09/08/2011

Midis-minimes kleurt Russisch met Sjostakovitsj als centrale figuur

Dmitri Sjostakovitsj In het kader van het festival Midis-minimes brengen Cécile Latchenko (sopraan), Laurence Koch (viool), Sarah Dupriez (cello) en Eliane Reyes (piano) twee werken uit het imposante oeuvre van de Russische componist Dmitri Sjostakovitsj (foto): het eerste Trio voor piano en strijkers, een jeugdwerk, en de Zeven romances naar gedichten van Alexander Blok, geschreven in 1967 in opdracht van de wereldberoemde cellist Mstislav Rostropovitsj. De donkere thematiek van Bloks poëzie wordt door Sjostakovitsj op een huiveringwekkende manier verklankt. Het werk verenigt zo de gevoelswerelden van beide kunstenaars in tijden van oorlog en Sovjetrepressie.

Zoals vele andere componisten ontwikkelde Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), die zich in zijn symfonische composities en in de filmmuziek die hij in opdracht van de Communistische Partij schreef vaak gedwongen zag een zeker academisme aan de dag te leggen, in zijn kamermuziek zijn meest persoonlijke stijl. In deze werken legde hij het beste van zichzelf en toonde hij de meest intieme kant van zijn creatieve genie.

Hij was echter pas zeventien toen hij in 1926 tijdens een verblijf op de Krim zijn eerste trio schreef. Toen had hij dus zijn eerste symfonie - het werk waarmee de jongeman weldra zijn buitengewone talent bij het grote publiek bekend zou maken - nog niet gecomponeerd. Hij liet zich nauwelijks beïnvloeden door de seriële muziek van de tweede Weense school en haalde zijn inspiratie bij Beethoven en bij de Russische meesters van de vorige generaties, in het bijzonder bij Tsjaikovski, Borodin en Stravinsky. De schaduw van Brahms, meer bepaald van diens trio op. 101, eveneens in c-klein gesteld, waart eveneens over dit eerste trio. Sjostakovitsj droeg het werk op aan Tatjana Glivienko, een jongedame die hij ter plaatse had ontmoet en op wie hij verliefd was geworden. Het trio ging twee jaar later in première in de kleine zaal van het conservatorium van Moskou, en belandde vervolgens in de vergetelheid. Het werd pas in 1983 gepubliceerd, door toedoen van de Boris Titsjenko, een leerling van de componist.

Het trio heeft een klassieke vorm en bestaat uit één deel. Het valt op door zijn bijzonder gebalde en lyrische karakter, dat nauw aansluit bij de negentiende-eeuwse romantiek, en dat ook aan Schumann herinnert.

Veel later, in 1967, bij het naderen van zijn levensavond, boog Sjostakovitsj zich over de geschriften van Alexandre Blok, een Russische symbolistische dichter van het begin van de eeuw met een bijzonder muzikale schriftuur. Hij componeerde een suite van zeven romances voor sopraan, viool, cello en piano. De vier leden van deze ongewone bezetting musiceren pas in de laatste romance allemaal samen. In de zes andere zingt de sopraan met telkens een of twee instrumenten. Daarbij worden alle mogelijke combinaties verkend, alsof de componist een bijkomende spanning wilde genereren door zijn dramatische discours naar het einde toe te verbreden. De pianopartij is steeds bijzonder origineel en bevat ongewone timbrecombinaties (stem, viool en/of cello). De melodische basis is doorgaans eenvoudig en respecteert steeds strikt het natuurlijke ritme van de verzen. Af en toe vallen in de melodielijn een paar discrete dodecafonische invloeden te bespeuren, zij het zonder enig dogmatisme. De schriftuur blijft steeds bijzonder soepel en is perfect afgestemd op de tekst. Het werk is opgedragen aan de zangeres Galina Visjnevskaia, die het ook als eerste uitvoerde.

Programma :

  • Dmitri Sjostakovitsj, Trio voor piano en strijkers nr.1 in c-klein, op.8
  • Dmitri Sjostakovitsj, Zeven romances op gedichten van Alexander Blok, op.127 (Lied van Ophelia - Gamajun, de profetische vogel - Wij waren samen - De stad slaapt - Storm - Geheime tekens - Muziek)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Cécile Lastchenko, Laurence Koch, Sarah Dupriez en Eliane Reyes : Sjostakovitsj
Vrijdag 12 augustus 2011 om 12.15 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.midis-minimes.be
----------------------------
Dinsdag 30 augustus 2011 om 12.15 u
Cloître de l'Hôtel de Ville Wavre

Place de l'Hôtel de Ville
1300 Wavre

Meer info : www.maca-minimes.be

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Beluister de de Zeven romances naar gedichten van Alexander Blok op youtube

Elders op Oorgetuige :
Van de middeleeuwen tot hedendaagse creaties : zomerse lunchconcerten op Midis-Minimes, Zomer van Sint-Pieter & Maca-Minimes, 24/06/2011
Het Collectief brengt twee sleutelwerken uit het oeuvre Sjostakovitsj in Mechelen, 26/05/2011
Gradus ad Parnassum : Sjostakovitsj, Goeyvaerts, Silvestrov en Brackx, 24/04/2011

01:56 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.