18/03/2013

Ensemble 21 kiest voor repertoire met een sterke poëtische dimensie

A woman bathing in a stream Vanuit de overtuiging dat muziek vooral een levende kunst moet blijven en de ontmoeting met het publiek moet aangaan, kiest het Ensemble 21 voor repertoire met een sterke poëtische dimensie of met een link naar de podiumkunsten. Trouw aan hun oorspronkelijke roeping, namelijk steun bieden aan de hedendaagse creatie, vragen de musici verscheidene componisten om werk aan hen op te dragen, dat ze vervolgens creëren. Naast composities van Stéphane Orlando, Baudouin de Jaer, Claude Ledoux, Pierre Kolp en Victor Kissine - artiesten die in november de aandacht trokken op het Festival Loop - omvat het concert nog de wereldpremière van Christophe Guirauds A woman bathing in a stream, dateen soort muziektheatrale opvoering tot stand brengt van de picturale elementen uit Rembrandts beroemde Jonge vrouw badend in een beek.

Het verhaal van het Ensemble 21 vangt aan in het begin van de 21ste eeuw, vanuit de drang om de hedendaagse muziek door een nieuwe bril te bekijken. Ervan overtuigd dat muziek vooral een levende kunst moet blijven en de ontmoeting met het publiek moet blijven aangaan, kiezen deze muzikanten voor repertoire met een sterke poëtische dimensie of met een link naar de podiumkunsten. Rond het werk van Berio komen de musici van het Ensemble 21 in 1999 voor het eerst bij elkaar, n.a.v. een concert in het Musée d'Art spontané dat door de muziekpers warm onthaald wordt. Sinsdien blijft het Ensemble 21 trouw aan zijn strakke en tegelijk doorleefde vertolkingen. Vanuit dat perspectief heeft het ensemble de afgelopen seizoenen zeer gevarieerde programma's samengesteld, waar werken uit verschillende periodes met elkaar in dialoog treden. Een hoogtepunt was het slotconcert van het Festival de Wallonie in het Théâtre Jean Vilar, met de titel Contes et Berceuses. Vanuit zijn nauwe band met de jongste generatie componisten creëert het Ensemble 21 verscheidene werken van jonge Belgische componisten. Daarnaast brengt het ook composities van grote namen als Debussy, Stravinsky, Milhaud, Scelsi, Feldman, Berio, Cage, Kagel, Xenakis, Yun, Takemitsu, Eötvös, Pärt, Saariaho, Kissine en Matalon. Het ensemble, dat steeds naar nieuwe ervaringen op zoek is, kijkt met tevredenheid terug naar zijn uitvoering van Bizets Carmen in de Operastudio Vlaanderen, in het arrangement van Marius Constant en de regie van Waut Koeken. Jessica Ryckewaert, Jean-Luc Votano en Benjamin Glorieux, leden van het Ensemble 21, zijn laureaten van Belfius Classics.

Victor Kissine over Zerkalo, trio n°2 : "De idee voor Zerkalo kwam in me op bij het lezen van twee versregels van Anna Achmatova:
Alleen de spiegel
die van een spiegel droomt
En de stilte die een stilte bewaart... Het is een fragment uit het eerste deel van het Gedicht zonder held (1940-1962). Ik ben geen dichter en kan de verzen slechts letterlijk vertalen. Het is de muzikaliteit van Achmatova's gedicht, de 'derde dimensie' ervan die me aanspreekt. Een soort echo-effect met een extreem trage puls leidt tot een gewaarwording als werd de tijd weerkaatst. Die gewaarwording heb ik in mijn compositie trachten uit te diepen. De huidige versie van Zerkalo werd in 2010 gecreëerd op het Festival van Salzburg door Gidon Kremer, Giedre Dirvanauskaite en Khatia Buniatishvili. "

Stéphane Orlando over Burlesque : "Met de term 'burlesk' bestempelt men een onderwerp dat komisch is, omdat de ernst en het belachelijke ervan met elkaar contrasteren. De term heeft een welbepaalde lading in de literatuur, de muziek en de film. De literatuur kent al sinds de klassieke oudheid een burlesk, parodisch genre. In de 17 e eeuw wordt de term in gedichten en theaterteksten gebruikt voor een groteske imitatie van een waardig of pathetisch thema. In het begin van de 18e eeuw komt hij voor in de titel van muzikale composities waar ernstige en komische elementen moedwillig naast elkaar worden geplaatst om een grotesk resultaat te bekomen.
In zijn Musicalisches Lexicon (1732) geeft J. G. Walther een beschrijving van een van de veel voorkomende effecten in burleske composities, namelijk de verdubbeling van de melodie in kwinten of octaven, en dit in alle stemmen. Dat procédé zou zijn oorsprong vinden in de Italiaanse opera buffa en is bijvoorbeeld terug te vinden in het Burlesca uit de Derde partita van Bach (BWV 827), evenals in Quarell , het eerste van de Trois Burlesques (op. 8c, 1911) van Bartók. Het is opvallend dat het procédé in die twee voorbeelden van zijn komische lading lijkt te zijn ontdaan. De term 'burlesk' wordt ook gebruikt voor bepaalde delen uit de instrumentale mu - ziek die door dansritmes worden gekenmerkt (zoals het Rondo-Burleske, het derde deel van Mahlers Negende symfonie ).
In films staat het burleske voor het komische effect van een gebaar (Charlie Chaplin, Harold Lloyd, Buster Keaton, Jacques Tati, Pierre Richard, Jackie Chan, ...). De aan - wending van klankeffecten om gebeurtenissen te onderlijnen, zijn het waarmerk van een procédé dat later als 'Hollywoodstijl' of 'Mickey Mousing' zal worden bestem - peld, als een hommage aan de tekenfilms van Walt Disney. Het glissando is een van de veel gebruikte effecten van dat procédé. Zo bootst een glissando in de klarinet de lach van Jerry na (het personnage van Hanna-Barbera), die steevast uitbundig lacht met de mislukkingen van Tom.
Al die ingrediënten heb ik in mijn compositie proberen op te nemen. Het glissando heb ik ritmisch bewerkt om het van zijn komische inhoud te ontdoen. In het begin staat het glissando in een gespannen verhouding tot microtonale frases, om vervolgens het stuwende element te worden van een sarabande, een dans die in 1583 door de Spaanse Inquisitie werd verboden. Juan de Mariana beschreef het genre in 1609 als “een dans met zulke wellustige woorden en schaamteloze bewegingen dat ze zelfs de meest respectable personen in vuur en vlam zoud zetten”. In Burlesque heb ik de oorspronkelijke sensualiteit van de sarabande bewaard in de morfologie van sommige glijdende klanken. Op vormelijk vlak is het werk als de inmetseling van twee contras - terende secties. Een aantal muzikale gebaren (tremolo, mordent, buiging van de noot naar de kwarttoon, ...) zijn zeer belangrijk en dragen bij tot de globale perceptie van de compositie. Het timbre heb ik behandeld op basis van de intrinsieke kwaliteiten - de ene keer zijdezacht en sensueel, de andere keer energiek en virtuoos - van het spel van Jean-Luc Votano, aan wie het werk is opgedragen. "

Baudouin De Jaer over La rivière à quelques mètres de là : "Dit trio zag in 2009 het licht, werd vervolgens verscheidene keren herwerkt en heeft zich eigenlijk nooit echt gesetteld; het neigt steeds weer naar transformatie, zoals stromend water een steen alsmaar verder uitslijt en zelfs van plaats doet veranderen. De creatie van de compositie in november 2012 in het kader van het festival Loop gebeurde door de musici aan wie ik het heb opgedragen: Brigitte Foccroulle, Jean- Pierre Peuvion en het Ensemble 21."

Claude Ledoux over Canto a due : "Dit kleine, intimistische werk heb ik geschreven voor het huwelijk van Jean-Luc Votano, de klarinettist die in 2012 mijn compositie Ayl voor klarinet en orkest heeft gecreëerd. Het is geïnspireerd op muzikale flarden uit de eerste vocale scène van mijn Passio Secundum Lucam (uit dezelfde periode), meer bepaald een aantal melodisch-ritmische formules op de woorden "j'ai désiré de désirs". Daaruit ontstaan een instrumentaal vlechtwerk en een veelheid aan klankomzwervingen die fungeren als klankmetafoor voor de vele facetten van het liefdesdiscours. Delicate parfums en oosterse melismatische figuren, ludieke timbres maar ook vreugdevolle fonkelingen kleuren deze gevoelige compositie."

Pierre Kolp over Plan fixe : "Een camera op Godard gericht, op de achtergrond Resnais. Een comeback? Script, montage, projectie. Een camera, geluidsopname. Hans Werner Henze en Georges Delerue. Een ander perspectief. Andere acteurs: Hélène et Camille. Stilte. Tegenopname - THE END"

Christophe Guiraud over A woman bathing in a stream : "Met als vertrekpunt Rembrandts beroemde schilderij Jonge vrouw badend in een beek, ontstaat deze compositie uit de intimiteit van de picturale materie. Wat Christophe Guiraud wil weergeven, is niet zozeer een muzikale illustratie van het thema van het schilderij (een mythologische figuur, geseculariseerd in een gewone vrouw) dan wel een soort muziektheatrale opvoering van de picturale elementen. Het gebaar van de schilder, het overrompelende spoor van het penseel (en van ander gereedschap) op het doek, de spontane radicaliteit van een toets... met opvallend spaarzame middelen komt het tafereel tot leven: een veeg met de duim = een oog; een penseelstreek = een schaduw. Ook al kan Rembrandt niet als ‘materieschilder’ worden gedefinieerd, toch maakt hij van de materie een zuivere ‘werkelijkheid’ die hij boven de vorm plaatst. Het gaat echter om een geheimzinnige waarheid, zoals de weerkaatsing in het water waarop de blik van de jonge vrouw gericht is. De compositie gaat uit van een immense fascinatie voor het gebaar van de schilder en is de weergave van een zoektocht naar klankruimten waar de vormen resulteren uit gebaren van timbre. Als in een travelling tracht A woman bathing in the stream het schilderij detail na detail ‘na te vertellen’, en dit veeleer in tactiele dan in visuele zin. A woman bathing in the stream is een opdracht van het Festival Ars musica 2013".

Programma :

  • Victor Kissine, Zerkalo, trio n°2 (2009)
  • Stéphane Orlando, Burlesque (2012)
  • Baudouin De Jaer, La rivière à quelques mètres de là (2012)
  • Claude Ledoux, Canto a due (2012)
  • Pierre Kolp, Plan fixe (1963) (2012)
  • Christophe Guiraud, A woman bathing in a stream (2013) (wereldcreatie)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble 21 : Stéphane Orlando, Baudouin De Jaer, Claude Ledoux, Christophe Guiraud, Pierre Kolp, Victor Kissine
Woensdag 20 maart 2013 om 12.30 u
Abdij Ter Kameren - Brussel

Gratis toegang

Meer info : www.arsmusica.be en www.ensemble21.be

Extra :
Victor Kissine op www.compositeurs.be, www.schott-music.com en www.renewmusic.org
Stéphane Orlando : www.stephaneorlando.com en youtube
Baudouin de Jaer op www.noodik.com, www.compositeurs.be en youtube
Claude Ledoux : users.skynet.be/ledouxcl, www.compositeurs.be, brahms.ircam.fr en youtube
Pierre Kolp : http://users.skynet.be/sky96988/kolp.html
Christophe Guiraud op www.babelscores.com, youtube en soundcloud.com

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

11:02 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.