01/03/2013

Wereldcreatie tweede opera La Dispute van Benoît Mernier in De Munt

La Dispute Wie ligt aan de basis van de ontrouw in de liefde, de man of de vrouw? Die vraag stelt Marivaux in La Dispute, een van zijn meest onthutsende en scherpe teksten die de kern vormt van het libretto van Benoît Merniers tweede opera. Om voor eens en altijd dit filosofische dispuut te beslechten, brengt een duivels experiment vier jongelui samen die ver van de beschaafde wereld opgroeiden en nu onder onze ogen de liefde zullen ontdekken, maar ook de ontrouw. Voor deze nieuwe opera werkte de Belgische componist Benoît Mernier nauw samen met de librettisten Ursel Herrmann en Joël Lauwers. Na Frühlings Erwachen uit 2007 richt hij zich met dit werk opnieuw op het ontluiken van het verlangen. Onder de muzikale leiding van Patrick Davin wordt dit 'dispuut' geregisseerd door het buitengewone echtpaar Herrmann dat hiermee voor het eerst een hedendaagse compositie aanpakt.

Voor de muziek van La Dispute beschouwde Benoît Mernier het theatrale project in zijn globaliteit en moest de muziek heel intens de tekst dienen. Net zoals in de 18de eeuw worden vormschema's afgewisseld, waardoor de opera dichter aansluit bij het Duitse Singspiel - met beurtelings gesproken en gezongen teksten op een al dan niet muzikale achtergrond - dan bij de doorgecomponeerde Wagneriaanse stijl. De alternatie van verschillende vormen wordt dus bepaald door de teksten van Marivaux zelf en daarom was de samenwerking met de librettisten zo belangrijk. Deze diversiteit laat ook toe om heel verschillende schrijfstijlen te gebruiken. Toch is de muziek geen 'pastiche' maar zit ze stevig verankerd in haar tijd. De orkestratie blijft doorzichtig, voor een klein orkest van een dertigtal spelers. Dat zal een grote samenhorigheid in de hand werken tussen muzikanten en de solisten en een goede verstaanbaarheid van de Franse tekst, in een werk dat niet langer dan twee uur zal duren.

Organist, componist en pedagoog Benoît Mernier studeerde orgel aan het Conservatorium van Luik, waar hij verschillende eerste prijzen en het Hoger diploma behaalde, en werd daarna assistent van Ferrard aan de conservatoria van Luik en Brussel, alvorens zich gedurende twee jaar te specialiseren bij Jean Boyer. In Luik ontdekte hij de hedendaagse muziek, onder meer door zijn contacten met Claude Ledoux, Henri Pousseur, Bernard Foccroulle, Célestin Deliège en Philippe Boesmans met wie hij zich toelegde op compositie. In 1995 volgde hij een stage aan het Ircam te Parijs. Sindsdien schreef hij een indrukwekkend oeuvre bij elkaar dat zowat alle genres omvat en te horen was op festivals als ArsMusica, Présences, WienModern en Gaudeamus.

Verscheidene van zijn werken werden met internationale prijzen onderscheiden: Artifices voor orgel door ‘La Tribune Internationale des Compositeurs’ van de Unesco, Blake Songs voor stem en kamerorkest door de Koninklijke Academie van België, Quintette avec clarinette kreeg de Prix Paul Gilson de la Communauté des Radios Publiques de Langue Française en Cinq Inventions voor orgel werd in 2003 geselecteerd voor het SIMC Festival. Er bestaan verschillende cd-opnames van Merniers werk, waarvan er één bekroond werd met de Snepvangers Prijs van de Belgische muziekpers (2001). Tijdens het seizoen 2002-2003 was Benoît Mernier composer in residence bij het Paleis voor Schone Kunsten (Bozar, Brussel) en in 2004 bij het Oostenrijkse festival Carinthischer Sommer.

Hij doceert orgel, improvisatie en muziekanalyse aan het Institut supérieur de Musique et de Pédagogie (IMEP) in Namen. Benoît Mernier gaf orgelrecitals in België en het buitenland (Europa, Canada en Japan), en realiseerde verscheidene opnamen, waarvan één werd bekroond met een Grand Prix de l’Académie du disque Charles Cros. Zijn volgende compositie, voor het Pro Arte Quartet in de Verenigde Staten (op bestelling van de Koussevitzky Stichting), zal net na deze nieuwe opera gecreëerd worden.

De opera La Disputeis gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Pierre Carlet de Marivaux, de Franse auteur, toneelschrijver en journalist uit de 18de eeuw wiens grootste literaire verdienste erin bestond het Italiaanse volkstheater - de Commedia dell'Arte - en het meer formele Franse theater nader bij elkaar te brengen. Dat stelde hem in staat kritiek uit te oefenen op de omgangsvormen van zijn tijd. Bovendien beheerste hij als geen ander de techniek van het dubbelspel in zijn plot, waarmee hij de toeschouwer voor het lapje hield.

Zijn toneelstuk La Dispute is een meedogenloos experiment over de vraag wie het eerst was met bedriegen van de ander: de man of de vrouw? Een adellijk koppel, de Prins en Hermiane, hebben een filosofisch meningsverschil over die vraag en dus over de liefde en ze besluiten dit op te lossen door een gewaagd experiment op touw te zetten: vier kinderen werden ver van alles, van iedereen en zonder rolmodellen, helemaal geïsoleerd opgevoed in een kasteel. Het waren 2 jongens en 2 meisjes. Hun enig contact was een zwarte knecht voor de jongens, en zijn zuster voor de meisjes. Als ieder van hen voor het allereerst in contact komt met de drie anderen – en dus met 'de andere sekse' - verstoppen De Prins en Hermiane zich en kijken ze hoe hun proefkonijnen zich in de duistere valkuilen van de liefde storten. Niet eerder ervaren verliefdheid gevolgd door jaloezie, verraad en wanhoop worden hun deel, maar het antwoord op de initiële vraag wordt niet gevonden. Marivaux schreef dit stuk in 1744 op het einde van zijn carrière. Het werd destijds slecht ontvangen en raakte daarna in de vergetelheid, tot de legendarische enscenering van Patrick Chéreau in 1973.

Benoît Mernier over opera : "Het is echt een volledige expressiewijze. De componist krijgt ook de mogelijkheid om minder alleen te staan in het creatieproces, want opera is groepswerk. ... En voor mij is opera een virus, het is iets dat me meevoert, dat me raakt, waarvan ik bezeten ben. Opera, dat is in vervoering zijn van de stem en de menselijke passies. Wat me ook fascineert is dat opera ook altijd iets mysterieus en magisch heeft. Hij heeft een dimensie die noodzakelijkerwijs aan de mythe raakt, aan de universaliteit van het mens-zijn."

Waarom een tekst van Marivaux ? Benoît Mernier : " In het begin vertrok ik eerder van het idee om een symbolistisch of een recenter stuk te nemen. Ik had een stuk gevonden van Maeterlinck dat me erg raakte, maar toen ik me daar muziek bij voorstelde, klonk dat als Debussy, wat ik absoluut niet wilde, hoewel ik die componist bewonder! Dus dacht ik dat het misschien beter was een oudere tekst te zoeken, maar niet op rijm. Op die manier kwam ik terecht bij La Dispute. Ik was eerst vooral weg van het formaat dat me ideaal leek en de replieken die vrij kort waren, in tegenstelling tot de meeste grote werken van Marivaux. De taal leek me een hoog gehalte aan moderniteit te hebben en ik voelde dat ze de kracht had om zich vrij natuurlijk in een muzikaal discours te integreren."

Over het compositieproces : " Ik laat me inspireren door de personages, door wat ze zeggen, maar ook door de globale situatie van de scènes, door het gevoel dat dit alles bij mij losweekt. Ik declameer de tekst hardop om het ritme te vinden en als ik dan de goede ritmische modulatie gevonden heb, komt de melodie vrijwel gelijktijdig. ... In La Dispute moest de muzikale behandeling absoluut verschillend zijn voor de drie soorten paren ... De muzikale behandeling is verschillend, maar op het einde kom alles samen. Niet zozeer omdat de personages veranderd zijn, hoewel er een schok is op het moment dat de sluier over het experiment wordt opgelicht, maar gewoonweg omdat het experiment op zijn einde loopt en dat ze in de grond allemaal tot dezelfde conclusie komen, tot dezelfde desillusie." (*)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Benoît Mernier : La Dispute
Di 5, do 7 en vrij 8 maart 2013, telkens om 20.00 u
Zo 10 maart 2013 om 15.00 u
Di 12, wo 13, za 16 en di 19 maart 2013, telkens om 20.00 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.demunt.be en www.arsmusica.be

Meet the Artists : Team La Dispute - zondag 3 maart 2013 om 16.15 u
Een gelegenheid om kennis te maken met de componist, regisseurs, dirigent, zangers en andere artiesten die aan deze productie productie meewerken. Met Benoît Mernier, Karl-Ernst en Ursel Herrmann, Joël Lauwers, Patrick Davin, Stéphanie d'Oustrac & Stéphane Degout. Ze spreken over hun ensceneringen, hun carrière, verklaren hun esthetica en hun dramaturgische keuzes.

(*) Interview met Benoît Mernier, opgetekend door Marie Goffette

Extra :
Benoît Mernier op www.compositeurs.be, www.lamediatheque.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica opent met Frühlings Erwachen van Benoît Mernier, 7/03/2007

11:36 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.