12/12/2012

Tussen Hemel en Aarde : 4 x kerstmuziek voor vrouwenkoor en harp

Jutta Troch In ieder mens schuilt de drang naar het hogere. Uit die drang werd de kunst geboren. En de religie. En de liefde. We scheppen goden. We verbeelden ons een (aards) paradijs. We noemen muziek hemels. Velen bidden. Tussen hemel en aarde is het druk. In een kerstconcert komt alles samen: een geloofsmysterie, paradijselijke muziek en o zo aardse, zinnenstrelende vrouwenstemmen. Om in de zevende hemel te komen… Aquarius brengt in dit kerstconcert muziek van Gustav Holst, James Macmillan, Arvo Pärt, Veljo Tormis, Zoltan Kodaly, Lucien Posman en Benjamin Britten. Harpiste is Jutta Troch (foto).

Gustav Holst - Hymns from the Rig Veda
Dat Gustav Holst (1874-1934) zeldzame interesses had, weten we van zijn meest bekende en meest gespeelde oratorium 'The planets'. Deze veronachtzaamde, grote componist en laatste 'uomo universalis' toonde tussen 1906 en 1911 een zeer grote belangstelling voor oosterse filosofie en poëzie. Hij werd aangetrokken tot de Oudindische 'Rig Veda', die de inhoud of achtergrond vormde van verscheidene composities. Zijn kennis van het Sanskriet brachten hem tot het componeren op oude Hindoe-teksten in eigen vertaling. De eerste resultaten daarvan waren de 'Choral Hymns from the Rig Veda', die hij in 1910 componeerde en in 1911 publiceerde. Ze zijn door hemzelf vertaald uit het Sanskriet. "In dit werk is er een zeer grote aaneenschakeling van bewogenheden, bewegingen en kleuren; structuren veranderen van zeer rijk tot zeer schaars. Het is ontzettend boeiend om te zien wat hieruit te halen valt", aldus de Britse dirigent Justin Doyle. Zelden of nooit te horen.

James Macmillan - Os Mutorum
De Schotse componist James MacMillan (1959) is hot. Zijn muziek wordt wereldwijd gespeeld, gezongen en op Cd uitgebracht. Hij dirigeert vaak zelf zijn muziek. Ook bij Aquarius zetten ze hem graag op het programma. 'Os Mutorum' (2008) is een van de vele 'Strathclyde Motets', vernoemd naar de universiteit van Strathclyde, waarin MacMillan aan een serie makkelijk zingbare motetten bezig is, die voor alle belangrijke, kerkelijke momenten bestemd zijn. Op enkele uitzonderingen na zijn ze a cappella. In 'Os Mutorum' laat de componist het tweestemmig vrouwenkoor begeleiden door een harp. Het motet aanroept de Schotse heilige Columba, wiens bescherming in een antifoon uit de 13de eeuw wordt afgeroepen.

Arvo Pärt - Zwei Beter
In het evangelie van Lukas staat de beroemde vergelijking die Jezus maakt tussen de farizeeër en de tollenaar. Ze doen allebei boete, de eerste overtuigd van zijn goede levenswandel, de tweede vol oprecht berouw over zijn zwakheden. Jezus heeft geen genade voor de eerste en prijst de tweede. In de handen van de beroemde Estlandse componist Arvo Pärt (1935) - een vaste waarde in het repertoire van Aquarius - bloeit deze parabel open tot een aangrijpende epische en dramatische vertelling, die in 1998 voor het prachtige Meisjeskoor Hannover geschreven werd en daarom in het Duits is gecomponeerd.

Veljo Tormis - De Jeugd van de Zanger
Wat de Estse componist Veljo Tormis met volksmuziek wist aan te vangen is benijdenswaardig. Zijn "Music of the forgotten peoples" is een monument van eerbetoon aan uitstervende muzikale culturen. In "de jeugd van de zanger" voor solostem en vrouwenkoor, in het Ests gezongen, blikt de auteur terug op zijn idyllische jeugdjaren, toen zijn moeder zijn wieg naar het zonovergoten braakland bracht om woorden en liedjes te leren van de eenden en de vogels, die hij later opschreef en zong.

Zoltan Kodaly - Bergnacht (nr. 3 )
Een zangstuk zonder tekst wordt een vocalise genoemd. De meeste vocalises hebben een vocaal-pedagogische bedoeling. Het zijn leerstukken voor solostem. Veel zeldzamer zijn koorvocalises. In de handen van een goede componist als de Hongaar Zoltan Kodaly (1882-1967) worden dit stemmingsstukjes waarbij de luisteraar zijn fantasie de vrije loop kan laten. Uit de vijfdelige cyclus Bergnachten (1923) zingt Aquarius het derde nummer. Zonder titel of tekst, uiteraard.

Lucien Posman - To Morning
Je zal maar de gelukkige dochter zijn van de Vlaamse componist Lucien Posman (°1952) en een koorwerkje voor vrouwenkoor aan je opgedragen weten, op een prachtige tekst over het aanbreken van de ochtend. Het werd geschreven door de Engelse dichter/graficus William Blake (1757-1827) . Het staat op de - helaas uitgeputte - eerste Cd van Aquarius met muziek van Lucien Posman, integraal op teksten van William Blake (een tweede Posman Cd komt in het voorjaar van 2012 uit). De haast kosmische beleving van de natuur die uit het gedicht spreekt, noopte de componist tot een verheven, extatisch en intens vocaal trio, dat zindert van sensuele vibraties.

Sir Benjamin Britten - Ceremony of Carols
De 'Ceremony of carols' van de Engelse grootmeester Sir Benjamin Britten (1913-1976) is, wat Aquarius betreft, verheven in de adelstand der meesterwerken aller tijden. Veel gezongen, maar nooit te veel. Waar een lange boottocht tussen Engeland en Amerika destijds goed voor was! Elke Carol een parel. Een ceremonie van schoonheid, ontroering, stijl en grootsheid. Deze wijn behoeft geen krans meer.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aquarius & Jutta Troch : Tussen Hemel en Aarde
Zaterdag 15 december 2012 om 19.30 u
Cultuurtempel Sint-Eligiuskerk - Maarke

-------------------------
Zondag 16 december 2012 om 20.15 u
Sint-Lambertuskerk - Neerharen (Lanaken)

-------------------------
Woensdag 19 december 2012 om 20.00 u
Sint-Hilariuskerk- Bierbeek

-------------------------
Zaterdag 22 december 2012 om 19.30 u
Sint-Martinuskerk - Ganshoren

Meer info : www.gc-aquarius.be

Extra :
James MacMillan : jamesmacmillaninscotland.com, www.boosey.com en youtube
James MacMillan (1959-): emotionele, religieus geïnspireerde Schot, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
James MacMillan interview, Ivan Hewett op www.telegraph.co.uk, 22/04/2009
Arvo Pärt op www.musicolog.com en youtube
Arvo Pärt (1935 - ), Tintinambulist op www.musicalifeiten.nl
Veljo Tormis : www.tormis.ee, en.wikipedia.org, www.fennicagehrman.fi en youtube
Lucien Posman op www.matrix-new-music.be
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Benjamin Britten (1913 - 1976): Persoonlijkheid onder invloeden op www.musicalifeiten.nl

Beluister alvast James Macmillans Os Mutorum



en dit fragment uit Arvo Pärts Zwei Beter

15:18 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.