02/02/2013

Ensemble Musiques Nouvelles herneemt David Langs 'Darker' in deSingel

David Lang Tijdens Ars Musica Brugge 2010 creëerde het Ensemble Musiques Nouvelles 'Darker', een werk voor ensemble en lichtontwerp van de Amerikaanse componist David Lang (foto). Hij is een van de oprichters van het New Yorkse festival/collectief/ensemble Bang on a Can. Dat onconventionele gezelschap maakt furore door de branie waarmee het uit een brede waaier aan invloeden - van klassiek tot rock - nieuwe muziek weet te scheppen. Hoewel Lang weigert te kiezen tussen stijlen, ressorteren zijn composities toch meestal onder de noemer 'minimal'. Zijn werken variëren van introverte, bijna etherische stukken ('The Passing Measures') tot harde, rockachtige dingen ('How to pray'). Het is muziek die tegelijk ruw en complex, zacht en dissonant, brutaal en melodieus is. In 2008 won zijn 'The Little Match Girl Passion' de prestigieuze Pulitzerprijs, een unieke erkenning voor een componist die nadrukkelijk buiten het klassieke establishment opereert.

Over 'Darker' zegt Lang: "Ik wilde een traag, statisch werk schrijven met tegelijk een dynamisch aspect. Het is muziek die heel snel is aan de oppervlakte - de violen hebben véél noten te spelen - maar die op grotere schaal juist heel langzaam beweegt."

David Lang (1957) is een van de meest vooraanstaande Amerikaanse componisten van zijn generatie. Stilistisch bouwt zijn muziek verder op de verworvenheden van de minimal music, waarbij voor Lang en zijn New-Yorkse generatiegenoten merkwaardig genoeg niet enkel de Amerikaanse minimal music-scène met boegbeelden als Steve Reich en Philip Glass de grote voorbeelden waren, maar bovenal de veel brutalere, slagvaardige variant van het minimalisme zoals dat door de Nederlandse componist Louis Andriessen was neergezet. Net als de minimalisten voor hem, verkoos Lang ook het heft in eigen handen te nemen en als jonge componist niet (vruchteloos) te wachten tot de orkesten en andere ensembles kwamen aankloppen om werken te bestellen. Samen met zijn vrienden, collega-componisten Michael Gordon en Julia Wolfe richtte hij het New Yorkse festival/collectief/ensemble 'Bang on a Can' op, dat furore maakte door de branie waarmee ze uit een brede waaier van invloeden, van klassiek tot rock, nieuwe muziek schiepen. 'Bang on a Can' was (en is nog steeds) een soort van vrijplaats waar muziek van artiesten die buiten de lijntjes kleuren en zich niet zomaar in een bepaalde categorie laten onderbrengen, aan bod kon komen. Zo weigert ook David Lang te kiezen tussen verschillende stijlen, en maakt hij muziek die tegelijk ruw en complex, zacht en dissonant of brutaal en melodieus kan zijn. Zijn werken variëren van introverte, bijna etherische stukken (The Passing Measures) tot harde, rockachtige composities (How to pray). Zijn muziek kan zowel razend complexe ritmische elementen hanteren (The Anvil Chorus, The So-Called Laws of Nature) als (bedrieglijke) eenvoud (The Little Match Girl Passion). In 2008 won zijn The Little Match Girl Passion voor vocaal kwartet de prestigieuze Pulitzerprijs, wat voor een componist die nadrukkelijk buiten het klassieke establishment opereert, vrij uniek is.

Voor zijn nieuwste werk Darker dat in Brugge zijn wereldcreatie beleeft, heeft David Lang gekozen om een theatraal aspect in het werk te verwerken, dat echter ook niet te prominent mocht zijn. De keuze viel op een lichtontwerp dat speciaal voor deze gelegenheid is gemaakt door Koert Vermeulen, en dat subtiel het verloop van het werk kan volgen en versterken. Dat evolueert (zoals Lang het omschrijft) van "relatief lichter naar een beetje donkerder, of van gematigd optimistisch naar iets minder optimistisch". De uitdaging voor de componist bestond erin een werk te componeren dat in staat was te veranderen, of eigenlijk om anders ervaren te worden naarmate de belichting veranderde. Lang beschrijft Darker dan ook als een overwegend statisch werk, met snelle beweging aan de oppervlakte (de violen hebben véél noten te spelen) maar daaronder desondanks een zeer langzame evolutie. Het is een monolithisch werk, dat door Lang ook bewust als een object is geconcipieerd, dat je als luisteraar als het ware geleidelijk vanuit verschillende richtingen kan bekijken, analoog met de veranderende belichting die de luisterervaring onvermijdelijk beïnvloedt.

Die geleidelijke werking, de statische benadering en de manier waarop de muziek zich slechts zeer beperkt beweegt van de ene emotionele sfeer naar de andere is hier een zeer bewuste keuze. Zo geeft Lang aan in zijn commentaartekst bij deze compositie: "Er is een grote afstand tussen de wijze waarop klassieke muziek ons leert om emoties te ervaren en de manier waarop onze emoties daadwerkelijk ervaren worden. Wij hebben een grote traditie in de westerse muziek om grote emotionele stemmingswisselingen te aanvaarden, wij hebben er geen probleem mee om te denken dat een werk naadloos kan overgaan van iets dat fluisterzacht is naar iets dat oorverdovend luid is. Wanneer ik echter denk aan hoe dat in mijn dagelijkse leven in zijn werk gaat, dan denk ik niet in termen van reusachtige emotionele sprongen van het ene uiterste naar het andere - meestal gaat mijn emotionele register niet op heel korte tijd van extreme gelukzaligheid naar de meest smartelijke ellende en weer terug - mijn emotionele register is veel beperkter en evolueert veel geleidelijker dan dat. In mijn compositie Darker wilde ik een muziekstuk componeren dat veel nauwkeuriger overeenstemt met mijn persoonlijke emotionele narratief, dan met het narratief dat we hebben geërfd van de dramatische muziek uit het verleden.
Darker is op veel vlakken daarom meer een object dan een muziekstuk. Het is een lange, trage overgang van iets gelijkmatigs en aangenaams naar iets minder aangenaams. Net zoals het leven levert mijn stuk een hevige inspanning om een kleine afstand af te leggen: van mooi naar een beetje minder mooi en van een beetje licht, naar een tikkeltje donkerder."

David Lang droeg Darker op aan Jeanette Yanikian, de in 2008 overleden echtgenote van zijn muzikale mentor, Louis Andriessen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Musiques Nouvelles : David Lang, Darker
Woensdag 6 februari 2013 om 20.00 u
(inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u )
Muziekstudio deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.musiquesnouvelles.com

Bron : Tekst Maarten Beirens voor Ars Musica

Extra :
David Lang : www.bangonacan.org, www.schirmer.com en en.wikipedia.org
'Wie zich meet met Bach, is heel moedig, of heel dom' , interview Maarten Beirens met David Lang, www.standaard.be, 31/03/2010

Elders op Oorgetuige :
Wereldcreatie voor Pulitzerprijs-winnaar David Lang in Brugge en Brussel, 31/03/2010

22:22 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.