08/10/2012

deFilharmonie & Paul Watkins creëren Celloconcerto van Mark-Anthony Turnage in deSingel

Mark-Anthony Turnage De Britse succescomponist Mark-Anthony Turnage (foto) staat bekend om zijn jazzy stuwende ritmes en 'spicy' harmonieën. Hij heeft zich een eigen muzikale weg gebaand tussen moderniteit en traditie, zeker in zijn symfonisch werk dat ronduit spectaculair mag genoemd worden. Dat belooft voor de creatie van zijn Celloconcerto waarvoor we een oude bekende als solist verwelkomen, de Welshe dirigent en cellist Paul Watkins. Hij begon zijn carrière als prijswinnaar van de BBC Young Musician of the Year in 1988 en maakte naam als vertolker van hedendaagse Britse muziek. Na de pauze hoor je de Derde Symfonie van Aaron Copland, een kolfje naar de hand van dirigent Edo de Waart. De chef-dirigent van deFilharmonie was in het begin van zijn carrière een jaar assistent van Leonard Bernstein in New York, later werd hij artistiek directeur van het San Francisco Symphony Orchestra en het Minnesota Orchestra. Daardoor heeft de Waart de typische 'Americana' in deze symfonie, geschreven op het einde van de Tweede Wereldoorlog, perfect in de vingers.

Mark-Anthony Turnage (1960) geldt als een van de meest opmerkelijke Britse componisten van het moment. Zijn carrière nam eind dejaren tachtig een hoge vlucht, na de premiere van zijn opera 'Greek'. Onmiddellijk daarna gingen orkesten als de London Philharmonic Orchestra en Chicago Symphony Orchestra gretig met hem aan de haal. In 1996 voltooide hij zijn bekendste werk tot nog toe, 'Blood on the Floor'. In dat werk combineert Turnage experimentele klanken uit de jazz-, pop- en rockmuziek met elementen uit de hedendaagse klassieke muziek. Zo creëert hij een eigen stijl, die eigentijds is en tegelijkertijd goed verstaanbaar blijft.

Zaterdag staat de premiere van zijn celloconcerto op het programma, uitgevoerd door cellist Paul Watkins en deFilharmonie. Bart Bruggeman had naar aanleiding van deze creatie contact met de componist en schreef onderstaande tekst voor het Magazine van deFilharmonie :

Een dialoog tussen gelijken
Recht voor de raap, confronterend en opwindend. Zo wordt de muziek van vooraanstaand hedendaags componist Mark-Anthony Turnage vaak omschreven. Ze levert de Brit een groeiend internationaal publiek op van vooral jonge, nieuwsgierige luisteraars. Speciaal voor deFilharmonie en solist Paul Watkins heeft Turnage nu een celloconcerto geschreven. Hoog en laag vloeien samen in Turnage. Componeren doet hij al vanaf zijn negen jaar, toen hij als een bezetene de hele klassieke traditie begon op te zuigen. Even lang al brult hij echter stadionliederen mee als supporter van voetbalclub Arsenal. Voorts heeft hij altijd een zwak gehad voor jazz en soul. "Ik vind het eigenlijk een beetje deprimerend", verzucht Turnage, "als ik tegenwoordig componisten tegenkom die niet naar alles willen luisteren." Ontlenen aan populaire cultuur, desnoods Beyonce, is hem niet te min: "Wat ik in mijn werken ten allen prijze wil vermijden is de 'classy snooze', louter braaf fatsoenlijk materiaal waarbij je in slaap valt. Het moet relevantie hebben."

Maar hoe doet een celloconcerto dat? Vol overgave weerlegt Turnage dat de concertovorm voorbijgestreefd is. Hij heeft trouwens al een pak concerto's op zijn actief, met naast traditionele solo-instrumenten, ook bizarre combinaties als rocktrio, bigband en orkest. Ik hou van samenwerken met solisten en orkesten, dus voor mij is het een fluitje van een cent. Ik heb alleen een hekel aan aanstellerige concerto's waarin het orkest evengoed met de voeten op de vloer kan tikken in plaats van noten te spelen. Verslaafd als ik ben aan schrijven voor orkest kan ik hen nooit zien als louter begeleiders. Ze delen het podium als gelijken."

Voor vermaarde ensembles als de Berliner Philharmoniker, het London Philharmonic en bet Belcea Quartet pende de vruchtbare toondichter werken bijeen met levendige titels als 'From The Wreckage', 'Scorched' en 'Three Screaming Popes'. Geen beeldrijke titel echter voor het nieuwe werk, dat gewoon 'Celloconcerto' heet. "De laatste tijd evolueer ik naar abstractere werken die meer over de noten gaan. Veel van mijn vroegere stukken hebben poëtische titels omdat ze geiïnspireerd zijn op gedichten, boeken of schilderijen, maar ik gebruik ze steeds minder dezer dagen. Ik heb altijd al eens een werk willen schrijven met een traditionele titel, maar gewoonlijk deinsde ik op het laatste moment terug."

De vierde beweging, een cadens voor de solist, draagt niettemin de mysterieuze titel 'Prayer for a great man'. Het volledige concerto is dan weer opgedragen aan ene Neil Swallow. "Neil Swallow was mijn schoonvader", aldus Turnage, "Een opmerkelijke persoon en de 'great man' waarvan sprake. Hij was een pionier en autoriteit in tandheelkunde, vooral tandheelkunde voor kinderen, en bovendien een cultureel ontwikkeld en diep geleerd man. Hij wordt erg gemist door mij, en zijn vrouw en dochters." Tenslotte heeft Turnage de gewoonte zijn muziek op het lijf van de uitvoerders te schrijven. Solist Paul Watkins, uitverkoren voor de wereldcreatie van Celloconcerto, is dan ook allesbe halve een onbekende voor hem : "Paul Watkins is een heel bijzondere cellist. Ik heb vele werken geschreven voor het fantastische Nash Ensemble, en Paul speelde in elk ervan. Ik wist dat als ik een celloconcerto zou schrijven, het voor hem moest zijn. Hij heeft een grootse klank, gekoppeld aan een verbluffend muzikantschap en persoonhijkheid. Ik kijk er trouwens heel erg naar uit met iedereen samen te werken aan de creatie".

Bron: Bart Bruggeman: 'Een dialoog tussen gelijken: celloconcerto van Mark-Anthony Turnage', in: Magazine van deFilharmonie. Tekst opgenomen in het programmaboekje van deSingel

Programma :

  • Mark-Anthony Turnage, Concerto voor cello en orkest (wereldcreatie)
  • Aaron Copland, Symfonie nr 3

Tijd en plaats van het gebeuren :

deFilharmonie & Paul Watkins : Mark-Anthony Turnage, Aaron Copland
Zaterdag 13 oktober 2012 om 20.00 u
(inleiding door Adeline Boeckaert om 19.15 u )
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.defilharmonie.be

Extra :
Mark-Anthony Turnage : www.boosey.com, www.schott-music.com en youtube
Mark-Anthony Turnage (1960 - ) : Markante jazzinvloeden, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Mark-Anthony Turnages eerste compositie voor strijkkwartet in deSingel, 25/01/2011

15:59 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.