09/11/2012

SURROUND!-Happening plaatst luisteraar in het midden van de klank

Surround Happening Wie een ervaring als intens omschrijft, voegt daar niet zelden aan toe dat hij of zij er 'middenin' zat. En is een meeslepende, zelfs fysieke ervaring niet wat we allen nastreven bij een concertbezoek? Tijdens de SURROUND!-Happening in het Concertgebouw in Brugge wordt die droom werkelijkheid. De luisteraar komt in het midden van de klank terecht, in de kern van de zaak.

In nieuwe muziek wordt klank materie. Trillingen botsen en creëren een ruimte, muziek wordt architectuur. Fascinerende klankkunst - of het nu gaat om installaties van de beroemde Janet Cardiff of gespatialiseerde live-elektronica bij een wereldcreatie van Richard Barrett - kan de bezoeker met verstomming slaan. De luisteraar wordt de middelpuntzoekende kracht die het geluid vanuit alle hoeken naar zich toe trekt.

Geluid stormt vanuit alle hoeken van het Concertgebouw op je af tijdens de Surround! Happening. Muzikanten, componisten en klankinstallaties nemen letterlijk elke meter van het Concertgebouw in, indien niet lichamelijk / materieel, dan zeker met muziek. In de nieuwe compositie van Richard Barrett omringen de luisteraars de cellist, die door middel van live-electronics en luidsprekers het publiek bespeelt. Michael Gordon bezweert de toehoorder in Timber, een werk voor zes simantra's (houten balken met een korte droge klank rijk aan boventonen). De componist gaat in dit werk op zoek naar de extreme mogelijkheden van ritmiek en textuur. BL!NDMAN [drums] zet zijn tanden in werk van Bang on a Can-stichters Julia Wolfe en David Lang en het Acousmonium, een orkest van luidsprekers, speelt gespatialiseerde elektronische muziek.

BL!NDMAN [drums] - Kamermuziekzaal, 10.30 u

  • Julia Wolfe (1958), Dark Full Ride (2002)
  • David Lang (1957), The So-Called Laws of Nature, part 2 (2002)
  • Jasna Velickovic (1974), Last Song (2010)

BL!NDMAN [drums] speelt baanbrekend werk van eigentijdse componisten. Alle vooroordelen over percussie worden daarbij met veel toewijding aan diggelen geslagen. Heel subtiel haalt David Lang valse zekerheden onderuit. Ongrijpbare variaties in timbre en ritme omringen de toehoorder en brengen hem in een vloeibare trance. Jasna Velicˇkovic van haar kant, zoekt in Last Song naar manieren om instrumenten te bespelen zonder ze aan te raken. Transformatie, resonantie en een persoonlijke lezing van Richard Strauss' Im Abendrot staan centraal in dit werk. Een drumstelkwartet zet Dark Full Ride in met zeven minuten niets dan hihats. Tegen een hectische zestiendenpuls verkent Julia Wolfe de haast symfonische rijkdom aan klankkleuren van het dubbele bekken. Geleidelijk laten de volledige drumstellen zich meeslepen in een draaikolk van tegen elkaar in pompende ritmes.

Acousmonium - Concertzaal, 11.30 u & 14.00 u

Concert 1- 11.30 u
Creaties door studenten van LUCA-arts Beeldende Kunst

  • Philippe Carson (1936-1972), Turmac (1961)
  • Esther Venrooy (1974), Of Course Static and Moving Are Possible (2012) - Wereldcreatie
  • Bernard Parmegiani (1927), L'Oeil écoute (1970)

Concert 2 - 14.00 u

Creaties door studenten van LUCA-arts Beeldende Kunst

  • Iannis Xenakis (1922-2001), Orient Occident (1960)
  • Pauwel De Buck (1986), La Bestia Del Este (2012) - Wereldcreatie
  • Christian Zanési (1952), Stop ! L’horizon (1983)

Een orkest van zo'n veertig à honderd luidsprekers, allemaal geselecteerd op basis van hun typische sonore kwaliteiten en opgesteld rondom en tussen het publiek. Dat is het Acousmonium, een concept ontworpen in 1974 door François Bayle in de schoot van INA/ GRM (Groupe de Recherches Musicales). Uit die luidsprekers speelt akoesmatische muziek, muziek waarbij alle aandacht op het luisteren is gericht, zonder de visuele afleiding van musici. De ruimtelijke projectie van de muziek dompelt de luisteraar onder in het hart van het werk. De bediener van het mengpaneel heeft de rol van vertolker van het werk. Als ‘dirigent’ zorgt hij/zij voor nuances, contrasten en effecten door te kiezen uit welke luidspreker de muziek klinkt. En door de ruimtelijke opstelling van de luidsprekers spatialiseert de ‘dirigent’ ook live de muziek. Zo krijgt die een tweede leven, onmogelijk te reproduceren door een muziekinstallatie in de huiskamer. Dit concert (als derde editie van Listen) maakt deel uit van Esther Venrooys doctoraatsscriptie, die focust op de perceptie van klank en de integratie van klankkunst in architectuur. In coproductie met LUCA-arts Gent Beeldende Kunst

Rushes Ensemble (VS) - Kamermuziekzaal, 14.00 u

  • Michael Gordon, Rushes (2012) - Belgische creatie

Michael Gordons nieuwste compositie Rushes, is een uur durende tour de force waarvoor hij deels de mosterd haalde uit zijn recente Timber voor percussie. De titel verwijst enerzijds naar het materiaal waaruit de fagottist zijn riet maakt, anderzijds naar een extatische euforie, een traag sonoor landschap dat de luisteraar als het ware omringt. Niet alleen het unieke timbre van de maar liefst zeven fagotten, maar ook de behandeling van de polyritmiek, de in elkaar geweven melodische lijnen en de caleidoscopische golven van ritmische texturen maken dit werk zo uniek.

Arne Deforce / live-electronics door Centre Henri Pousseur (BE) - Concertzaal - 15.05 u

  • Richard Barrett, life-form (2012) - Belgische creatie

life-form is een compositieopdracht door Concertgebouw Brugge, November Music, Centre Henri Pousseur en Academie der Kunsten (het samenwerkingsinstituut van de universiteit Leiden en de Hogeschool der Kunsten Den Haag).

life-form is een celloconcert met elektronische klanken die de plaats van het orkest innemen. Het publiek, dat rondom de cellist plaatsneemt, wordt op zijn beurt omringd door het 'orkest', acht luidsprekers waaruit de elektronische klanken spelen. De cellist manipuleert/ dirigeert die elektronische klanken in real time door zijn eigen spel. life-form vindt zijn oorsprong in de beschouwing van de metamorfe levenscycli waarin een organisme de huid verschillende keren afwerpt, telkens weer een andere gedaante die onder de oppervlakte groeit en in een andere habitat opduikt. De muziek illustreert niet een specifieke metamorfose, ze wil de ‘life-form’ an sich zijn. Het compositieprincipe en -proces zijn vergelijkbaar met processen bij levende (en dode organismen) en interacties die binnen het volledige ecosysteem voorkomen.

Slagwerk Den Haag (NL) - Kamermuziekzaal, 16.30 u

  • Michael Gordon, Timber (2011)

Ritueel dat versnelt, uitdijt, samentrekt en resoneert. Timber is een werk van vijftig minuten van componist Michael Gordon, waarin door middel van lang aanzwellende en wegstervende roffels een bijna hallucinerend effect wordt opgewekt

Lezing door Sven Sterken (BE) - Foyer Balkon 2, 16.30
Iannis Xenakis: Luisteren met het hele lichaam


In 1958 werkte Iannis Xenakis, toen nog als ingenieur en architect aan de slag bij Le Corbusier, mee aan het ontwerp en de bouw van het Philipspaviljoen. Die ongeziene synthese van ruimte, klank en beeld was een van de trekpleisters van de wereldtentoonstelling in Brussel. Hoewel Xenakis achteraf hoofdzakelijk actief was als componist van avant-garde muziek, realiseerde hij nog een reeks grote multimedia-installaties, waarin hij de principes van het Philipspaviljoen verder ontwikkelde. In zijn lezing zal Sven Sterken illustreren hoe Iannis Xenakis met behulp van de laatste nieuwe technologie, de muzikale luisterervaring trachtte uit te breiden tot een totale zintuiglijke onderdompeling.

Klankinstallatie door Rudi Knoops (BE) - Foyer Parterre, doorlopend
Dioramatized #02

Bull; Psallentes en Psallentes♀ o.l.v. Hendrik Vanden Abeele

De installatie DIORAMATIZED #02 maakt gebruik van de techniek van de anamorfose: een vervormde projectie die alleen vanuit een bepaalde invalshoek in de juiste proporties kan worden waargenomen. De bezoeker kan in de cirkelvormige installatie als het ware midden tussen de zangers gaan staan voor een ideale luisterpositie. Het gebruik van anamorfose, een visuele vervormingstechniek, dwingt de toeschouwer echter op zoek te gaan naar het juiste visuele perspectief om de beelden van de zangers correct waar te nemen. De frictie die zo ontstaat tussen klank en beeld nodigt de bezoeker uit tot een actieve exploratie van de audiovisuele installatie, wat een bijzondere kijk- en luisterervaring oplevert.

Klankinstallatie door Voldemars Johansons (LV) - Studio 1, doorlopend
Concord / Opus 21 for electric strings


Concord / Opus 21 for electric strings, een klankinstallatie bestaande uit metalen snaren van diverse lengte. Johansons spant deze doorheen een ruimte en activeert de snaren - en daardoor ook de klankbuizen - aan de hand van elektronica aan een van beide einden. In het donker een bijzondere ervaring, niet alleen auditief, maar zeker ook visueel. Door het toenemen van de stroom worden de snaren roodgloeiend.

Klankinstallatie door Edgard Varèse - Foyer Balkon 2, tussen de concerten
Poème Electronique


Electronique gerestaureerd, die door Edgar Varèse werd gecomponeerd voor de Wereldtentoonstelling van 1958. Oorspronkelijk was deze elektronische compositie een onderdeel van het door architect Le Corbusier en assistent Xenakis ontworpen Philipspaviljoen. Via een ingenieus luidsprekersysteem dat in de hoogstgelegen foyers van het Concertgebouw geïntegreerd werd, vormt deze soundscape een akoestisch onderdeel van de architectuur.

Doorlopend / installatie / overloop tussen Foyer Parterre en Foyer Balkon 1 : Soundtracks Stijn Demeulenaere (BE)
Klankkunstenaar, radiomaker en muzikant Stijn Demeulenaere presenteert een archief van herinnerde geluiden. Grasduin tussen de vele bokalen, netjes gestapeld op houten rekken, en lever uw eigen bijdrage door een geluidsherinnering op een briefje te schrijven en in een lege bokaal te stoppen. Soundtracks wordt zo een archief van persoonlijke geschiedenissen, omdat een herinnerd geluid altijd vasthangt aan wie we zijn op dat moment. Wat we denken en voelen, wat onze verlangens zijn.

Doorlopend / tentoonstelling / Foyer Balkon 1 & 2 : Peter Verhelst & Maud Bekaert QNX3 - tegen het vergeten

QNX - een plek voor rituelen
Onder de vleugels van Brugge Plus vzw werken schrijver en regisseur Peter Verhelst en letterbeeldhouwster Maud Bekaert drie jaar lang samen met kunstenaars uit diverse disciplines. Drie keer per jaar, telkens op een rituele dag, zullen zij een QNX-plek openstellen in Brugge. In 2015 komen al die plekken samen in een overzichtstentoonstelling. QNX staat voor ‘equinox’, het tijdstip waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat, waardoor de dag even lang is als de nacht. Al sinds de antieke tijden zijn zowel de equinoxen als de zonnewende bijzondere, rituele dagen.

QNX3 - tegen het vergeten
Na qnx1 - huis van de druppelende stenen op de Burg, waar 3000 mensen het ritueel konden meemaken, en qnx2 - meer van tranen waar het beeld van Johan Tahon een meer van tranen weende in de Poertoren, strijken dit najaar een paar bijzondere kunstenaars neer in het Brugse Concertgebouw. Dit seizoen vormen emoties en ontroering de rode draad in de programmering van het Concertgebouw. Een thema dat mooi aansluit bij qnx3 waar verlies, herinnering en gemis centraal staan. Maud Bekaert en Peter Verhelst werken voor qnx3 samen met kunstenaars in wiens werk er telkens een vorm van ontroering terug te vinden is.

Tijd en plaats van het gebeuren :

SURROUND!-Happening
Zondag 11 november 2012 vanaf 10.30 u
Concertgebouw - Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

Elders op Oorgetuige :
Concertgebouw Brugge opgeslorpt door geluid tijdens uniek festival Surrround!, 4/11/2012
November Music 2012 : hypnotiserende minimal music, 20ste-eeuwse klassiekers, muziektheater, impro, elektronica en een flinke portie jazz, 6/11/2012
Verbluffende klankinstallaties tijdens Surround! in Brugge, 6/11/2012

15:56 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.