27/09/2011

492 Kilo. An extended piano recital. Concertperformance door Frederik Croene

492 kilo Acht componisten 'componeren' een 'stuk' voor 'pianist' Frederik Croene. Er werd gekozen voor de titel 492 kilo, de focus ligt daarmee op het fysieke gewicht van het instrument, niet op tradities of abstracte klank. Die spelen niet zo'n belangrijke rol in de voorstelling. De piano wordt onbevangen benaderd, nieuwsgierig naar zijn direct aanspreekbaar klankpotentieel en visuele robuustheid. Enthousiast voegen de componisten er video, midi-klavier, een ijssculptuur, projecties op oude piano onderdelen, mechanische klankobjecten, talloze contactmicrofoons, software of conceptuele perspectieven aan toe. De voorstelling wordt in zijn geheel tot in de details voorbereid. De componisten krijgen een uitzonderlijke inspraak in het recital-apparaat en beramen samen ook de transformatie van het avondvullende recital tot een klankinstallatie die het publiek enkele dagen voor of na de voorstelling kan bezoeken

'Beginning with music, continuing otherwise', een artikel in het tijdschrift RTRSRCH, is de directe aanleiding tot '492 kilo'. Het bevat negen bijdragen van Europese 'muziekkunstenaars' met wortels in de jaren zeventig die nu het concept muziek uitdagen in een concertperformance van pianist Frederik Croene. '492 kilo' bundelt negen benaderingen van de 492 kg wegende klassieker, de piano. Matthew Shlomowitz confronteert de pianoklanken met dierengeluiden en heftig gitaarspel. Falk Hübner kleedt de piano aan met beelden. David Helbich plant een interventie met het publiek. Marianthi Papalexandri-Alexandri werkt samen met geluidskunstenaar Pe Lang. Laura Maes speelt met de klankkleur van zowel de piano als een ijssculptuur. Stefan Prins plaatst de pianist tussen snaren en klankkast van de vleugel en de computergestuurde circuits van de midipiano. Cathy van Eck beschouwt de piano als een meubel.

Cathy van Eck - pièce d'ameublement : Performance met verscheidene geluidsobjecten (creatie)
In deze performance wordt de lange traditie van de piano als meubelstuk in de woonruimte voortgezet. De pianist zal niet de toetsen beroeren om de piano te bespelen, maar zal met behulp van allerhande geluidsobjecten en kinetische sculpturen een 'musique d'ameublement' creëren.

De piano is uitgerust met verschillende contactmicrofoons, die niet alleen in de buurt van de snaren zijn bevestigd, maar ook op de klankkast en de pedalen etc. Verschillende soorten kleine luidsprekertjes zijn ook aan de piano bevestigd, o.a. in de klankkast, waardoor de pianosnaren kunnen mee resoneren. Door middel van gebruik van de software MaxMSP ontstaat een interactieve situatie, waarbij de handelingen van de pianist in elektronische klanken worden omgezet.
www.cathyvaneck.net

David Helbich - Muzikale choreografie voor het publiek van een pianorecital (creatie)
Helbichs bijdrage zal inspelen op de hedendaagse luistercultuur en het maatschappelijke fenomeen 'piano'. Hiervoor zal hij een concept uitwerken dat het perspectief van het publiek vertaalt.
davidhelbich.blogspot.com

Falk Hübner - Wasteland : Muzikale choreografie voor een pianist, piano- objecten, video en elektronica (creatie)
De pianist bevindt zich te midden van de restanten van zijn ontmanteld en deels vernietigd instrument. In dit apocalyptische landschap zoekt de pianist een manier om te ontsnappen aan deze woestenij. Hij vertegenwoordigt het laatste menselijke wezen en zoekt naar overlevenden in deze potentiële laatste fase van de samenleving.

In dit nieuw werk voert de pianist een muzikale choreografie uit die opgebouwd is uit zowel conventionele als ongebruikelijke bewegingen om geluid te produceren op en binnenin de piano. In een nauwe samenwerking tussen de componist en de uitvoerder zullen de bewegingen van bepaalde extended techniques voor piano geïsoleerd worden om ze vervolgens los te maken van hun vertrouwde omgeving. Op basis van deze bewegingen wordt een choreografie opgebouwd.

De klankband zal bestaan uit opgenomen en bewerkte pianoklanken en doet dienst als een akoestische herinnering aan het vernietigde instrument. De video belichaamt, door het weergeven van tekstfragmenten uit dagelijkse nieuwsberichten, de beelden die de media ons voorschotelt. De teksten worden geprojecteerd op de piano- objecten en op de uitvoerder.
www.falk-huebner.de

Laura Maes - Ijsspiegel : Compositie voor ijssculptuur, piano en elektronica (creatie)
In dit klankkleurspel wordt het ijle geluid van waterdruppels op glazen platen gecombineerd met extended pianotechnieken en elektronische klankmanipulaties. Een amorfe ijssculptuur wordt opgehangen in de concertruimte. De temperatuur van de sculptuur wordt zodanig afgesteld dat het ijs afwisselend aanvriest en ontdooit. Hierdoor ontstaat waterafscheiding en op de laagste punten van de sculptuur ruilen de waterdruppels het ijs voor het ijle. De druppels vallen op glasplaten van verschillende diktes en creëren klanken met verschillende frequenties. Op de glasplaten zijn piëzoschijfjes bevestigd die het geluid van de vallende druppels versterken. Verschillende druksensoren werden aangebracht op het pianoklavier. Een partituur geeft aan wanneer en met welke druk de pianist de sensoren bespeelt. De druk bepaalt zowel de klankkleur van de vallende druppels als van de klanken geproduceerd door de piano.
www.myspace.com/lauramaesmusic

Marianthi Papalexandri-Alexandri - Untitled iii : Compositie voor geprepareerde piano en mechanische geluidsapparaten (creatie)
Untitled iii maakt gebruik van het geprepareerde akoestische instrument (de piano) enerzijds en van mechanische geluidsapparaten die tot stand kwamen in samenwerking met geluidskunstenaar Pe Lang anderzijds. Zo wordt de piano deel van een klanksculptuur. Vislijnen verbinden verscheidene door motors aangestuurde plexiglas buizen met de enkele pianosnaren. Dat laat de uitvoerder toe om het volle bereik van de piano te activeren met één enkele beweging. Deze geluidsapparaten fungeren tegelijkertijd als preparaties en als onafhankelijke muziekinstrumenten. Papalexandri-Alexandri maakt gebruik van deze geluidsapparaten om nieuwe lichaamsbewegingen en geluiden te exploreren.

Door het muziekinstrument, het soort geluidsproductie en de handelswijze van de uitvoerder opnieuw uit te vinden, streeft Papalexandri-Alexandri ernaar om zowel de uitvoerder als de toehoorder te betrekken in nieuwe manieren om om te gaan met geluid. De rol van de uitvoerder wordt uitgebreid door de verschillen tussen spelen, bewerken en uitvoeren bloot te leggen. Untitled iii kan de gedaante aannemen van zowel een pianostuk als van een audiovisuele installatie.
www.marianthi.net

Matthew Shlomowitz - Popular Contexts : Compositie voor uitgebreid pianoklavier
Popular Contexts voor piano en sampler zal opgebouwd zijn uit vijf onafhankelijke stukken. Meestal zal één hand van de uitvoerder zich bevinden op het pianoklavier, terwijl de andere hand zich bevindt op het klavier van de aangrenzende sampler. Hierdoor wordt het componeren voor één hand een wezenlijk onderdeel van het stuk.

De piano die interageert met de buitenwereld door het gebruik van de sampler, vormt het basisconcept. Voor elk van de vijf stukken worden andere soorten samples gebruikt. In sommige stukken zullen de samples muzikaal zijn (o.a. een drummachine of stevig gitaarspel), terwijl in andere stukken omgevingsgeluiden worden gebruikt (o.a. dierengeluiden).
www.shlom.com

Simon Steen-Andersen - Pretty Sound (Up and Down) : Compositie/choreografie voor uitgebreid pianoklavier
Met behulp van een lange plank drukt de uitvoerder steeds opnieuw alle 88 toetsen van de piano tegelijkertijd in. Eerst wordt de geproduceerde klank niet versterkt en wordt waarschijnlijk de luidst mogelijke klank die een piano kan produceren akoestisch ten berde gebracht. Langzamerhand wordt de klank meer en meer versterkt, terwijl de cluster zachter wordt en uiteindelijk volledig verdwijnt. Enkel de klanken geproduceerd door het mechanisme van de piano blijven over. De wrijving van de bewegende toetsen, normaal gezien vrijwel onhoorbaar, klinken met behulp van de versterking als de zachte ademhaling van de piano.

De geluiden van het mechanisme worden in de rest van het stuk geïntegreerd met de geluiden geproduceerd door bewegingen van de uitvoerder. Door verschillende manieren te gebruiken om de bewegingen van de speler hoorbaar te maken (o.a. door op bepaalde plaatsen plakband aan te brengen zodat een kleverig geluid ontstaat wanneer de pianist zijn hand optilt) is het niet altijd duidelijk wat er op de eerste plaats komt: de beweging of de geproduceerde klank. Op deze manier slingert het werk tussen een choreografie en een muziekstuk. Op een bepaald punt in het stuk weerklinkt een afstandelijk en fragiel koraal gecreëerd door te glijden over de pianosnaren. De titel krijgt zo een dubbele betekenis: "pretty sound" zoals in sterk en robuust en als in mooie klank...
www.simonsteenandersen.dk

Stefan Prins -Piano Hero #1 - Piano Hero - an immersive cycle for midi-keyboard, grand piano, live-cameras, video and live-electronics (2011-...)
De "moderne" vleugelpiano werd op punt gesteld in de negentiende eeuw en bestaat uit een toetsenbord, metalen snaren en een ingenieus mechanisme van hamers en dempers dat de spieractie van de pianist overbrengt naar de snaren. Zodra een snaar door een hamer aan het trillen wordt gebracht, zal de houten klankkast deze trillingen versterken.

In Piano Hero wordt de piano aan de hedendaagse context aangepast. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van enkele typische artefacten uit het begin van de 21e eeuw: het toetsenbord is nu elektronisch, de computer zorgt voor de overdracht van de spieractie naar de snaren, die bespeeld worden door een virtuele pianist - een avatar van de pianist van vlees-en-bloed die op het podium zit. De klankkast van de piano tot slot, is vervangen door een paar elektro-mechanische luidsprekers.

Naast de piano wordt ook de blik van het publiek gehercontextualiseerd. Het begrip "observatie" heeft in de recente jaren immers een radicale betekenisverandering ondergaan. Beveiligingscamera's observeren ons doen en laten op publieke plaatsen. Geo-stationaire satellieten kunnen moeiteloos inzoemen tot op menselijke dimensies. Dagelijks worden filmpjes op het internet geplaatst die vervolgens door anonieme bezoekers worden bekeken. En dit alles gebeurt aan een exponentieel toenemende snelheid en veelheid!

Piano Hero #1 is het nulpunt van de Piano Hero cyclus: de pianist is een operator in een wereld van bits en bytes. In de volgende delen uit de cyclus zal ook de vleugelpiano (die na de context-shift van PH#1 een "fremdkörper" is geworden) deel uitmaken van het discours. Zo wordt de confrontatie tussen werkelijkheid en virtualiteit, tussen het menselijke en het mechanische, het heden en het verleden verder op scherp gezet.

Piano Hero #1 werd geschreven in opdracht van Frederik Croene, aan wie het ook is opgedragen.
Piano Hero #2 werd geschreven in opdracht van Huddersfield Contemporary Music Festival en is opgedragen aan Mark Knoop.
Volgende Piano Heroes zijn gepland voor 2013 e.v.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Frederik Croene : 492 Kilo. An extended piano recital
Vrijdag 30 september 2011 om 20.00 u
( inleiding Yves Knockaert in gesprek met de componisten om 19.15 u )
deSingel muziekstudio - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.morf.be en www.frederikcroene.com
-----------------------------
Zondag 9 oktober 2011 om 20.00 u
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.morf.be en www.frederikcroene.com

Deze performance is ook nog te zien op 11 en 12 november tijdens November Music in Den Bosch en op 4 december 2011 in Maastricht. De installatie 492 Kilo is te bezichtigen van 1 t.e.m. 6 oktober in deSingel, op 13 november in Den Bosch en van 19 november t.e.m. 4 december in Maastricht.

14:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.