07/03/2012

Nadar combineert muziek en film met samples als uitgangspunt

sampling In een tijdperk waarin het internet toegang verschaft tot een nooit geziene stortvloed aan informatie, verrast het niet dat 'sampling' een opleving kent. Videokunstenaars Nicolas Provost (1969) en Martin Arnold (1959)  transformeren fragmenten uit Hollywoodfilms tot een hallucinante dan wel hilarische vervreemding optreedt. De herhaling, vertraging en versnelling die Arnold op het beeld toepast, voert componist Bernhard Lang zuiver akoestisch uit in zijn 'Differenz/Wiederholung 1'. Drie andere componisten samplen dan weer digitaal de muziek die op het podium gespeeld wordt. Stefan Prins plaatst naast elke instrumentale uitvoerder een tweede die met een joystick zijn partner samplet en virtueel ontdubbelt. Jorge Sanchez-Chiong haalt daar ook nog eens de turntable bij, het hiphopinstrument dat samplen 'common practice' maakte. De 'Aktionskunstler' Johannes Kreidler tot slot, jent de Duitse auteursrechtenvereniging met een compositie van 33 seconden, opgebouwd uit samples van meer dan 70.000 auteursrechtelijk beschermde werken. Alle werken samen demonstreren de passie voor hedendaagse muziek van Nadar, een piepjong collectief van Vlaamse topmuzikanten.

Nadar Ensemble werd in 2006 opgericht door een aantal jonge muzikanten, afgestudeerd aan verschillende conservatoria over heel Vlaanderen. Gedreven door een gemeenschappelijke passie voor hedendaagse muziek, probeert Nadar in zijn repertoire de jongste generatie nationale en internationale componisten centraal te stellen. Het ensemble doet dat door onder meer workshops te geven, compositieopdrachten uit te schrijven, een groot belang aan creaties te hechten en zeer nauw met componisten samen te werken. Zo is er sinds 2007 bijvoorbeeld een intense meerjarige samenwerking met de Duitse componist Johannes Kreidler.

Waarom koos het Nadar Ensemble voor een concert met sampling als uitgangspunt ? Stefan Prins : "Meer en meer zien we hoe componisten, muzikanten en filmmakers naar sampling teruggrijpen, en dat heeft alles te maken met het huidige digitale tijdsgewricht Je zou het internet kunnen zien als een gigantische sample bank. Alles is voorhanden. Je hoeft als kunstenaar je materiaal niet meer per se zelf te maken, je kan het even goed gewoon van het net plukken. Samplen dus."

Nadar heeft een programma samengesteld met zowel muziek als film. Een bewuste keuze voor multi-medialiteit ? Stefan Prins : "Ensernble Nadar is genoemd naar Nadar, bet pseudoniem van Gaspard-Félix Tournachon, uitvinder van de befaamde nadarhekkens, maar daarnaast ook fotograaf, spion, karikaturist, en zo veel meer. Hij organiseerde ook salons waarin hij allerhande kunstensars, filosofen en wetenschappers samenbracht. Vooral dat laatste strookt met wat we willen doen. We geloven sterk dat multi-disciplinariteit en multimedialiteit een surplus opleveren, bij uitstek in de klasslake concertsituatie. Toen we een vroege film van Nicolas Provost zagen, wisten we meteen: met hem moeten we eens samenwerken. In de film 'Long Live the New Flesh' samplede Provost fragmenten uit B-horrormovies en onderwierp die dan een digitaal degeneratieproces, zoals je dat ook soms hebt bij slecht gestreamde fimpjes op hct internet. Hij doet er dus nog een schepje esthetische horror bovenop.
Een andere beeldsampler is Martin Arnold. In zijn film 'Life Wastes Andy Hardy' neemt hij een oude zwart-wit Hollywoodfilm als uitgangspunt. Een liefdevolle scène waarin een zoon zijn moeder kust, heeft hij uitgelengd door korte cellen te loopen, waardoor de teder bedoelde gebaren iets mechanisch krijgen, en de film daardoor bijna griezeliger wordt dan de horrorbeelden van Provost. Hij gebruikt sampling dus om de stereotiepe, zeemzoeterige representatie van menselijke verhoudingen in Hollywoodfilms te deconstrueren."

Provost is een grote fan van zijn bronmateriaal. Sampling is voor hem een liefdesverklaring. Arnold gebruikt sampling dan weer om een esthetica af te wijzen. Loopt die tweedeling ook doorheen het programma? Stefan Prins : " Zo zwart-wit is het niet. Al kan je zeggen dat Jorge Sanchez-Chiong en Alexander Schubert eerder de traditie omhelzen dan ze afwijzen. Ze gebruiken het principe van sampling om het bestaande medium te verrijken, bijna als verlengstuk van de natuurlijke akoestiek. Schubert put uit de traditie van free-jazz en hardcore, rnaar plaatst de samples in een andere context. Zijn muziek onderzoekt de gespannen verhouding tussen vrijheid en conventionalisering, die typisch is aan free jazz. Jorge Sanchez-Chiong werkt dan weer met stijlcitaten uit de techno, die hij combineert met een klassiek-instrumentaal ensemble terwijl hij zelf de turntables hanteert. Bij componist Johannes Kreidler staat de deconstructie meer centraal. In 'Product Placement', de documentaire die we tonen tijdens de pauze, lanceert hij een adminsitratieve splinterbom gericht tegen de Duitse auteursvereniging. Hij diende een 'compositie' in van 33 Seconden, bestaande ult 70.000 samples uit auteursrechtelijk beschermdle werken waarvoor hij netjes alle formulieren invulde om zo het systeem te ontwrichten. Hij stamt als 'Aktionskunstler' dan ook uit een Duitse marxistische muziektraditie, die op haar beurt de traditie onder vuur neemt."

In welke traditie plaats jij jezelf ? Stefan Prins : " Ik schep er nog altijd een groot genoegen in met klank te boetseren en muziek te maken die ik structureel en klankmatig interessant vind. Maar ik wil met wat ik doe ook iets zeggen over de wereld, of beter, mechanismen bloot te leggen die ons wereldbeeld bepalen. 'Piano Hero' speelt bijvoorbeeld met de vervlechting van virtualiteit en realiteit, en onderzoekt hoe die vervlechting ons perspectief verandert en onze observatie beïnvloedt. Maar het gaat even goed over de muzikale praktijk, over technische en technologische virtuositeit. Pianist Elisa Medinilla triggert met haar fysieke handelingen geluids- én beeldsamples die overeenkomen met 36 handelingen op het frame van een piano. De handelingen de je op het scherm ziet, stroken met wat je hoort, maar vallen niet samen met wat de uitvoerder fysiek doet."

Wat vind je dan van de compositie van Bernard Lang, die herhaling als uitgangspunt neemt ? Stefan Prins : "Lang gebruikt herhaling op een sluwe manier. Zijn compositie 'Differenz/Wiederholung 1' is het scharnierstuk tussen muziek en film binnen dit programma. Lang schreef het na het zien van 'Life Wastes Andy Hardy', de film van Martin Arnold. In deze compositie heerst op microniveau grote voorspelbaarheid. Maar in de manier waarop hij de korte her halingsmodules aaneenlast sluipen variaties. Door menselijke uitvoerders, die per definitie niet perfect zijn, herhalingen te laten spelen, lokt hij minuscule afwijkingen uit, en ook dat leidt tot onvoorspelbaarheid. Zo beinvloedt hij heel slim de manier waarop je luistert: je let niet op de herhaling, wel op de afwijkingen"

Wat heeft Lang's compositie nag met sampling te maken ? Stefan Prins : "Lang putte zijn materiaal uit een improvisatie samen met een turntanlist. Daaruit knipte hij korte stukken die hij uitschreef en arrangeerde. Hij samplet dus een turntablist die zelf al samples gebruikt. Sampling in het kwadraat dus. Door de sampless opnieuw 'analoog' te maken, moet hij technieken die eigen zijn aan 'turntablism' herschrijven naar een instrumentaal ensemble. Die overdracht zorgt voor spannende muziek. Maar 'Differenz/ Wiederholung' gaat meer dan over muziek alleen. Niet voor niets verwijst zijn titel naar het gelijknarnige werk van Gifles Deleuze. Lang schrijft verklankte filosofie, zou je kunnen zeggen." (*)

Workshop sampling
In een samenwerking tussen Nadar, MATRIX en Handelsbeurs Concertzaal verzorgt Johannes Kreidler in het kader van dit concert workshops rond sampling voor jonge musici uit Vlaamse muziekscholen. Als 'voorprogramma' van dit concert is er een uniek 'toon'moment waar [EnsembleXXI] (Leuven, o.l.v. Kim Van den Brempt) samen met Vinim (Gentbrugge, o.l.v. Frederik Croene) hun nek uitsteken na enkele maanden onderdompeling in de wondere samplewereld door Jasper Van Paemel, Jasper Braet en Johannes Kreidler.

Programma :

  • Bernhard Lang (1957), Differenz/Wiederholung 1 voor fluit, cello en piano (1998)
  • Jorge Sanchez-Chiong (1969),Used future voor versterkt ensemble, turntables en electronics (2009)
  • Alexander Schubert (1979), Superimpose III - Infinite Jest voor elektrische gitaar, saxofoon, percussie en live-elektronica (2010)
  • Stefan Prins (1979), Piano Hero #1 (2011)
  • Filmvertoningen: Martin Arnold: Alone. Life Wastes Andy Hardy (1998) - Johannes Kreidler: Product Placement (2008) - Nicolas Provost: Long Live the New Flesh (2009)

Tijd en plaats van het gebeuren :


Nadar : Free Samples
Zaterdag 10 maart 2012 om 20.15 u - met toonmoment workshop sampling om 19.15 u
Handelsbeurs Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en www.nadarensemble.be
-----------------------------------
Nadar : Free Samples
Zaterdag 17 maart 2012 om 20.10 u
CC Sint-Niklaas - Museumtheater

Zwijgershoek 14
9100 Sint-Niklaas

Meer info : www.ccsint-niklaas.be en www.nadarensemble.be

(*) Bron : Wannes Gyselinck : "De Kwadratuur van de sample. Een gesprek met Stefan Prins, componist en co-leider van het Nadar Ensemble", in het programmaboekje van de Handelsbeurs.

Extra :
Bernhard Lang : members.chello.at, en.wikipedia.org, brahms.ircam.fr en youtube
Jorge Sanchez-Chiong op www.edition21.at
Alexander Schubert : www.alexanderschubert.net en youtube
Stefan Prins : www.stefanprins.be en www.matrix-new-music.be
Johannes Kreidler : www.kreidler-net.de en youtube
Jasper Van Paemel & Jasper Braet (Jasper & Jasper) : jasperandjasper.be

Elders op Oorgetuige :
Nadar brengt werk van Simon Steen-Andersen, Johannes Kreidler en Stefan Prins in deSingel, 18/10/2011

Bekijk alvast Johannes Kreidlers Product Placement performance



en dit fragment uit Nicolas Provosts Long Live the New Flesh



19:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.