijn voornaamste betrachting mee: een sonore symbiose van de recente traditie en de meesterwerken van morgen. Het Quatuor Tana, opgericht in 2004, heeft een lange traditie van samenwerken met hedendaagse componisten, en dat blijkt meteen uit het concertprogramma. Raphaël Cendo, Yves Chauris, Baudouin de Jaer of Franck Bedrossian zijn nu niet meteen klinkende namen, of nog niet! Het Quatuor Tana brengt daar ongetwijfeld verandering in.

De onberekende, spontaan tot stand gekomen persoonlijkheid van het Quatuor Tana berust in de eerste plaats op zijn repertoire, dat radicaal origineel en hedendaags is. Elk vanuit een eigen invalshoek en energie, spreken deze vier musici met één stem om de kwartettraditie te dienen en te verruimen vanuit de vernieuwende expressievormen die ze in de hedendaagse muziek vinden. Hun onverzadigbare muzikale nieuwsgierigheid doet hen op verkenning gaan naar de veelzijdige facetten, stijlen en kwaliteiten van de werken van levende componisten, die in hun concertprogramma's broederlijk naast werken uit de muziektraditie staan.

Het Quatuor Tana werd in 2004 opgericht door Antoine Maisonhaute tijdens een diplomatieke en humanitaire missie in Madagascar, waarvan de hoofdstad Tananarive door de inwoners zelf 'Tana' wordt genoemd. Drie letters volstaan om dit woord van vier letters te schrijven, net zoals drie instrumenten volstaan om een strijkkwartet te vormen. Het kwartet speelt in zijn huidige bezetting sinds 2010. Het Quatuor Tana is laureaat van de Fugaprijs uitgereikt door de Unie van Belgische Componisten. Het is tevens laureaat van de Parijse stichting ProQuartet-CEMC en van de Verbier Festival Academy.

Al snel werd het Quatuor Tana opgemerkt als een vurige verdediger van de hedendaagse muziek met een heel eigen drijfveer: verschillende klankwerelden mengen om een nieuwe dynamiek teweeg te brengen. De grootste festivals vertrouwen het Quatuor Tana een plaats toe in hun programmering: de festivals van Aix-en-Provence, Verbier en Dinard, het Festival Ars Musica, het Festival de Radio France, Les Concerts du Louvre, Villa Aperta in de Villa Médicis, het Klara Festival, Les Promenades de Fontainebleau, Clé de Soleil, Pharos Foundation te Cyprus en zo meer.

Het Quatuor Tana is sinds 2011 het enige Europese ensemble dat werkt met tabletcomputers en met het softwareprogramma Airturn voor het lezen van elektronische partituren. Daardoor is het een bevoorrechte partner van onderzoekscentra zoals het Centre Henri Pousseur, het GMEM (Marseille) en ArtZoyd (Valenciennes). Aan de hand van Airturn kunnen ze de werken die ze vertolken ook op groot scherm projecteren.

Baudouin de Jaer over Élégie : "Dit kwartet schreef ik naar aanleiding van de honderdste verjaardag van het Quatuor Pro Arte en is geïnspireerd op Élégie van Igor Stravinski. Dat was de wens van de opdrachtgever, Michel Prévost, een rechtstreekse afstammeling van de eerste altviolist van dit beroemde strijkkwartet.
Stravinski componeerde Élégie "voor Germain Prévost, ter nagedachtenis van Alphonse Onnou, de stichter van het Quatuor Pro Arte" - zoals de componist het zelf bovenaan de partituur noteerde. Ik vind het een prachtig werk, een ware diamant, wegens de grote symmetrie van de ABA'-vorm, de symmetrie van de thema's, de symmetrie van het B-deel rond de spilmaat in 3/8, en het gewaagde tempo. En dan is er nog de spiegelstructuur tussen de laatste maten van het A- en het A'-deel. Na de compositie grondig te hebben geanalyseerd, wilde ik mijn 'intense inwendige luisterervaring' in het nieuwe werk gieten – in de vorm van unisoni die worden doorkruist door zeer snel bewegend materiaal - maar daarnaast wilde ik ook, 'ten behoeve van de luisteraar', de waaier tonen van bestaande elegieën, symmetrieën, thema's,... Daartoe moest ik de diamant ontleden en elk van zijn onderdelen laten horen."

Yves Chauris over I Hear Bodies : "Muziek van de lichamen. Adem, aanraking, schokken.
De idee voor deze compositie ontstond tijdens een voorstelling van choreografe Anna Teresa de Keersmaeker. Ik zag de dansers evolueren en wou de illusie van beweging creëren, enkel en alleen door middel van het geluid dat met die beweging gepaard gaat. Het kwartet wordt dans, lichaam, beweging. Geluiden die in muzikale betekenis en poëzie uitmonden.
Door zijn vurige enthousiasme maar ook zijn subtiele aanwending van timbres, was het Quatuor Tana de ideale kandidaat om mijn compositie uit te voeren. Onze samenwerking, die in 2012 van start ging voor de creatie van mijn Eerste strijkkwartet, zal in 2013 worden vervolgd met de creatie van Paysage emprunté, mijn Tweede strijkkwartet."

Frank Bedrossian over Tracés d'ombres : "De klankeenheid van een strijkkwartet vereist dat de muzikale kleuren en contrasten ook uit de rijkdom van de polyfonie voortvloeien. Daarom heb ik ervoor gezorgd dat de energie die in de klank aanwezig is - meer nog dan in mijn vorige composities - uitwaaiert en prikkels uitzendt naar de individuele, door de instrumenten getrokken lijnen. De titel van de compositie (Schaduwlijnen) wijst net op die dimensie van de schriftuur.
Het traject van mijn compositie is een aaneenschakeling van drie delen en duidt op een uiterst compacte muzikale situatie, die op verschillende snelheden tot uiting komt. Het klankmateriaal wordt in het tweede deel aan een extreme vertraging blootgesteld, terwijl de krioelende muzikale figuren in het laatste deel een radicale versnelling ondergaan.
De nauw verwante concepten van snelheid en verzadiging spelen dus een structurerende en dynamische rol."

Raphaël Cendo over Substance : "Mijn eerste strijkkwartet ( In Vivo ) eindigde met de verschrikkelijke vernietiging van klankmateriaal, in een gespannen en onafwendbare versnelling: een catastrofaal einde dat bleef nazinderen na het laatste gebaar van de eerst viool, een ultieme en noodzakelijke vlucht naar de stilte.
Mijn tweede strijkkwartet is daarvan enigszins het abstracte vervolg: Substance zoekt de uitersten op aan de overzijde van het verzadigde materiaal van In Vivo, door te kiezen voor pianissimo instrumentale gebaren en quasi onhoorbare timbres. Die worden geproduceerd door het gebruik van een guero strijkstok, die het Quatuor Tana speciaal voor de gelegenheid heeft ontworpen en die een verregaande granulatie van de klank mogelijk maakt.
De compositie start in een sfeer van verkoold ochtendgloren en laat een veelheid van onbekende elementen horen: rondtrekkende wezens die worden blootgesteld aan plotse maalstromen, als een verre herinnering aan een wereld die onherroepelijk verdwenen is.
Met zijn vijf ononderbroken delen - die elk voor een ander, gehallucineerd landschap staan - mengt Substance klanken en kleuren in een continue spiraalbeweging die beetje bij beetje de klankruimte inneemt, tot aan de laatste ademstoot."

Programma :

  • Baudouin de Jaer, Élégie (wereldcreatie)
  • Yves Chauris, I Hear Bodies (2010)
  • Frank Bedrossian, Tracés d'ombres (2007)
  • Raphaël Cendo, Substance (wereldcreatie)

Tijd en plaats van het gebeuren :

BozarSundays : Quatuor Tana
Zondag 24 maart 2013 om 11.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.bozar.be

Extra :
Baudouin de Jaer op www.noodik.com, www.compositeurs.be en youtube
Yves Chauris : www.yveschauris.com
Frank Bedrossian op fr.wikipedia.org en youtube
Raphaël Cendo op brahms.ircam.fr, www.memm.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ensemble 21 kiest voor repertoire met een sterke poëtische dimensie, 18/03/2013
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

10:18 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.