27/09/2011

Bach en Sjostakovitsj om beurt op klavecimbel en piano

Dmitri Sjostakovitsj 'Das Wohltemperierte Klavier' van Bach versus '24 Preludes en fuga's' van Sjostakovitsj. Composities als muzikale monumenten: barstend van inventiviteit en contrapuntisch vernuft of op de wijze van de 20ste eeuw: pittig, wrang en provocerend. Andreas Staier en Alexander Melnikov nemen je op sleeptouw met telkens twee of drie preludes en fuga's van Bach gevolgd door twee van Sjostakovitsj. Opgegroeid in muzikale tradities in Duitsland en Rusland zijn ze vergroeid met Bach en Sjostakovitsj en reizen ze als met een teletijdmachine op en af van 1722 naar 1950, de een met klavecimbel, de ander met piano.

De 24 Preludes en fuga's (opus 87) van Dmitri Sjostakovitsj vormen een cyclus van pianostukken geschreven in alle grote en klein terts-toonsoorten van de chromatische toonladder. Dit in navolging van de twee delen van het Wohltemperiertes Klavier van Johann Sebastian Bach. Elke toonsoort wordt vertegenwoordigd door twee stukken, een prelude gevolgd door een fuga die voortborduurt op de voorafgaande prelude. De stukken variëren in tempo, duur en moeilijkheidsgraad.

De 24 Preludes en fuga's kennen een andere systematische opbouw dan het Wohltemperiertes Klavier van Bach. Dit presenteert de majeur-mineur paren (C groot - c klein, Cis groot - cis klein enz.) oplopend volgens de chromatische toonladder. De 24 Preludes en fuga's volgen de parallelle toonsoorten volgens de kwintencirkel: C groot - a klein, G groot - e klein, enz.

De eerste prelude start met dezelfde noten als de eerste prelude van Bachs Wohltemperiertes Klavier en zo zijn er nog meer referenties aan en citaten van Bachs cyclus in die van Sjostakovitsj te vinden. Het complete werk neemt zo'n 2,5 uur in beslag.

Na de Tweede Wereldoorlog was Sjostakovitsj Ruslands meest prominente componist. Hoewel hij niet geliefd was bij de Communistische Partij werd hij nog steeds uitgekozen om naar het buitenland te reizen als cultureel ambassadeur van Rusland. Een van die reizen ging naar Leipzig in 1950 om een festival ter gelegenheid van de tweehonderdste sterfdag van Johann Sebastian Bach bij te wonen.

Sjostakovitsj werd gevraagd om deel te nemen in het jurypanel van het eerste Internationale Bachconcours. Een van de deelnemers was de 26-jarige Tatiana Nikolayeva uit Moskou. Hoewel het niet toegestaan was volgens de regels van het concours, had ze zich voorbereid om elk van de 48 stukken uit het Wohltemperiertes Klavier te spelen. Ze behaalde de eerste prijs.

Daardoor geïnspireerd begon Sjostakovitsj aan het componeren van zijn eigen cyclus van 24 preludes en fuga's. Het kostte hem gemiddeld drie dagen om één stuk te componeren. Elke keer als hij een nieuw deel had geschreven, nodigde hij Nikolayeva uit om het te spelen.

De complete cyclus is geschreven tussen 10 oktober 1950 en 25 februari 1951. Sjostakovitsj droeg het werk op aan Nikolayeva, die ook de première verzorgde in Leningrad op 23 december 1952.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Andreas Staier & Alexander Melnikov : Bach, Sjostakovitsj
Donderdag 29 september 2011 om 20.30 u
(inleiding door Yves Knockaert om 19.45u )
Grote Aula Maria Theresia - Leuven
Sint-Michielsstraat 6 (Hogeschoolplein)
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be, www.andreas-staier.de

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Review : Alexander Melnikov: Dmitri Sjostakovitsj, The Preludes and Fugues, Willem Veldhuizen op www.klassiekezaken.nl

Elders op Oorgetuige :
Novecento 2011 : boeiende confrontaties tussen heden en verleden, 26/09/2011
Midis-minimes kleurt Russisch met Sjostakovitsj als centrale figuur, 9/08/2011

01:03 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.