06/11/2012

In memoriam Elliott Carter (11/12/1908 - 5/11/2012)

Elliott Carter Op 5 november overleed de Amerikaanse avant-gardecomponist Elliott Carter. De man is 103 geworden. Carter componeerde muziek die hij zelf omschreef als "'muziek die erom vraagt om geconcentreerd beluisterd te worden". Carter wekte zelfs op latere leeftijd nog ontzag door zijn productiviteit. Hij bleef, ook toen hij in december 2008 zijn 100ste verjaardag vierde, nieuwe opdrachten aannemen.

Zijn eerste Pulitzerprijs won Carter in1960 voor zijn Second String Quartet. Dertien jaar later volgde zijn tweede Pulitzerprijs voor Third String Quartet. Toen in 1985 voor het eerst de National Medals of Arts werden toegekend was Carter een van de tien mensen die op deze wijze werden geëerd. Zijn gebrek aan populariteit bij het grote publiek kon hem niet deren. "Ik denk niet dat het iets betekent om populair te zijn", zei hij. "Als je ziet hoe publieke smaak en publieke opinie constant op allerhande manieren worden gemanipuleerd, lijkt het mij dat populariteit een futiele zaak is."

Elliott Carter was 103 en dus stonden zijn activiteiten op een iets lager pitje dan pakweg 40 jaar geleden, maar hij was nog altijd productief. En ook in zijn recentere composities slaagde hij er nog steeds in om te doen wat hij al zestig jaar deed: toonaangevende en vernieuwende bijdragen afleveren aan de hedendaagse muziek. Carter was misschien wel een van de belangrijkste vernieuwers van de twintigste-eeuwse muziek in de Verenigde Staten. Neo-klassiek in de jaren 40, compromisloos in de jaren 50, ongenadig voor het minimalisme van de jaren 60 en 70, en in elk geval veeleisend voor de uitvoerders van zijn werk. Zo catalogeert The New York Times zijn composities voor strijkkwartetten onder "de moeilijkste muziek die ooit is gemaakt".

Elliott Carter, die zijn hele leven in New York heeft gewoond, staat voor bijna een eeuw muziekgeschiedenis. Hij wordt in de hele wereld beschouwd als een van de belangrijkste nog levende componisten, stevig verankerd in de Europese traditie. Voor hem is de botsing tussen de Europese traditie en de Amerikaanse vernieuwing geen obstakel, maar een bron van inspiratie. De creatieve periode van zijn leven overspant meer dan tachtig jaar. Het respect dat hem wordt betuigt in de hele wereld heeft niet alleen betrekking op zijn werk, maar ook op zijn enorm toegewijde houding tegenover de muziekcultuur. In december 2008 werd Elliott Carter 100 jaar. Ondanks zijn gevorderde leeftijd componeert deze meester van de moderne muziek nog altijd.

Elliott Carter mag dan zijn uitgegroeid tot het boegbeeld van de Amerikaanse nieuwe muziek - de man die zowat eigenhandig de brug heeft geslagen tussen de vernieuwingen van de generatie van Charles Ives, Henry Cowell en Ruth Crawford Seeger en vandaag - hij begon zijn carrière aanvankelijk in een meer conservatieve richting. Na zijn studies aan Harvard bij Walter Piston, trok Carter zoals zoveel Amerikaanse componisten naar Parijs om er te studeren bij Nadia Boulanger, die haar studenten vooral een groot respect voor de klassieke harmonie bijbracht en een neoklassieke stijl in het verlengde van het werk van Igor Stravinsky propageerde.

Carter ruilde zijn neoklassieke periode echter al gauw voor een heel andere toonspraak die op harmonisch en melodisch vlak de verworvenheden van de Tweede Weense School (Schönberg, Berg, Webern) op de voorgrond plaatste, maar waarin bij uitstek twee volgende elementen op de voorgrond komen : de tendens om muziek veelgelaagd te maken en de zijn uiterst nauwkeurige manipulatie van ritme, metrum en tempo. Het bekendst is zijn techniek van 'metrische modulatie', waarbij binnen dezelfde compositie verscheidene tempi worden gehanteerd die allemaal in een bepaalde proportionele relatie tot elkaar staan. In zijn recentste werken bouwt Carter duidelijk voort op de taal en verworvenheden van zijn stijl, maar past hij die op een minder strikte wijze toe en laat zo meer ruimte voor een soort van spontane vindingrijkheid, vaak gecombineerd met een mild maar spitsvondig gevoel voor humor.

Extra :
Elliott Carter, Composer Who Decisively Snapped Tradition, Dies at 103, Allan Kozinn in The New York Times, 5/11/2012
Elliott Carter : www.schirmer.com, www.boosey.com, www.carter100.com, en.wikipedia.org en youtube
Eliott Carter : conservatieve erudiet, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Composer Elliott Carter is much admired but not easy to love, Karl Gehrke op Minnesota Public Radio, 8/03/2006
American Composers: Elliott Carter. He Put Motion Into His Movements, Tim Page in The Washington Post, 9/08/1998
Carter the Empiricist, David Harvey op www.davethehat.com, 1997
Carter en de polyfonie (pdf), Leo Samama op www.bloomline.net ,1993

13:40 Gepost in Actualiteit, Muziek, Nieuws | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.