17/12/2012

Ictus Zone Nadar Ensemble : Dubbelganger

Elisa Medinilla Na het concert van ZWERM in november is er op donderdag 20 december een volgende afspraak in de reeks Ictus Zone met het concert van het Nadar Ensemble. Deze concertreeks presenteert een nieuwe generatie musici en ensembles die actief zijn in de hedendaagse muziek. Onder de noemer 'Dubbelganger' laat het Nadar Ensemble ons kennismaken met muziek van componisten als Michael Beil, Michael Maierhof en Peter Ablinger (met de stemmen van Hanna Schygulla, Billie Holliday en Bertolt Brecht). Een buitengewone ontmoeting tussen hedendaagse muziek en video, stemmen en compositie, artiesten en ongebruikelijke instrumenten. Een gelegenheid om de muziek van vandaag anders te beleven.

Het Nadar Ensemble blies in 2012 zes kaarsjes uit en heeft zich in die periode in de kijker gewerkt als een opmerkelijk collectief van componisten en muzikanten. De groep belandde in geen tijd op festivals als TRANSIT, Ars  Musica en What’s Next en in 2012 werd het uitgenodigd door de Internationale Ferienkurse für Neue Musik Darmstadt en de Donaueschinger Musiktage.

Voor Ictus Zone worden de Nadar-honneurs waargenomen door drie muzikanten. De centrale figuur van de avond is pianiste Elisa Medinilla, die studeerde bij onder andere Claude Coppens, Daan Van De Walle en Boyan Vodenitcharov.  Zij zal te horen zijn in pianowerk van twee opmerkelijke componisten: de Oostenrijker Peter Ablinger en zijn Duitse collega Michael Beil.

Michael Beil werkt in zijn oeuvre veelal rond de relatie tussen live uitgevoerde muziek, elektronica en video waarbij hij vaak de een link legt tussen de in de zaal uitgevoerde muziek en het ontstaansproces van het uitgevoerde werk. 'Mach Sieben' vraagt dan ook meer van een uitvoerder dan het louter “spelen” van de muziek. Voorafgaand aan het concert wordt er immers een video-opname gemaakt van de pianiste, terwijl zij het werk speelt. Deze video wordt dan tijdens de concertuitvoering naast de live uitvoering geprojecteerd, maar dan in omgekeerde versie, van achter naar voor.

Het bevreemdende effect zit hem daarbij niet alleen in de vreemde, achterwaarts afgespeelde pianoklanken (een effect dat nog versterkt wordt door de tape die meeloopt), maar ook door de opbouw van het werk. De bijna perfecte palindroomstructuur van de compositie (die dus achterwaarts gespeeld bijna hetzelfde klinkt als voorwaarts) zorgt er voor dat de concertpianiste grotendeels parallel speelt met haar geprojecteerde spiegelbeeld. Om dit effect nog te vergroten worden ook het opkomen, het buigen en andere bewegingen in de partituur en de opname betrokken, zodat er een maximale overeenkomst tussen het gebeuren op het podium en op beeld ontstaat.

'Mach Sieben' maakt deel uit van een reeks composities die genoemd zijn naar een fragment toverspreuk uit 'Faust' van Goethe. Liefhebbers van horror- en thrillerfilms zullen deze link graag aangrijpen om bij het beluisteren en bekijken van de achterwaarts afgespeelde beelden en klanken de link te leggen met hun cinefiele fascinatie. Toch ligt volgens Beil zelf deze associatie uitsluitend bij de luisteraar. Al maakt die wetenschap 'Mach Sieben' niet minder fascinerend.

Voor 'Voices en Piano' van de Oostenrijker Peter Ablinger krijgt pianiste Elisa Medinilla opnieuw de hulp van de technologie, al dient ze het nu niet meer tegen zichzelf op te nemen. ‘Voices and Piano’ is een reeks composities voor piano en opgenomen stemmen waarbij de pianopartij gedacht wordt als een ritmische en spectrale scan van de gebruikte vocalen. De verschillende delen zijn telkens genoemd naar de respectievelijke persoon van wie de stem te horen is. Ablinger koos voor deze cyclus ondertussen al meer dan veertig stemmen (het eindtotaal zou rond de tachtig moeten komen liggen), variërend van Bertold Brecht en Jean-Paul Sartre tot Cecil Taylor (Ablinger was in zijn jongere jaren gefascineerd door freejazz), Jacques Brel, Orson Welles, Mao Tse-Tung en Lech Walesa.

Medinilla koos voor de tweede editie van Ictus Zone voor de stukken met de stemmen van de Duitse actrice en zangeres Hannah Schygulla, jazzzangeres Billie Holiday (die hier niet zingt, maar spreekt) en componist Arnold Schönberg.

Voor het laatste werk op het programma, 'Shopping 4' van de Duitse componist Michael Maierhof laat Medinilla de piano voor wat die is en vormt ze aan trio met Nadar-collega's Yves Goemaere en Dries Tack. De heren zijn in het dagelijkse leven percussionist en klarinettist, maar zullen, net als Medinilla, voor 'Shopping 4' te horen zijn met ballonnen. Door die te bespelen met natte sponsjes ontstaat er geritmeerde noise die verrassend rijk klinkt. Verschillende kleuren, ritmes, toonhoogtes en dynamische schakeringen garanderen een rijk klankbeeld dat nog gevarieerder wordt door de diverse relaties tussen muzikanten: nu eens strak homofoon, dan weer in repetitieve contrapuntische lagen waarbij eerder aangehaalde figuren opnieuw verschijnen. Muziek om geamuseerd naar te luisteren én te kijken. Ook dat is moderne muziek in de 21ste eeuw.

Programma :

  • Michael Beil, Mach Sieben voor piano met video- en audiotape (2000; rev. 2012)
  • Michael Maierhof, Shopping 4 voor 3 ballonspelers (2006)
  • Peter Ablinger, uit Voices and Piano voor piano en tape (sinds 1998): Hannah Schygulla - Billy Holiday - Arnold Schönberg
  • Nagesprek met componist Michael Beil (in het Engels)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus Zone : Nadar Ensemble, Dubbelganger
Donderdag 20 december 2012 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.ictus.be en www.nadarensemble.be
-------------------------
Nadar Ensemble : Doppelgänger
Zondag 30 december 2012 om 14.00 u
Academie voor Muziek - Sint-Niklaas

Hofstraat 13
9100 Sint-Niklaas

Meer info : www.nadarensemble.be

Verdere concerten in de reeks 'Ictus zone'
Ictus & Ensemble Besides met vroeg werk van Cage en meer recente onbekende parels, blakend van naïviteit, alles onder het gesternte van Saint John, zaligverklaard in 2012. Aton'& Armide staat op het podium met Ictus hoboïst Piet Van Bockstal in een programma rond 'Demijour', een cultwerk van Nikolaus A Huber. Mangalam! stelt Philippe Hurel voor en de veel te jong overleden Christophe Bertrand, een concert becommentarieerd door Jean-Luc Plouvier (Ictus artistiek directeur). Om de reeks af te sluiten brengt het Ictus Strijkkwartet in avant-première een nieuw werk van Saed Haddad.

Donderdag 17 januari 2013 : ICTUS en Ensemble BESIDES met werk van John Cage, Jasper Braet en Newton Armstrong
Donderdag 21 februari 2013 : MANGALAM! met werk van Philippe Hurel en Christophe Bertrand
Donderdag 21 maart 2013 : ATON' & ARMIDE en Piet Van Bockstal met werk van Nikolaus A. Huber, Jean-Luc Fafchamps en Thomas Smetryns
Donderdag 25 april 2013 : ICTUS STRIJKKWARTET met werk van Saed Haddad

Extra :
Ictus Zone Nadar Ensemble. Dialoog met spiegelbeeld, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 1/12/2012
Michael Beil : www.michael-beil.com en youtube
Michael Maierhof op www.composers21.com en youtube
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube

Elders op Oorgetuige :
Elektrisch gitaarkwartet Zwerm en fluitist Michael Schmid trappen nieuwe concertreeks Ictus Zone af, 10/11/2012

12:22 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.