08/03/2012

Aurélie Franck en Cindy Castillo stellen hemelse een aardse visioenen voor

BEGIN picture Cindy Castillo END picture BEGIN content Voor hun bijdrage aan Ars Musica stellen mezzosopraan Aurélie Franck en organiste Cindy Castillo (foto) ons met engelengeduld enkele hemelse visioenen voor, vergezeld van enkele meer aardse, zelfs anti-engelachtige. In elk van beide delen figureert de wereldcreatie van een duocyclus. De eerste cyclus, van Claude Ledoux, werkt met teksten van Rainer Maria Rilke onder de titel 'De la mélodie des choses'. De tweede cyclus is die van Jean-Pierre Deleuze, die reflecteert op de dood en vanuit teksten van Henry de Montherlant, Jacques Crickillon en Bashô een oproep lanceert tot verzoening met de natuur. Als inleiding hoor je een kort orgelsolowerk geschreven door een jonge niet-organist. De Zweed Jepser Nordin contrasteert pulserende gedeelten met meer lyrische passages in zijn 'Fist of Fury'. Tot slot hoor je de aria van Wendla, "Melchior sagte mir damas" uit de opera "Frühlings Erwachen" van Benoît Mernier. De transcriptie van de orkestpartij voor orgel gebeurde door de jonge Mathias Lecomte.

Jesper Nordin, Fist of fury
Jesper Nordin werd in 1971 in Stockholm geboren. Zijn muziek (duidelijk beïnvloed door de Zweedse volksmuziek, de rock en geïmproviseerde muziek) wordt regelmatig uitgevoerd door grote ensembles, solisten en symfonische orkesten tijdens concerten, festivals en op de radio over de hele wereld. Hij ontving verschillende prestigieuze prijzen in Europa en de VS en een aanbeveling voor de Internationale Componistentribune 2005. Jesper Nordin studeerde aan het conservatorium van Stockholm en het IRCAM in Parijs bij professoren als Pär Lindgren, Bent Sørensen en Philippe Leroux werd hij door Brian Ferneyhough uitgenodigd als visiting scholar aan de universiteit van Stanford en de studio CCRMA in 2004. Van 2004 tot 2006 was hij als componist in residentie bij P2, de Zweedse radio. In 2006 zendt de Zweedse radio zijn monografi - sche CD Residues uit, die heel wat van zijn orkestwerken, maar ook muziek voor koor, solisten en elektronica bevat.

Jesper Nordin over 'Fist of Fury' : "Dit stuk werd gecomponeerd voor en in nauwe samenwerking met organist Hampus Lindwall. Voor mij als componist was schrijven voor orgel makkelijk, vandaar dat het werken in duo aan het orgel noodzakelijk was, ik zat zelf aan het elektronische orgel. Op die manier kwam een intiemere band met het instrument tot stand en kon ik zien wat ik wel of niet wilde gebruiken in mijn werk. Het eigenlijke werk begon pas eens de perfecte titel, The Fist of Fury, was gevonden. De titel is geïnspireerd op een klassieke film uit de jaren 1970 met de geliefde Bruce Lee. Nu het werk door een andere organiste wordt gespeeld, de fantastische Cindy Castillo, zal ik mijn creatie in een ander perspectief kunnen horen. Dit is een belangrijk en verrijkende ervaring voor een componist, om te onderscheiden in welke mate elke compositie een improvisatie is op een onveranderlijke kern. "

Jean-Pierre Deleuze, Voici l'absence. Cinq déplorations en antiphonie
Jean-Pierre Deleuze werd geboren in Ath in 1954 en studeerde aan het conservatorium van Brussel. In 1980, na het behalen van een eerste prijs harmonie bij Jean- Marie Simonis, gaat hij gedurende vijf jaar bij Marcel Quinet compositie studeren. Hij beëindigt zijn studies met een eerste prijs fuga in de klas van Jacques Leduc. Zijn esthetische oriëntatie kreeg haar beslag door een deelname aan een analysestage bij Olivier Messiaen in 1987.

Zijn muzikale taal werd oorspronkelijk beïnvloed door de late Alexander Skriabin, wat hem leidde naar een 'harmonisch gekleurde' muziek. In Lethamorphos XXI (naar een gedicht van Jacques Crickillon, 1996) vormde het werken met kwarttonen zijn eerste microtonale schriftuur. Vanaf Ellipsen (trio voor klarinet, viool en piano, 1998, prijs Irène Fuerison van de Académie royale de Belgique) wordt het gebruik van niet-getemperde klanken toegepast in een opeenvolging van boventonen. In zijn latere werken 'evolueert zijn schriftuur naar een contemplatieve verbeelding' (Christophe Pirenne, Les musiques nouvelles en Wallonie et à Bruxelles, Mardaga, 2004). De invloed van de spectrale esthetiek van Giacinto Scelsi en Tristan Murail of die van oosterse opvattingen wordt steeds duidelijker, met name in Quatre Haïku, évocations poétiques pour orgue (creatie in Sapporo, 2004), Âlap (2005) voor bansuri, arpeggione en gitaar, Vues sur le jardin de lumière (2009) voor piano en strijkkwartet en in Meguru (opdracht Ars Musica 2011) voor bariton, viool, cello, fl uit, klarinet en piano. Jean-Pierre Deleuze is docent schriftuur sinds 1989 en verdergezette schriftuur (2002) aan het conservatorium van Bergen, waar hij een originele pedagogiek ontwikkelt op de basis van de rationele studie van stijl en syntaxis van grote componisten, van renaissancepolyfonie en barokcontrapunt tot de technieken van de 20ste eeuw. Van 2001 tot 2004 doceerde hij ook analyse aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth. In 2007 werd hij verkozen tot lid van de Académie Royale de Belgique.

Jean-Pierre Deleuze over 'Voici l'absence' : "Voici l'absence biedt een muzikaal perspectief uitgaande van teksten in een contrasterende toon, die het thema van de dood, de rouw, en de daaropvolgende afwezigheid gemeen hebben. Drie haïkus van Bashô worden in hun originele taal gezongen en omkaderen twee Franse gedichten, een begrafenisgezang van Henri de Montherlant opgedragen aan een loopgraafgezel, en Lethamophos XXI van de Belgische dichter Jacques Crickillon, een dramatisch fresco dat klinkt als een onverbiddelijke oproep tot verzoening van mens en natuur. De muziek op beide Franse teksten bestond reeds, en werd herzien of herschreven om voor dit ensemble te passen. In de tempel van Suma meens Bashô de klank van de fl uit te horen die eertijds door Taira no Atsumori werd gespeeld, onthoofd op zestienjarige leeftijd na de nederlaag van zijn stam in de slag bij Ichi-no-tani. De context van het eerste gedicht maakt één van de essentiële karakteristieken van de haïku duidelijk: in zijn uitdrukkingswijze, die verankerd is in de zenfi losofi e, wordt de emotie niet rechtstreeks geuit maar eerder opgeroepen, terughoudend, door zinspelingen. Montherlant daarentegen, drukt zijn pijn en opstand expliciet uit. Crickillon doet dit ook, maar op een symbolische manier. Ik wilde deze expressiecontrasten muzikaal onderlijnen en in het bijzonder voor de zetting van Bashô's haïkus door min of meer expliciete verwijzingen naar de traditionele Japanse muziek."

Henri Pousseur, Ombres enlacées
Henri Pousseur werd in 1929 te Malmédy geboren en nam tijdens zijn studies deel aan de internationale avant-gardistische beweging (seriële, elektronische en aleatorische muziek). Vanaf 1960 neemt hij een persoonlijk onafhankelijk standpunt in, hij “weigert het weigeren” van de ervaringen uit het verleden en tracht de dualistische tegenstelling tussen het oude en het moderne, het “wetenschappelijke” en het volkse enz. voorbij te steken. Deze ommekeer valt samen met het begin van zijn samenwerking met Michel Butor, een samenwerking die nooit meer gestopt is. Hij heeft in Duitsland, Zwitserland en de Verenigde Staten onderwezen en daarna, vanaf 1970, aan de universiteit en het Conservatorium van Luik, waar hij het “Centre de Recherches Musicales de Wallonie” heeft opgericht. Hij was vanaf '75 Directeur van het Conservatorium maar werd ook uitgenodigd om van '83 tot '87 in Parijs een Instituut voor Muziekpedagogie op te richten. In 1994 trekt hij zich te Waterloo terug. Vanaf die datum tot in 2000 houdt hij aan de UCL te Louvain-la-Neuve een compositieresidentie. Hij schreef meer dan tweehonderd werken van alle grootten en voor alle bezettingen, talrijke artikels, enkele boeken. Hij werd doctor honoris causa van de universiteiten van Metz en Lille III.

Claude Ledoux, Notizen-Fragmente
op uittreksels uit Notizen zur Melodie der Dinge van Rainer Maria Rilke (1898)
Livre 1
1. Ganz am Anfang - voor zang en orgel
2. Solo 1 - voor orgelsolo
3. Ich kann mir kein seligeres Wissen denken - voor zang solo
4. Sei es das Singen einer Lampe oder die Stimme des Sturms - voor zang en orgel

Claude Ledoux : "Een schok. Een revelatie. Ik kon niet onverschillig blijven bij deze Notizen zur Melodie der Dinge – een jeugdwerk van een ongeloofl ijk lucide auteur van 23 - zo sterk gaan deze teksten in op de functie van de kunst, vragen ze naar haar diepste essentie. Vraagstellingen die ons verbazen, achtervolgen en ons de donkere grot uitdrijven om ons een beeld te vormen van de diepe betekenis die in onze eigen kunstcreaties ligt. Rilke heeft slechts enkele woorden nodig om uit te drukken wat de intense noodzaak is die het verlangen van de kunstenaar drijft, de noodzaak die soms de 'initiator' wordt genoemd, 'iemand die het eerste woord schrijft na een eeuwenlange gedachtenstreep'. Is de componist bovendien niet diegene die de tijd met klank overschrijdt, wat ook zijn verlangen naar moderniteit en individualiteit is, en ons voortdurend meeneemt naar de zijnsvraag van ons luisterend menszijn, en er ons een antwoord op geeft in onze mogelijke verlatenheid binnenin de melodie van de dingen. Het eerste deel van deze “Fragments” werd geschreven op vraag van Cindy Castillo tijdens haar verblijf aan de Kitara Hall van Sapporo (Japan). Op deze magische plek - voor een componist gefascineerd door het oosten - werd het eerste boek van dit werk gecreëerd, begeleid door Aurélie Franck, die in 2008 mijn Passio secundum Lucam creëerde.

Deze Notizen-Fragmente zijn, net als de Courbes d'Etoiles, een work in progress dat in de solostukken de vele kwaliteiten van elk van de uitvoersters in de verf zet, afgewisseld met glinsterende duo's over muzikale metafysica, voorotkomend uit de vermenging van gevoelige klankkleuren. Het werk is vandaag verre van volledig. Nieuwe delen worden gepland voor deze wonderlijke musici die de componist bijzonder waardeert."

Benoît Mernier, Arie Wendla voor sopraan en orgel
Benoît Mernier :"Dit werk is een uittreksel uit min eerste opera Frühlings Erwachen (Het ontwaken van de lente) in opdracht van de Muntschouwburg waar ze in 2007 in een regie van Vincent Boussard werd gecreëerd.
Het libretto werd geschreven door Jacques De Decker naar het gelijknamige stuk van Frank Wedekind uit 1890. Het stuk was voor de tijd revolutionair omdat het de adolescentie behandelt, de periode waarin de eeuwige en universele vragen over de betekenis van leven, dood, verlangens, frustraties, zin en noodzaak van het leren, opvoeding, seksualiteit en liefde naar boven komen.
Het verhaal is verschrikkelijk: een meisje sterft aan een slecht verlopen abortus, een jongen pleegt zelfmoord, een andere wordt zijn vrijheid ontnomen; nochtans baadt het stuk in een bijna irreëel licht. Wedekind wou een licht stuk schrijven: "men houdt het stuk niet langer voor een kwaadwillige en doodserieuze tragedie, voor een manifest, een stuk met een boodschap in dienst van de seksuele Verlichting, of voor welke slogan uit de kleine pedante burgerij dan ook. Het zal mij verwonderen als op een dag dit stuk dat ik twintig jaar geleden schreef beschouwd wordt als een zonnige schildering van het leven, waarin ik in elke scene ook in de mate van het mogelijke onbezonnen humor wou leggen" (Wedekind).
De aria is een monoloog van de heldin, de jonge Wendla die haar vriend Melchior bewondert voor zijn kracht om aan de dogma's te weerstaan en afstand van de wereld te houden - zelfs enigszins misplaatst - door zich af te zetten tegen een vervreemdende opvoeding waarin communicatie ontbreekt.
Op vraag van Cindy Castillo werd deze aria die de vierde scène uit de eerste acte afsluit voor orgel getranscribeerd door Mathias Lecomte. "

Programma :

  • Jesper Nordin, Fist of fury (2011) (Belgische creatie)
  • Jean-Pierre Deleuze, Voici l'absence. Cinq déplorations en antiphonie (2011) (wereldcreatie)
  • Henri Pousseur, Ombres enlacées (1999)
  • Claude Ledoux, Notizen-Fragmente (2009-2011) (wereldcreatie)
  • Benoît Mernier, Arie Wendla voor sopraan en orgel (2006-2011) bew. Mathias Lecomte

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aurélie Franck & Cindy Castillo : Nordin, Deleuze, Pousseur, Ledoux, Mernier
Zondag 11 maart 2012 om 16.00 u
Kerk O-L-V-der-Rijke-Klaren - Brussel

Rijke Klarenstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be

Extra :
Jesper Nordin : www.jespernordin.com, www.edition-peters.de en youtube
Jean-Pierre Deleuze op www.compositeurs.be en www.cebedem.be
Henri Pousseur : www.henripousseur.net en youtube
Claude Ledoux : users.skynet.be/ledouxcl, www.compositeurs.be, brahms.ircam.fr en youtube
Benoît Mernier op www.compositeurs.be, www.lamediatheque.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012
In memoriam Henri Pousseur (1929 - 2009), 7/03/2009
Ars Musica opent met Frühlings Erwachen van Benoît Mernier, 7/03/2007

12:56 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.