14/09/2012

Belgische première Jörg Widmanns Zweites Labyrinth : een onvergetelijke klankbelevenis !

Jörg Widmann Als toonaangevend preprofessioneel orkest werkt de Junge Deutsche Philharmonie uitsluitend met het kruim van de landelijke Musikhochschulen. En dat onder leiding van de allerbeste dirigenten, tijdens dit concert Thomas Søndergård. Niet verwonderlijk dat de Junge Deutsche in zijn bijna veertigjarig bestaan aan de wieg stond van gerenommeerde gezelschappen, waaronder Ensemble Modern. Nieuwe muziek heeft steeds hoog in het vaandel van dit ensemble gestaan. Tijdens dit concert brengen ze Jörg Widmanns 'Zweites Labyrinth' (2006). Vijf instrumentengroepen zijn ruimtelijk zodanig opgesteld dat het publiek zich lijkt te bevinden in een doolhof van klankvlakken, waarin melodische lijnen fungeren als draad van Ariadne. Een onvergetelijke klankbelevenis.

Romantische tegenhanger op het programma is het Vioolconcerto van Jean Sibelius met stervioliste Veronika Eberle. Al werd het stuk in de twintigste eeuw geschreven, het heeft sinds jaar en dag een rotsvaste positie verworven in het romantische repertoire. Dat geldt ook voor de Vierde Symfonie van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Met een ongebreidelde emotionaliteit verhaalt het werk het even korte als dramatische huwelijk van Tsjaikovski met zijn oud-studente Antonina Miljoekova.

Jörg Widmann (foto) geniet internationale faam als soloklarinettist en componinist,een combinatie uitvoerend en scheppend musicus waarvan men dacht dat ze volledig verdwenen was sinds de groten uit de negentiende eeuw - Chopin, Liszt en brahms. Maar voor Widmann blijkt dit soort van muzikaal multitasking als het ware vanzelfsprekend: "1k ben beginnen componeren als kind omdat ik tijdens bet improviseren op de kiarinet de muziek ook wou neerschrijven". En al snel componeerde Widmann ook voor andere instrumenten. Heel jong, op elfjarige leeftijd, studeerde hij compositie bij Kay Westermann. Daarna ging hij in de leer bij Hans Werner Henze, Wilfried Hiller en Wolfgang Rihm.

Widmann houdt ervan om zich de meest uiteenlopende muzikale stijien eigen te maken, en ze vervolgens tot in de kern te analyseren en te herdefiniëren. "Alvorens ik begin te componeren moet een specifieke klank zich aan mij openbaren en voordat ik de pen ter hand neem, moet ik mij de gehele compositie als één enkele 'klankgeste' kunnen voorstellen". De praktijk wijst uit dat zo'n klankgeste veelal fungeert als een microkosmos van het stuk in kwestie, waarin de essentiële kiemen liggen besloten die in de loop van de compositie verder worden uitgewerkt. Zijn werkwijze is daarvoor zeer ondogmatisch, wat zich onder meer uit in het feit dat elke compositie aanleiding geeft tot nieuwe compositorische strategieën en een nieuwe behandeling van geluid en klank. "Reeksen zijn bij mij niet op voorhand als zodanig gepland. Ze doen zich voor. Men componeert een werk en instinctief kan men voelen dat men met het thema nog niet klaar is. Dus gaat men door, en begint men opnieuw van nul af aan", aldus de componist. Op die manier ontstond in 2006 'Zweites Labyrinth', als vervolg op 'Labyrinth für 48 Saiteninstrumente' uit 2005. Tijdens een repetitie van laatstgenoemd werk verbaasde de componist zich immers over het feit dat als hij de afzonderlijke motieven hoorde - dus als de algemene context weggelaten werd - er hem nog tal van andere ontwikkelingen mogelijk leken. De idee dat de compositie even goed een heel andere wending kon genomen hebben, fascineerde de componist. In die mate zelfs dat hij besliste een volledig andere compositie op bet thema 'labyrint' te maken.

Origineel in de muziek van Widmann is de manier waarop hij zijn bezettingen samenstelt. Tijdens de premiere van 'Zweites Labyrinth' op de Donaueschinger Musiktage van 2006 werden vijf groepen gevormd en rondom bet publiek geposteerd. Op het podium bevonden zich 2 harpen, 2 vleugelpiano's, een cymbaal en een citer; links daarvan 8 houtblazers (2 basklarinetten, 2 contrabasklarinetten, 2 fagotten en 2 contrafagotten); rechts daarvan 8 hoorns; achteraan op een sokkel 4 piccolo's; en nog eens 26 violen die de volledige zaal omsingelden. Jammer genoeg is deze ruimtelijke opstelling in de Blauwe ZaaI van deSingel niet mogelijk gebleken.

Programma :

  • Jean Sibelius, Concerto voor viool en orkest in d, opus 47
  • Jörg Widmann, Zweites Labyrinth (2006, Belgische creatie)
  • Pjotr Iljitsj Tsjaikovski , Symfonie nr 4 in f, opus 36

Tijd en plaats van het gebeuren :

Junge Deutsche Philharmonie : Sibelius, Jörg Widmann, Tsjaikovski
Woensdag 19 september 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Adeline Boeckaert om 19.15 u )
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.jdph.de

Bron : tekst Adeline Boeckaert voor deSingel, september 2012

Extra :
Jörg Widmann : www.joergwidmann.com, www.schott-music.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Signum Quartett brengt Haydn, Widmann en Schubert in Sint-Truiden, 26/01/2012
ARSIS4 en Marie Hallynck brengen werk van Beethoven, Widmann en Schubert in Schilde, 20/04/2011

14:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.