20/03/2012

De Blinden : muziektheater van Patrick Corillon & Daan Janssens op tekst van Maurice Maeterlinck

Daan Janssens In 2011 is het precies honderd jaar geleden dat Maurice Maeterlinck de Nobelprijs literatuur kreeg, in 2012 vieren we zijn honderdvijftigste geboortejaar.
De jonge Brugse componist Daan Janssens (foto) gaat samen met beeldend kunstenaar Patrick Corillon aan de slag met Maeterlincks poëtische wereld. Uitgangspunt voor de scenografie is de magische lantaarn, een machine die door de zangers wordt gemanipuleerd, eenvoudig, haast kinderlijk knutselend.
In 'De Blinden' zien we zes blinden (zangers) die in een donker herfstbos de terugkeer van een priester afwachten. De blinden spreken, om hun angst veroorzaakt door de dreigende omgevingsgeluiden te temperen. De natuur geeft hen signalen: een vlucht nachtvogels, de wind in de dode bladeren, het ruisen van de naburige zee. Ze interpreteren dat steeds nadrukkelijker als signalen van een naderende catastrofe, de dood. Het dramatische ritme wordt bepaald door een afwisseling van eb en vloed, van angst en hoop, die doorheen het stuk gestaag versnelt. Tot op het moment dat ze het dode lichaam van de priester ontdekken, de enige die hen de uitweg kon wijzen ...

Patrick Corillon en Daan Janssens lezen in Maeterlincks fabel een prangend actuele vraag: waarvoor is de westerse mens blind, waarmee heeft hij het zintuiglijke contact verloren? Met zichzelf, zo lijkt het. En met de natuur. Ongevoelig voor de plaats van zichzelf en zijn lichaam in de natuurlijke wereld, doof voor de taal van de natuur heeft de mens ook het besef van zijn sterfelijkheid verloren. Hij is ziende blind.

De jonge componist Daan Janssens (1983) verklankt met zijn muziek de sombere tragiek in Maeterlincks korte, hypnotiserende tekst. Daartegenover stelt de Luikse plastisch kunstenaar/theatermaker Patrick Corillon een heldere, lumineuze scenografie. Muziek en scenografie tonen beide keerzijden van de medaille, de vervlechting van duisternis en licht in de wereld van Maeterlinck: een wereld waarin het tezelfdertijd middag en middernacht is; waar de catastrofe dichtbij is maar toch ingebeeld. Uiteindelijk ligt de oplossing binnen bereik - mits we ze willen zien.

De muziek van Daan Janssens wordt gekenmerkt door een gelaagde en subtiele opbouw van spanning die echter nooit tot uitbarsting komt. Zijn muziek is verontrustend, 'unheimlich', minimaal maar toch narratief en retorisch. Hij schuwt daarbij de romantische gestiek niet: een noot die in een trage vibrato plots in dubbele forte uithaalt en in een organisch-ademende frasering opnieuw in diminuendo wordt neergelegd. Zijn poëtica verwijst tegelijkertijd naar Feldman en Kurtag als naar de romantische Sehnsucht van beeldend kunstenaar Thierry De Cordier. Het resultaat is een uiterst spannende onbehaaglijkheid. Een gelijkaardige onderhuidse spanning vond Daan Janssens in 'Les Aveugles'. Het contrast in De Blinden tussen narratieve stilstand en emotionele ritmiek bleek wonderwel aan te sluiten bij zijn persoonlijke compositorische poëtica. De tekst werd drastisch ingekort. Toch is de componist erin geslaagd het verhaal te vertellen, onder meer door de interactie tussen zang en muziek. Zangers houden een enkel woord lang aan, in schijnbare rust. De instrumentale onderstroom die deze gezongen noot begeleidt suggereert onrust, grilligheid en kan deze in een plotse crescendo overwoekeren. De instrumentatie kan dus context bieden bij het gezongen woord, het gezongen woord zelfs tegenspreken of overstemmen.

Op macroniveau hanteert Janssens twee dramatische structuren, een verhalende en een strikt vormelijke. De dramatische structuur van 'Les Aveugles' dient als verhalende leidraad: de gestaag versnellende afwisseling tussen hoop en angst en tussen pregnante tekst en ledig gepraat. De cesuur bij de vondst van het lijk van de priester, de dramatische stroomversnelling die daarop volgt en de climax zonder oplossing vormen het skelet van de compositie. Daarnaast maken ook de stemmen een ontwikkelingsboog door. Aanvankelijk behandelt Janssens de zes stemtypes van de zangers als een ongedifferentieerde groep. De zes zangers zijn één. Ze vertolken geen individuen, er zijn geen rollen toegekend. De zes stemtypes bewegen zich ook allemaal binnen eenzelfde middenregister: de bas zingt te hoog en de sopraan te laag om tot een welluidend en comfortabel belcanto te komen. Geleidelijk aan worden de zangers individuen, en zingen ze meer en meer binnen hun eigen stemregister. De verhalende en de stemtechnische ontwikkelingsboog komen samen in de vondst van het lijk. Op het moment dat de blinden in aanraking komen met de lichamelijkheid van de dood (het lijk van de priester), bereiken ook de stemmen opnieuw hun natuurlijke register en kunnen ze de aanvankelijke verkramping van zich afwerpen. De dood weekt de stemmen los uit de ongedifferentieerde gemeenschap, en veroordeelt hen tot individuen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

LOD, Patrick Corillon & Daan Janssens : De Blinden
Dinsdag 20, woensdag 21 en donderdag 22 maart 2012, telkens om 20.00 u
Le Manège - Mons

Rue des Passages 1
7000 Bergen

Meer info : www.arsmusica.be en www.lemanege.com
-------------------------------
Zaterdag 24 maart 2012 om 20.00 u (inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u)
Zondag 25 maart 2012 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.arsmusica.be en www.desingel.be
-------------------------------
Donderdag 29 maart 2012 om 20.00 u ( Inleiding door Wannes Gyselinck om 19.15 u )
Concertgebouw - Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.arsmusica.be en www.concertgebouw.be
-------------------------------
Vrijdag 27 en zaterdag 28 april 2012, telkens om 20.00 u
Kunstencentrum Vooruit Gent

Sint-Pietersnieuwstraat 23
9000 Gent

Meer info : www.vooruit.be en www.maeterlinck100.be
-------------------------------
Dinsdag 8 mei 2012 om 20.15 u (inleiding : Maarten Quanten spreekt met Daan Janssens om 19.30 u )
Kortrijkse Schouwburg
Schouwburgplein 14
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be, www.lod.be, www.vocaallab.com en www.musiquesnouvelles.com

Bron : tekst Wannes Gyselinck voor deSingel, maart 2012

Extra :
Patrick Corillon : www.corillon.org
Daan Janssens : www.daanjanssens.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012
Espace Senghor plaatst jonge Vlaamse componist Daan Janssens in de kijker, 8/03/2012

Bekijk de trailer van De Blinden

21:58 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.