01/03/2012

Twee creaties en Argentinië als eregast bij het Quator Danel in Luik

Sebastian Rivas De liefhebbers van de dageraad van de 20ste eeuw worden door Danel meegenomen naar de gemoedsstemmingen van het kwartet van Ravel. Maar ook de hedendaagse creatie is vertegenwoordigd, met twee creaties en Argentinië als eregasten. Meer bepaald wordt het land vertegenwoordigd door Sebastian Rivas (foto), die in Europa al enige naam heeft, en door Lucas Fagin, een ongelooflijk vitale jongeling, geboren in 1980 met een onstuitbare verbeeldingskracht. Hij werd al laureaat van talrijke wedstrijden (eerste prijs Ginjoan, Juan Carlos Paz, Takemitsu, Unesco, en andere) en stelt ons op 3 maart de creatie van zijn nieuwe strijkkwartet voor.

Lucas Fagin, Línea de Universo (Voor Claude Ledoux)
De Argentijnse componist Lucas Fagin werd geboren op 16 juni 1980 in Buenos Aires. Hij studeert piano, elektrische gitaar en compositie aan het Conservatoire National Supérieur de Musique van Parijs bij Marco Stroppa, Stefano Gervasoni en bij Luis Naón nieuwe technologieën binnen de compositie. Hij behaalt beurzen van de Stichting Nadia en Lili Boulanger en van de stichtingen Tarrazi en Meyer. In 2003 vestigt hij zich in Frankrijk en werkt samen met uitvoerders als Nicolas Crosse voor de compositie Crónica del Oprimido, voor contrabas en elektronica (2006); Guillaume Bourgogne voor El Barrilete; alsook met Franck Ollu, Zolt Nagy en Rut Schereiner.

Hij wijdt enkele werken aan de spatialisering van geluid : Cometas (2004) en Galaxia Espiral (2005) voor ensemble en Filamentos voor elektronica met meerdere kanalen (2005). In 2005 wordt zijn kwintet ElectroMekanico gespeeld op het Festival voor hedendaagse muziek van Peking. En in 2006 wordt Austral voor piano gespeeld in Tsuda Hall in Tokio en Entre Mundos, uitgevoerd door het Orchestre du Conservatoire van Parijs onder leiding van Zsolt Nagy, uitgezonden op Radio France.

In 2008 onderzoekt hij verder de mogelijkheden van de spatialisering met Ilusionario in opdracht van het Ensemble Squillante, en Le Cerf-volant et Physiological Mechanics Fantasy in opdracht van de radio Rte Lyric van Ierland. In 2009 wordt hij uitgenodigd op de Internationale Wedstrijd Toru Takemitsu in Tokio door Helmut Lachenmann waar het Filharmonisch Orkest van Tokio Crónica Fisiológica Universal uitvoert en waar hij Jackpot componeert, in opdracht van Teatro San Martin van Buenos Aires door het Duitse duo Robyn Schulkowsky en Reinhold Friedrich. Hij componeert Spires in opdracht van het Sacem voor het Ensemble Intercontemporain die in 2011 Lanterna Magica uitvoeren. Tevens schrijft hij een kleine elektronische opera voor TACEC in Argentinië. In 2011 schrijft hij een nieuwe opera voor het CETC van het Teatro Colón en voor zijn strijkerskwartet Linea de Universo.

Lucas Fagin : "Línea de Universo is een reeks onderling verbonden gebeurtenissen rond een gezamenlijke kern. Deze kern van geluiden vormt een plastische basismaterie, een klei die wordt gevormd door uiteenlopende gedragingen. De materie zelf verandert niet, enkel haar gedrag, context of conditionering. Die kern verschijnt als aangehouden noot, als akkoord, als cluster of als opeengeplaatste en uit evenwicht gebrachte fi guraties. Hij kan ook kegelvormig geprojecteerd worden met reeksen getekend in de ruimte.

Mijn belangrijkste bekommernis is het maken van driedimensionale lichamen door het gebruik van dynamische en klankkleur-onevenwichten, verbonden met wisselende hoogten. Zo teken ik kegels, banen, constellaties en prisma's uit. Het gebruik van een microtonale wereld vergroot het kleurenpalet doorheen het gebruik van door microtonen gealtereerde kwinten en oktaven en het vinden van nieuwe clusters en akkoorden.

Línea de Universo is een post-elektronisch stuk; de ruis is een volwaardig klankonderdeel en is niet opgevat als een tegengestelde van de tonen. In tegenstelling tot Lachenmann stelt de ruis niet de vervorming van een bepaald instrument voor, maar vormt eerder een toegevoegd element in het klankenpalet. Aangezien de elektronische muziek al driekwart eeuw oud is kan de traditionele klank van een snaar niet langer het archetype of het culturele uitgangspunt vormen voor het luisteren naar een strijkkwartet. Línea de Universo gebruikt een fragmentarische instrumentale schriftuur waarin er geen aanknopingspunten zijn. Integendeel probeert het de luisteraar te doen opgaan in het beleven en beluisteren van het moment. Nochtans moet elk moment en elke schakel in volmaakt evenwicht zijn met alles wat voorafgaat en volgt om zo een overkoepelende vorm tot stand te brengen, fl exibel voor de luisteraar, maar toch duidelijk afgelijnd."

Sebastian Rivas, Quatuor à cordes - Ficciones I - Hrönir
Geboren in 1975 en van Frans-Argentijnse origine wijdde Sebastien Rivas zich eerst aan de jazz, rock en improvisatie en legde zich later toe op compositie. In 1997 zet hij zijn studies verder in Frankrijk, namelijk aan de conservatoria van Boulogne- Billancourt en van Straatsburg. Hier behaalt hij de eerste prijs voor muziekanalyse en een diploma compositie bij Ivan Fedeke in 2003. Hij neemt deel aan verschillende stages en masterclasses aan het Ircam, Centre Acanthes, bij Ictus en bij de Fondation Royaumont. Hij doet dit bij verscheidene componisten zoals ondermeer Klaus Huber, Brian Ferneyhough, Jonathan Harvey, Michael Jarrell en François Paris. In 2004 neemt hij deel aan de cursus compositie en muziekinformatica aan het Ircam wanneer Philippe Leroux er componist is. Sindsdien engageert hij zich voor verschillende creatie- en onderzoeksprojecten over de instrumentale geste in het bijzonder en over de verbanden tussen handeling, beweging en geluid door elektronische behandeling. De plaats van het gevoel en van het lichaam in de muziek, de dialoog met andere disciplines en de verbanden tussen structuur en vrijheid staan in het centrum van zijn artistieke bezigheden. Op deze manier werkt hij dan ook samen met dans, cinema en theater.

Zijn werken worden gespeeld op Europese festivals door ensembles en solisten zoals het Ensemble Intercontemporain, les Jeunes Solistes, Les Percussions de Strasbourg, l'Instant Donné, het ensemble 2e2m, Christophe Desjardins, Pierre Strauch en de Black Jackets company. Tegenwoordig geeft Sebastian Rivas les in elektro-akoestische compositie aan het CRR van Nice en aan het CRI van Châtenay- Malabry.

Sebastian Rivas : "Hrönir behoort tot een cyclus voor strijkers getiteld Ficciones I, geïnspireerd door één van de boeken van de Argentijnse schrijver Jorge Luís Borges, Tlön Uqbar Orbis Tertius. Het is afgeleid van het werk voor strijkkwartet en elektronica Orbis Tertius. Borges' mysterieuze beschrijving van verre en fi ctieve streken neemt de vorm en de codes van een politieroman aan, maar kan als een fi losofi sche novelle worden gelezen die door subtiele verwijzingen het idealistische gedachtengoed van Berkeley op de helling zet. Eén van de belangrijkste thema's van Tlön, Uqbar, Orbis Tertius is dat ideeën zichzelf manifesteren in de echte wereld. In de denkbeeldige wereld van Tlön spreken het excessieve en goddeloze berkeleyaanse idealisme vanzelf. In dit perspectief is het waarneembare de kern, zonder onderliggende realiteit. Net voor het postscriptum bereikt Borges het eindpunt van deze denktrant, door zich voor te stellen dat "vogels of een paard soms de ruïnes van een amfi theater hebben gered" terwijl hij ze nog ziet.

"Het idealisme van eeuwen heeft de realiteit beïnvloed. In de oudste regionen van Tlön is de ontdubbeling van verloren voorwerpen geen zeldzaamheid. Twee mensen zoeken een potlood; de eerste vindt het en zegt niets; de tweede vindt een tweede potlood dat niet minder echt is, maar meer in overeenstemming met zijn verwachting. Deze secondaire objecten noemt men hrönir". De ontdekking van hrönir is het resultaat van de zoektocht naar een uniek en verdwaald object. Het tweede object lijkt op het verloren voorwerp maar heeft niet dezelfde eigenschappen. Het nieuwe dat als hrön in de wereld verschijnt wordt gevonden door de beschrijving van het eerste object te volgen. Eens gevonden, blijkt het nochtans niet helemaal met de beschrijving overeen te stemmen. Het verloren object ondergaat door zijn verdwijning dus een soort verdubbeling: het ding zelf en de hrön.

Op deze wijze is ook de cyclus Ficciones I gebouwd, door zelfcommentaar en zelfbeschrijving. Een initiële instrumentale beweging die verbonden is met materie en textuur, op zoek naar een musicaal vertoog dat stilstaat bij de mogelijkheden van overgang, superpositie en tegenstelling tussen verschillende texturen, tussen uiteenlopende hoedanighedenvan de klank: de zuivere klank (opgebouwd uit frequenties en traditionele klankkleuren, sterk harmonisch), de gefi lterde klank (opgebouwd uit gemengde klanken, van gedempte of onstabiele klanken) en de verzadigde klank (gemaakt uit complexe geluiden, restklanken, vervormde klanken). In zekere zin is in Ficciones I de dramaturgie van de materie en haar geheugen aanwezig."

Bruno Mantovani, L'ivresse - Bleu
Bruno Mantovani : "Het strijkkwartet heeft mythische proporties aangenomen door het gewicht van zijn rijke geschiedenis en zijn enorme repertoire. Componisten beginnen aan het genre met zowel enthousiasme als wantrouwen: Haydn, Mozart, Beethoven, Schumann, Bartók, Sjostakovitsj en vele anderen componeerden talloze meesterwerken voor deze bezetting die experimenteren begunstigt doordat ze intimiteit, homogeniteit en virtuositeit combineert. Het is vandaag een erg delicate oefening, en het is niet zonder angst dat ik in 2000 besloot een kwartet te schrijven. Bleu en L'ivresse maken deel uit van een cyclus waartoe ook Les Fées (2004) en BWV 1007 (2001) behoren. L'ivresse (2003) is balletmuziek met krachtige contrasten, kaalheid, virtuositeit. Het verloop articuleert zich rond enkele gemakkelijk auditief te identifi ceren ideëen (een hoge unisono, homoritmie, enz). Middenin de onzekerheid en de onvoorspelbaarheid verloopt een continue stroom van energie die aan de materie een nog abrupter karakter geeft.

Bleu (2002) is een kort en energiek stuk dat inspeelt op de bijzondere ruimtelijke plaatsing van de musici (instrumentisten die tegenover elkaar zitten). Vanuit een storm van echo's berust het stuk op een democratisch ensembleconcept, waarbij de muzikale materie eerder op een coherente stroom dan op een onderscheid solistbegeleiding berust."

Programma :

  • Lucas Fagin, Línea de Universo (wereldcreatie)
  • Sebastian Rivas, Quatuor à cordes (wereldcreatie)
  • Bruno Mantovani, L'ivresse (2003) - Bleu (2002)
  • Maurice Ravel, Quatuor à cordes (1903)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Quator Danel : Lucas Fagin, Sebastian Rivas, Bruno Mantovani, Ravel
Zaterdag 3 maart 2012 om 20.00 u
Université de Liège - Salle Académique

Place du 20-Août 9
4000 Luik

Meer info : www.arsmusica.be en www.quatuordanel.eu

Extra :
Lucas Fagin op brahms.ircam.fr, www.myspace.com/lucasfagin en youtube
Sebastian Rivas op www.reverbnation.com/sebastianrivas en youtube
Bruno Mantovani : www.brunomantovani.com, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica opent met een flamboyant Orchestre Philharmonique Royal de Liège in Luik, 29/02/2012
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012

12:49 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.