18/03/2013

Vilde Frang & Michail Lifits brengen Mendelssohn, Lutoslawski, Brahms en Beethoven in de Miryzaal in Gent

Witold Lutoslawski De Noorse Vilde Frang werd gelauwerd als Young Artist of the Year 2010. Ze vormt een innemende tandem met Michael Lifits, nu al vergeleken met de legendarische Wilhelm Kempff. Mendelssohn vond zijn sonate niet goed genoeg, borg ze op, maar Yehudi Menuhin viste de partituur op in 1953. Wat bleek: een aanwinst. Ook Lutoslawski's partita is een meesterwerk dat diep ontroert en overweldigt. De Hongaarse dansen van Brahms leverden hem als pianist toendertijd veel lof op. Parels zijn het, tot op vandaag. En Beethoven was in zijn jonge jaren een pianoleeuw. In het opus 12 krijgt de piano een eersterangs plaats.

Het begrip vrijheid krijgt een extra dimensie in het werk van Witold Lutoslawski (foto). De Poolse componist werd in eerste instantie sterk beïnvloed door het modernistische idioom van Béla Bartók, maar vond pas echt een eigen stijl nadat hij het 'Pianoconcerto' van John Cage had gehoord. De naam van deze laatste zal wellicht altijd verbonden blijven aan het principe van de aleatoriek of muzikale onbepaaldheid. Eenvoudig gesteld wil dat zeggen dat Cage het toeval binnenbracht in het compositieproces. Hij liet bijvoor beeld toonhoogtes en ritmes bepalen door de dobbelsteen; of hij liet uitvoerders bij het spelen zelf keuzes maken, die niet door hem in de partituur waren vastgelegd. Daarmee deed hij afstand van het romantische beeld van de componist, een vormgevend genie, een schepper van kunst die telkens opnieuw geactualiseerd wordt door de musici. De muziek ontstond buiten zijn almachtige controle over structuren.

In 'Jeux Vénitiens' (1960-61) experi menteerde Lutosławski met aleatorische technieken door muzikanten zelf te laten kiezen met welke ritmes ze zijn (atonale) melodische lijnen uitvoerden ('aleatorisch contrapunt' noemde hij dat). De uitvoer - ders werden mee componist, participeerden aan het creatieve proces op een manier die verder ging dan de partituurinterpretatie zoals die in de klassiek-romantische traditie bestond. De 'Partita' (1984) voor viool en piano is een veel later werk maar nog steeds werkte Lutosławski met aleatorische passages. Tussen de delen 'Allegro Giusto', 'Largo' en 'Presto' zitten secties met als aanduiding 'Ad Libitum' (vert.: naar believen). Daarbij vermeldt de componist dat "de viool en pianopartijen op geen enkele manier gecoördineerd moeten worden". De musici moeten zelf voelen hoe ze zich ten opzichte van elkaar door de muziek willen bewegen - alsof ze een cadenza spelen maar dan niet alleen.

Lutosławski's artistiek vrijheidsbegrip vertaalt zich in een afstand doen van controle, van macht ten voordele van de "uitvoerende musici". Het is niet altijd eenvoudig om een link te leggen tussen de artistieke opvattingen van een componist en diens maatschappelijke en politieke overtuigingen. Over dat onderwerp zijn al boeken volgeschreven. Een eenvoudige één-op-één relatie is er haast nooit. En toch, En toch, Beethoven had zeer expliciete ideeën over de maatschappij en kunst - vrijheid stond centraal. Lutosławski was politiek actief in de Poolse anti-nazistische beweging en was als kunstenaar slachtoffer van nazistische en stalinistische censuur. Er zijn parallellen, stof tot nadenken...

Programma :

  • Felix Mendelssohn, Sonate nr. 3 in F
  • Witold Lutoslawski, Partita
  • Johannes Brahms, 3 hongaarse dansen (no. 11, 17, 2)
  • Ludwig van Beethoven, Sonate voor piano en viool nr. 3 in es, opus 12

Tijd en plaats van het gebeuren :

Vilde Frang & Michail Lifits : Mendelssohn, Lutoslawski, Brahms, Beethoven
Dinsdag 19 maart 2013 om 20.00 u
Miryzaal - Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be

Dit concert wordt opgenomen door Klara en uitgezonden op donderdag 4 april 2013 in het programma 'In de loge' (19-22 uur)

Bron : tekst programmaboekje de Bijloke

Extra :
Witold Lutoslawski op www.chesternovello.com, en.wikipedia.org en youtube
Witold Lutoslawski (1913 - 1994) : Poolse tussenpaus op www.musicalifeiten.nl

00:03 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.