03/02/2013

Istanbul Ekspres : muziek, film, expo en gastronomie uit de metropool waar Oost en West elkaar ontmoeten

Istanbul Ekspres Van donderdag 7 tot en met zaterdag 16 februari laten De Centrale en Kunstencentrum Vooruit in Gent de 'dualiteit en diversiteit' op het publiek los tijdens de vierde editie van Istanbul Ekspres. Een gevarieerd concert- en filmprogramma, aangevuld met een fototentoonstelling en Turkse gastronomie maken van dit stadsfestival een authentieke culinair-muzikale belevenis. Met o.a. de 'Turkse Norah Jones', Turkse triphop meets elektronicabeest Köhn en een hulde aan Romamuziek...

Istanbul blijft tot de verbeelding spreken als één van de grootste en boeiendste steden ter wereld. Een metropool die we misschien wel het beste kunnen omschrijven met het woord 'dualiteit': gescheiden door de Bosporus, is İstanbul verweven met zowel de oosterse als de westerse wereld. Een kosmopolitische stad waar de traditionele wereld overgaat in een hypermoderne. Dualiteit en diversiteit die ook terug te vinden is het muzikale leven van Istanbul: traditionele folkmuziek, fasıl, Turkse en westerse rock, jazz…

Tango en dramarock
De eerste vier dagen is het festival te gast in het intercultureel centrum De Centrale met twee avonden Turkse pop, een dubbelconcert met dito rock en tenslotte een optreden met Turkse tango. Voor de openingsdag op 7 februari verwelkomt De Centrale opnieuw Nev, de Turkse zanger-gitarist die iets meer dan een jaar geleden reeds in Gent te horen was. Met de georkestreerde pop-klassiek bewandelt hij een bij momenten kleurrijk en goed gearrangeerd pad dat geëffend wordt door een geluid waarin enerzijds keyboards en basgitaar en anderzijds ud, klarinet en darboeka elkaar vinden. De elektrische gitaar omgordt het geheel met een rockrandje zonder de muziek messcherp of gevaarlijk te maken. De opening van Istanbul Ekspres mag immers gerust wat feestelijk zijn. Bovendien krijgen bezoekers voor hun inkomticket niet alleen een optreden, maar ook een kleine mezzeschotel aangeboden. Wie met een grote honger zit, kan tegen een kleine vergoeding nog een extra portie krijgen. Een dag later staat er alleen muziek op het programma, met een concert van de zangeres Göksel die vroeger backings deed bij onder andere Sezen Aksu, maar sinds 1997 ook cd's onder eigen naam uitbrengt: met minder volkse elementen dan Nev, maar wel wat zoeter en luxueuzer.

Een graadje steviger wordt het op 9 februari met het dubbeloptreden van Model en Flört. Met hun baarden en lange haar, lijken de drie heren van deze laatste band zo weggelopen uit een fotosessie van de Beatles ten tijde van 'Let it Be'. Muzikaal flirten ze ook wat met de samenzang van The Fab Four, maar daarnaast gaan ze ook te leen bij psychedelische 60's rock, onschuldige pop en funk met duidelijke echo's van de Red Hot Chili Peppers. Zelf omschrijven de niet van zelfspot gespeende muzikanten hun muziek als Anadolu beat, tevens de naam van hun laatste cd. Veel minder op zoek naar een eigen stijlaanduiding is de groep Model van zangeres Fatma Turgut die sterk aanleunt bij de hitparadegevoelige dramarock die flirt met het koude pathetiek en semi-gothic.

Veruit de meest traditionele en origineelste (in verschillende betekenissen van het woord) van de acts die te horen zijn in De Centrale is een groep rond Sema, voluit Sema Moritz. Als zangeres bracht ze zowel jazz standards als liederen van Brecht, wat meteen het cabareteske in haar muziek verklaart. Sinds 1997 richt ze zich met haar project 'Legendary Ladies' ook op de Turkse tango die populair was in de jaren '20 en '30, de eerste jaren van de Turkse Republiek. Van het project verschenen reeds twee cd's, 'Ekho' en 'Ekho II' en in Gent zal ze het tangorepertoire brengen, begeleid door piano, klarinet en percussie. Het optreden wordt voorafgegaan door een vertoning van een documentaire over de wijk Beyoğlu, het muzikale hart van in Istanbul. Het concept, de tekst en de muziek bij de reportage kwamen allemaal voor rekening van Sema.

Keukentafel en restaurant
Voor het tweede deel van het festival verhuist Istanbul Ekspres naar De Vooruit waar met twee tripleconcerten op 15 en 16 februari met Turkse jazz, vrije improvisatie, rock en cultuuroverschrijdende "traditionele" muziek. Speciaal voor Istanbul Ekspres zet Vooruit ook enkele samenwerkingen op tussen Turkse, Belgische en Nederlandse muzikanten. Een eerste voorbeeld daarvan is meteen het openingsconcert van 15 februari. Jürgen De Blonde, als elektronicaman bekend als Köhn en als rocker deelachtig aan de Portables, vervoegt Seni Görmem Imkansiz. Dit duo van Gaye Su Akyol en Tuğçe Şenoğul is in de weer met synthesizers, melodica en drummachine, wat resulteert in eenvoudige, ambachtelijke lo-fi muziek waar Turkse melodieën gedragen worden door rammelende en/of repetitieve begeleidingen: het soort muziek waaraan bij voorkeur op de keukentafel aan geknutseld wordt.

Naar eigen zeggen kent De Blonde de muziek van het Turkse duo alleen via MySpace en YouTube. Van enig contact tussen beide partijen is ook nog geen sprake geweest, maar dat hoeft voor de Belg geen probleem te zijn. "Ik reken op de energie van het moment. Een eerste ontmoeting is vaak heel onbevangen en inspirerend en hoe minder er op voorhand gezegd of gepland wordt, hoe beter."

Ook wat het materiaal dat hij gaat gebruiken betreft , ligt alles nog open, al geeft De Blonde aan dat hij het compact wil houden. "Mijn basis setup van dit moment bestaat uit een kleine Behringer mengtafel, Kaoss Pad 1, Korg Monotribe en Monotron, Doepfer Dark Energy, een midi keyboard, Electro Harmonix Worm, Danelectro Reel Echo en een Vox Looper (een pedaal waarmee ik instant loops maak, stapel en bewerk): een combinatie van eenvoudige synthesizers, looper en effecten die mij toelaat heel organisch en direct te werk te gaan. Mijn manier van werken gaat sowieso heel fel uit van improvisatie en het on-the-spot opbouwen van muziek."

Wie de recentste releases van De Blonde gehoord heeft, kan niet anders dan vaststellen dat de knutselmuziek van de Turkse dames niet meteen in dezelfde lijn ligt, maar de Belg kan het "speelse, ietwat naïeve karakter" van hun muziek wel waarderen. Bovendien beschouwt hij een samenwerking als een nieuw gegeven waarin de kwaliteiten van individuen versmelten. "Ik ga niet uit van "dit is wat ik doe, dit is wat zij doen en laten we dat nu eens combineren met elkaar. Ik zie mezelf ook als ondergeschikt aan het geheel. De uitdaging bestaat er voor mij dus in om te zien wat er gebeurt als we elkaar ontmoeten en daarmee om te gaan vanuit een open geest. Er zal natuurlijk wel wat afhangen van in hoeverre zij openstaan voor een aanpak als deze, maar hier zie ik mij ook ondergeschikt. Als het erop uitdraait dat ik een derde groepslid van Seni Görmem Imkansiz word, so be it, maar aan hun muziek te horen, is spontaniteit hen ook niet vreemd. Sowieso zie ik uit naar het samengooien van hun roots en inspiraties met de mijne." Op papier is dit dan een smeltkroes van Turkse en Westerse invloeden, lo-fi, improvisatie, krautrock en kosmische muziek, elektronische avant-garde."

Na de Turks-Belgische ontmoeting zoekt het programma meer herkenbaar vaarwater op met de lichte clubjazz van zangeres-pianiste Karsu Dönmez die als muzikante ontdekt werd in het restaurant van haar ouders. Een reportage over deze vocaliste wordt vertoond op 13 februari in de Turbinezaal van De Centrale. De afsluiter van de eerste avond in Vooruit is Luxus, waar de aanwezigheid van onder andere viool, accordeon, trombone en klarinet zorgt voor  met een mix van Turkse volksmuziek, Balkanklanken, oosterse grooves, blues en rock.

Energiepeil in het rood
Net als de eerste dag Istanbul Ekspres in Vooruit zet ook de tweede (16 januari) in met een onuitgegeven samenwerking. Centraal staat deze keer het Turkse freejazzkwartet konstruKt dat naast saxofonist Korhan Futacı en gitarist Umut Çağlar bestaat uit een tweekoppige percussiesectie met Özün Usta, Korhan Argüden. De groep gaat resoluut voor de onversneden in your face aanpak: free is free en een vaste grond onder de voeten is daarbij niet wenselijk. In het verleden nam de groep al op met internationale kanonnen als Evan Parker en Peter Brötzmann en in 2013 verschijnt een album op het NotTwo label.

Het Turkse viertal wordt op vraag van Vooruit uitgebreid tot een octet met rietblazer Joachim Badenhorst (van wie onlangs een eerste soloalbum verscheen), trompettisten Sanne van Hek (Black Napkins) en Bart Maris (FES) en euphoniumspeler Niels Van Heertum (Ifa y Xango). Net als De Blonde geeft deze laatste toe dat hij eigenlijk nog niet lang vertrouwd is met het werk van zijn Turkse sparringpartners. "Voor de vraag van Vooruit kwam kende ik de groep eigenlijk niet. Natuurlijk ben ik wel vertrouwd met het soort muziek dat konstruKt maakt -improvisatie in een van zijn wildste en puurste vormen- en met de muzikanten waarmee ze samengewerkt hebben: Peter Brötzman, Marshall Allen en Evan Parker. Met deze laatste gaan we trouwens ook met Ifa y Xango samenspelen, in het kader van LAbO #4 van Champ d'Action." 

Speciale voorbereidingen gaat Van Heertum niet treffen. "Ik begin graag aan dit soort dingen zonder me al te goed op de hoogte te stellen van waar de andere partijen voor staan. De magie die er kan zijn bij het eerste concert heeft iets heel bijzonder. Wat eventuele repetities betreft moet alles trouwens nog uitgeklaard worden. Ik vermoed dat we elkaar een aantal dagen voor het concert zullen ontmoeten, maar of er dan ook effectief gespeeld of gerepeteerd wordt, dat valt nog te bezien." 

Dat hij met Ifa y Xango vaak wat verfijnder te werk gaat dan de sonore explosiviteit van konstruKt baart hem ook geen zorgen, integendeel. "Dat ik meer fijnbesnaarde dan stevige muziek speel is een momentopname denk ik. Een jaar geleden zou je misschien het tegenovergestelde beweerd hebben. Ik denk wel dat de energie van konstruKt een stevige uitdaging wordt. Joachim Badenhorst zal ook van de partij zijn, ik ben dus zeer benieuwd hoe de totale combinatie gaat uitdraaien. Het hoge energiepeil van konstruKt is natuurlijk wel iets dat een diepe indruk achterlaat. Het is een groep die de een heel optreden lang de boog gespannen kan houden, iets wat als koperblazer fysiek niet altijd mogelijk is. Ook de bezetting heeft een bijzonder aspect: met meerdere percussionisten tegelijk samenspelen is steeds een interessant gegeven." 

Na de passage van konstruKt eindigt de slotavond van Istanbul Ekspres met strakker afgelijnde muziek, hoewel er steeds een draai aan de rechtlijnigheid gegeven wordt. De 70's rock van Replikas isimmers niet vies van breuken, haken en ogen en in de Trakya All Stars van percussionist Burhan Öcal komen dan weer verschillende tradities samen. Het twaalfkoppige collectief combineert Turkse met Romamuzikanten uit Thracië. De band bedient zich van traditionele instrumenten (zurna, quanun, davul en cümbüş), naast onder andere saxofoon, trompet, viool en de elektronica van dj Murat Uncuoglu. Öcal is dan ook een uitgesproken brugfiguur tussen verschillende culturen en stijlen. Hij leerde percussie van zijn vader, kreeg van zijn moeder de religieuze muziek mee en speelde samen met de legendarische Zwitserse drummer Pierre Favre (enkele maanden geleden nog overweldigend op Jazz Brugge), Sting, fusion-icoon Joe Zawinul en de klassieke pianiste Maria João Pires. Turks, ja, maar met flavour. Een smaakje dat Istanbul Ekspres een heel eigen karakter geeft.

Nog meer beeld is er op 12 februari in De Centrale, met 'Romanistanbul', een documentaire over Romamuzikanten in Istanbul. Deze vertoning wordt gevolgd door een gratis optreden Turkse Romamuziek door de Gentse groep Ibidiklar.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Istanbul Ekspres
Van donderdag 7 tot en met zaterdag 16 februari 2013
De Centrale en Kunstencentrum Vooruit - Gent


Meer info : www.vooruit.be en www.decentrale.be

Artikel grotendeels overgenomen van Kwadratuur.be

Extra :
Istanbul Ekspres 2013. Waar Oost en West elkaar treffen, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 20/01/2013

22:08 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.