11/02/2013

Jörg Widmann, Antoine Tamestit & Francesco Piemontesi in deSingel

Jörg Widmann Jörg Widmann (foto) is niet alleen componist maar ook klarinettist met lijf en ziel. Kamermuziek is zijn grootste passie. Met enkele van zijn favoriete kamermuziekpartners stort hij zich op het kleine maar zeer fijne repertoire voor de bijzondere bezetting van klarinet, altviool en piano.

Mozart was de eerste die de rijke klankmogelijkheden van deze combinatie met succes uitprobeerde in zijn aanstekelijke 'Kegelstatt-Trio'. De bekendste inzending uit de romantiek is Schumanns 'Märchenerzählungen'. In de donkere timbres van klarinet en altviool vond hij de perfecte verklanking voor zijn enerzijds nostalgische en anderzijds neurotische stemmingen. Meer dan honderd jaar later schreef Kurtág 'Hommage à R. Sch.', een droomachtige evocatie van Schumanns fragmentaire stijl.

Jörg Widmann (1973) geniet internationale faam als soloklarinettist en componist, een combinatie uitvoerend en scheppend musicus waarvan men dacht dat ze volledig verdwenen was sinds de groten uit de negentiende eeuw -Chopin, Liszt en Brahms. De technische virtuositeit en betoverende klankrijkdom die Widmanns klarinetspel typeren, vinden we ook terug in zijn composities. Het spreekt voor zich dat er ook in zijn compositorische oeuvre een belangrijke rol is weggelegd voor de klarinet.
Zijn compositie 'Fünf Bruchstücke' dateert uit 1997 en behoort daarmee tot zijn vroegere werken voor klarinet Het gebruik van de klarinet is hier zeer rijk geschakeerd. Vooral de bijzondere eigenschap van het instrument om op zichzelf reeds grote contrasten te genereren binnen een miniem tijdsbestek wordt sterk benut. Bovendien vindt men in de 'Fünf Bruchstücke' quasi alle technische verworvenheden op het gebied van speeltechniek terug. De uiterste grenzen van de klarinet worden afgetast, echter zonder de lyriek, intensiteit en expressiviteit ervan uit het oog te verliezen. Een cd-recensie verschenen in de Nederlandse pers beweert dat "de klarinet zingt, jankt, krijst, kriebelt, fluistert, kleppert, ontroert, irriteert - en nog veel meer." En inderdaad, Widmann zoekt graag extremen op: van bijna geruisloze klanken die uit het niets ontstaan over subtiele kleurschakeringen tot virtuoze passages met slaande percussie-effecten. Deze contrasten vormen de basis van het gehel werk. De componist verzorgde samen met pianist Moritz Eggert op 10 april 1997 de première van deze 'Fünf Bruchstücke' tijdens de Münchener Biennale.

De 'Hommage R. Sch opus 15d' van de Hongaarse pianist-componist György Kurtág vertoont een nauwe verwantschap met Schumanns 'Märchenerzählungen'. Dat deze werken wel vaker samen worden geprogrammeerd, mag dan ook niet verbazen. Ze hebben naast de bezetting (klarinet, altviool en piano), niet alleen het aforistische maar ook de subtiele en moeilijk te doorgronden muzikale expressiviteit met elkaar gemeen. De eerste schetsen voor deze hommage dateren uit 1970, op het moment dat Kurtág als docent kamermuziek aan de Liszt-academie in Boedapest verbonden was. Het zou echter nog bijna 20 jaar duren vooraleer hij de laatste hand aan deze compositie legt. De 'Hommage R. Sch.' bestaat uit een opeenvolging van zes kleine miniaturen: vijf bijzonder korte delen en een epiloog. Uit de ondertitels van deze karakterstukken blijkt dat Kurtág zich door heel verschillende en uiteenlopende muzikale en literaire tendensen laat inspireren: gaande van middeleeuwse componisten als Guillaume de Machaut, over figuren uit de romantische literatuur, tot citaten van Franz Kaf ka en de Hongaarse dichter Attilá Joszef toe. De verwijzingen naar Johannes Kreisler uit de verhalen van ETA. Hoffmann én de door Schumann zelf gecreëerde literaire pseudoniemen Eusebius, Florestan en Meester Raro refereren dan weer expliciet aan de componist aan wie het werk is opgedragen.

'Signs, Games and Messages' is een soort muzikaal dagboek waaraan György Kurtág in 1989 begon. Aan de basis liggen drie verschillende, autonome composities, waaraan de componist fragmenten ontieende: 'Jelek, opus 5' (= Signs) uit 1961 voor altviool, de bundel 'Játékok' (= Games) met uiterst gevarieerde twee- tot zeshandige pianominiaturon en het orkest- werk 'Üzenetek, opus 34' (= Messages). Hij wijzigde de samenhang en voegde ook nieuwe fragmenten toe. Eerder dan een afgeronde compositie gaat het hier dus om een 'work in progress'.
Deze bundel vormt in zekere zin een encyclopedie van Kurtágs muzikale opvattingen: allereenvoudigste muzikale procedés worden tegenover nieuwe ideeën voor toekomstige projecten geponeerd. De studie van Anton Weberns partituren sterkte Kurtág bovendien in zijn overtuiging dat beperking qua middelen geenszins gelijk staat met beperking qua muzikale zeggingskracht. Kenmerkend is dan ook de tendens naar uiterste reductie en concentratie, waarbij een hele compositie wordt samengebald in enkele noten. Ieder deel bevat slechts één muzikaal idee of geste, waarvoor de componist zijn inspiratie haalde uit het dagelijkse leven: een concert, een klank, een tekst,...

Programma :

  • Wolfgang Amadeus Mozart, Trio in es, KV498 'Kegelstatt-Trio' voor klarinet, altviool en piano
  • Wolfgang Amadeus Mozart, Fantasie in d, KV397 voor piano solo
  • Robert Schumann, Märchenerzählungen, opus 132 voor klarinet, altviool en piano
  • Max Bruch, Selectie uit 'Acht Stücke, opus 83' voor klarinet, altviool en piano
  • Jörg Widmann, Fünf Bruchstücke voor klarinet en piano
  • György Kurtág, Hommage à Robert Schumann, opus 15d, voor klarinet, altviool en piano
  • György Kurtág , 3 stukken uit 'Signs, Games and Messages' voor altviool solo

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jörg Widmann, Antoine Tamestit & Francesco Piemontesi : Mozart, Schumann, Bruch, Widmann, Kurtág
Zaterdag 16 feburari 2013 om 20.00 u
(inleiding door Adeline Boeckaert om 19.15 u)
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

Bron : tekst Adeline Boeckaert voor deSingel, februari 2013

Extra :
Jörg Widmann : www.joergwidmann.com, www.schott-music.com en youtube
György Kurtág op www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000

Elders op Oorgetuige :
Lecture recital Jörg Widmann in deSingel, 5/02/2013
Belgische première Jörg Widmanns Zweites Labyrinth : een onvergetelijke klankbelevenis !, 14/09/2012
Signum Quartett brengt Haydn, Widmann en Schubert in Sint-Truiden, 26/01/2012
Jörg Widmann : een unieke ontmoeting met een fascinerende persoonlijkheid, 21/09/2009

20:07 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.