24/09/2012

Topdirigent Iván Fischer drie dagen te gast in Concertgebouw Brugge

Iván Fischer Tussen 28 en 30 september verblijft de Hongaarse topdirigent Iván Fischer (foto) samen met zijn Budapest Festival Orchestra in het Concertgebouw in Brugge.
Ze brengen er niet alleen werken van Mahler, Brahms en Bartók, maar ook van Fischer zelf. Hij licht bovendien ook uitgebreid Mahler 5 toe, in perfect Nederlands. Hij is immers niet alleen een van de belangrijkste dirigenten van onze tijd, maar ook een bevlogen spreker en verteller.

Iván Fischer en het Budapest Festival Orchestra zijn sinds jaar en dag trouwe gasten van het Concertgebouw. Zijn eigen Domein wordt dan ook een feestelijke driedaagse waarin hij werk brengt van Mahler, Brahms, Bartók en van hemzelf. Speciaal voor Concertgebouw Brugge componeert hij een mini-opera die in functie van de architecturale ruimte van het Concertgebouw is gecreëerd. Een werkelijk unicum dat aantoont dat de banden tussen Fischer en Concertgebouw Brugge in de toekomst alleen maar versterkt zullen worden. Voor dat concert staat hij bovendien samen met zijn vrouw en dochter op de bühne. 

Vraag aan de musici van het Budapest Festival Orchestra om hun dirigent Iván Fischer te typeren en je krijgt gegarandeerd een verpletterende reeks prijzende adjectieven over je heen. De charismatische Fischer bezit de gave om op een heel natuurlijke en inspirerende manier een hele groep musici aan hetzelfde zeel te doen trekken. Volgend jaar viert het orkest zijn 30e verjaardag, maar op het hartverwarmende enthousiasme van het eerste uur zit nog geen greintje sleet. Redenen genoeg dus om de deuren van het Concertgebouw gedurende drie dagen voor Fischer en de zijnen open te gooien.

Iván Fischer heeft een heel eigen kijk op de psychologische en organisatorische werking van een orkest. Hij richtte het Budapest Festival Orchestra in 1983 op om een waardig alternatief te bieden voor het geïnstitutionaliseerde karakter van de meeste symfonieorkesten. Via individuele contacten, solistenwedstrijden voor de orkestleden en allerlei kamermuziekinitiatieven, blijft hij de inzet van zijn musici warm houden.

Het Domein Iván Fischer biedt een heel gediversifieerd beeld van Fischer. Terwijl de eerste concertavond gewijd is aan Fischers topfavoriet Gustav Mahler, staat het tweede concert in het teken van Bartók en Brahms. De slotdag is dan weer voorbehouden voor Fischers eigen composities. "Als we tijdens de driedaagse ook ruime aandacht schenken aan onze landgenoot Béla Bartók, dan is dat zeker niet omdat we fanatieke Hongaren zijn. Bartók behoort eenvoudigweg tot de allergrootste componisten van de voorbije eeuw. Laat me onze muzikale interesse omschrijven als kosmopolitisch met een Centraal-Europees accent, aldus Fischer.

Eens Fischer over zijn grote topfavoriet Gustav Mahler aan de praat geraakt, is hij niet meer te stoppen. "De ronduit fantastische muziek van Mahler wordt nóg mooier, wanneer je ook iets weet over de context waarin hij zijn muziek schreef. Hij componeerde - veel meer dan andere componisten - heel persoonlijke muziek. De mengelmoes aan indrukken die in zijn hoofd rondzwermden – gaande van natuurklanken en koebellen tot militaire kapellen en de muziek die hij dagelijks als dirigent onder ogen kreeg - wist hij in zijn eigen muziek te vatten. De eerlijkheid waarmee hij dat deed, zorgt ervoor dat je Mahler echt persoonlijk leert kennen via zijn muziek. Dat Mahlers muziek vaak fundamenteel triest en tragisch is, heeft niets met zijn leven te maken. Op het moment dat hij zijn zesde, meest tragische symfonie schreef, was hij perfect gelukkig. Je moet Mahler eerder zien als een profeet: aan het einde van de vredevolle 19de eeuw, voelde hij de catastrofe van de volgende eeuw al aankomen. In dit alles probeer ik me in te leven wanneer ik Mahlers muziek dirigeer."

Als Fischer zo'n fervent Mahlerliefhebber is, dan heeft dat ongetwijfeld ook te maken met de parallellen in het leven van beide musici. Net zoals Mahler, stamt ook Iván Fischer uit een Joodse familie. "Mijn overgrootvader was net als Mahlers vader, winkelier in een Boheems stadje. Onze beide families hebben de religie achter zich gelaten om ze, met eenzelfde devotie, te vervangen door de Europese culturele traditie. Muziek was voor hen van levensbelang."

En jawel, net zoals Mahler is Fischer behalve dirigent ook componist. "Wanneer ik dirigeer, voel ik me als een acteur, zo vervolgt Fischer. "Ik speel dan de rol van componist: ik tracht me te identificeren met de persoonlijkheid, het temperament en de fantasie van de componist. Als componist stel ik me veel kwetsbaarder op. Daar draait het om mezelf, om mijn eigen verbeelding en persoonlijkheid. Het duurde even alvorens ik echt begon te componeren. Dat was niet enkel omwille van tijdsgebrek, maar ook omdat ik als dirigent steeds bezig ben met de muziek van anderen. Ik had tijd nodig om te beseffen dat precies de mix van invloeden die ik dagelijks opdoe, mijn eigen taal is. Dit moet het lot zijn van dirigent-componisten. Vermoedelijk ben ik zoals visuele kunstenaars die collages maken. Maar problematisch vind ik dat zeker niet!'

Zoals de titel al doet vermoeden, vormt de Deutsch-Jiddische Kantate die op het programma staat, een mooi voorbeeld van Fischers eclectische stijl. "De oorspronkelijke titel van mijn Shud-Sarang sextet was Fernwehen. Dat is een moeilijk vertaalbaar woord voor het gevoel dat je altijd ergens anders heen gezogen wordt, vandaar de exotische uitstapjes naar Indiaanse raga en naar Hollywoodachtig sentiment.

Net zoals Fischers idool Mahler heel wat opera's dirigeerde, maar er nooit zelf een componeerde, schrijft Fischer ook nooit voor orkest. De meeste van Fischers composities zijn vocaal, al dan niet in combinatie met enkele instrumenten. Zo ook de werken die we tijdens het slotconcert van het Domein Iván Fischer zullen horen. Het Nederlandse Kobra-Ensemble herbergt trouwens ook Fischers dochter Nuria. De Fischers huizen in Amsterdam. De dirigent-componist spreekt vloeiend Nederlands en koos zelfs Nederlandse teksten voor enkele van zijn werken.

Speciaal voor zijn Brugse driedaagse componeerde Fischer Tschuchigumo. "Qua mengelmoesgehalte is dit werk extremer dan ooit: Franse chanson, bigband en de jaren 20 worden er in het kader van het prachtige Japanse no-theater geplaatst. Mensen zullen misschien de wenkbrauwen fronsen, maar dat deert me niet. Dit werk gaat over mijn familie. Mijn echtgenote zal fluit spelen en mijn dochter en zoon zullen zingen naast een van mijn beste vrienden. Het orkest zal de koorpartij zingen. En ik zal luisteren en me hoogstwaarschijnlijk wat gegeneerd voelen.

- Budapest Festival Orchestra : Mahler 5 doorgrond - vrijdag 28/09 om 20.00 u

- Budapest Festival Orchestra : Brahms & Bartók - zaterdag 29/09 om 20.00 u

- Kobra Ensemble, Budapest Festival Orchestra & Iván Fischer : Fischer door Fischer - zondag 30/09 om 15.00 u

Tijd en plaats van het gebeuren :

Domein Iván Fischer
Van vrijdag 28 t.e.m. zondag 30 september 2012
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

Bron : tekts Elise Simoens voor Het Concertgebouw

Tijdens zijn bezoek met het Budapest Festival Orchestra in maart 2012 sprak artistiek coördinator van het Concertgebouw Albert Edelman met topdirigent Iván Fischer. Ze bespraken er zijn relatie met het Concertgebouw, zijn passie voor Mahler en ze gingen dieper in op het Domein Iván Fischer. Bekijk het interview hier.

Extra :
Iván Fischer op en.wikipedia.org, www.bfz.hu, www.naxos.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Fischer door Fischer : een unieke kans om een nieuw facet van deze veelzijdige muzikant te ontdekken, 27/09/2012

21:49 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.