19/09/2012

Isabelle Faust, Alexander Melnikov & Teunis van der Zwart brengen drie bijzondere 20ste-eeuwse meesterwerken in Brugge en Leuven

Isabelle Faust Folkloremuziek speelt zowel een belangrijke rol in de kamermuziek van de Hongaarse componist Béla Bartók als in die van zijn landgenoot en beroemdste muzikale erfgenaam György Ligeti. Bartók liet zich voor zijn viool- en pianosonates vooral inspireren door de ritmes en melodieën van de Hongaarse en Roemeense volksmuziek die hij samen met Zoltán Kodály transcribeerde en bestudeerde. Ligeti schiep in zijn even experimentele als nostalgische Hoorntrio echter een heel eigen 'imaginaire en synthetische' vorm van folklore. Hij verbond Latijns-Amerikaanse elementen met Oost-Europese invloeden en creëerde een muzikale synthese waarin samba en rumba nauwelijks van balkan- en zigeunermuziek te onderscheiden zijn. Het is uitkijken naar de vertolkingen van Isabelle Faust (foto), Alexander Melnikov en Teunis van der Zwart, drie muzikale persoonlijkheden die behoren tot het kruim van de hedendaagse kamermuzikanten.

Het 'Trio voor viool,hoorn en piano' (1982) van Ligeti is een hommage aan Johannes Brahms, die een trio voor dezelfde bezetting schreef. Eigenzinnig als hij is, laat Ligeti echter geen klassieke bezetting aan bod komen: in feite staan de drie vertegenwoordigers van de instrumentenfamilies onverzoenlijk tegenover elkaar - zelfs in het dansante tweede deel.

Ligeti's Hoorntrio is fundamenteel betrokken op de muziekgeschiedenis. De bezetting refereert aan Johannes Brahms het basismotief is een quasi-citaat uit Beethovens pianosonate 'Les Adieux' (de ironie in Ligeti's keuze mag duidelijk zijn) en de traditionele muzikale vormen en types van materiaal die hij in het verloop van het werk aan bod laat komen, maken de referenties enkel maar rijker. Het eindpunt en emotionele hoogtepunt van het werk is het 'Lamento' van het vierde deel: opgebouwd als een passacaglia op een dalend chromatisch motief: een archetypische manier om een weeklacht toon te zetten die uit de barok stamt. Het lamento is een vorm die vanaf dan nog vaker in Ligeti's muziek opduikt - de schrijnende chromatische intervallen in het tweede deel uit het Pianoconoerto zijn er bijvoorbeeld duidelijk aan verwant.
De brede recuperatie van allerlei muzikale ideeën (die dan steevast tot iets heel authentiek 'Ligetiaans' worden omgewerkt) beperkt zich echter niet tot muziekhistorische elementen en categorieën. Ligeti's fantasie laat hem toe invloeden uit de hele wereld te verzamelen en die zo samen te voegen tot bizarre, maar fascinerende combinaties. De 'Etudes' brengen zowel Afrika, de Balkan als Indonesië samen in de wervelende verkenning van het pianoklavier. Zelfs in het zo op klassieke modellen gestoelde Hoorntrio, is die eclectische greep uit wereldwijde invloeden merkbaar. Ligeti zelf beschreef het tweede deel uit dat werk als een "imaginaire, synthetische folklore van Latijns-Amerikaanse en Balkan-elementen", wat te horen valt in de asymmetrische dansritrnes. De creatieve veelzijdigheid die uit zulke werken spreekt, geeft - meer nog dan het overzicht van de veelzijdigheid van zijn carrière - een beeld van de scherpe muzikale geest die in zijn muziek tentoonspreidde.

Programma :

  • Béla Bartók (1881-1945), Pianosonate, BB88 - Vioolsonate nr. 2, BB85
  • György Ligeti (1923-2006), Hoorntrio

Tijd en plaats van het gebeuren :

Isabelle Faust, Alexander Melnikov & Teunis van der Zwart : Bartók, Ligeti
Woensdag 26 september 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be
--------------------------------------
Donderdag 27 september 2012 om 20.30 u (inleiding door Pauline Driesen om 19.45 u )
Grote Aula Maria Theresia - Leuven
Sint-Michielsstraat 6 (Hogeschoolplein)
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be

Bron : tekst Maarten Beirens voor deSingel, mei 2009

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
Novecento zet exploratie verder van de wonderbaarlijke muzikale 20ste eeuw, 19/09/2012

Beluister hier alvast het eerste deel uit Ligeti's Hoorntrio

21:51 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.