25/05/2011

Jean-Guihen Queyras maakt je wegwijs in het klankenlabyrint van Boulez

Jean-Guihen Queyras Allround cellist Jean-Guihen Queyras (foto) is niet alleen een veel gevraagd uitvoerder, hij is ook als docent verbonden aan de Musikhochschule van Stuttgart. Naast oude muziek en het grote romantische repertoire, houdt hij eraan zijn studenten ook onder te dompelen in hedendaagse partituren. Zo staat een project op til rond 'Messagesquisse' (1976-77) van Pierre Boulez voor cello solo en zes cellisten. Queyras brengt dit werk samen met zijn studenten een eerste keer, maakt je aansluitend stukje per stukje wegwijs in het klankenlabyrint van Boulez, waarna je helemaal klaar bent voor een nieuwe volledige beluistering. Tenslotte beloont Queyras je met een solosuite van Bach.

Pierre Boulez (1925) studeerde aanvankelijk wiskunde, waarna hij naar het Parijse conservatorium trok, waar vooral zijn leraar Olivier Messiaen (bij wie hij harmonie studeerde) allicht de belangrijkste invloed op zijn vorming als componist betekende. Daarnaast werd hij door René Leibowitz ingewijd in de twaalftoonsmuziek van Schönberg, Berg en Webern, al zou hij zich kort daarna afwenden van Leibowitz. In het begin van de jaren 1950 kwam Boulez op het internationale voorplan als één van de boegbeelden van het integrale serialisme - een generatie componisten die de verwezenlijkingen van de twaalftoonsmuziek verder wilden doortrekken door er een even systematische benadering van alle andere muzikale parameters (niet enkel toonhoogte, maar dus ook duur, geluidssterkte, register, aanslagwijze, klankkleur, enz.) aan te koppelen. Boulez groeide uit tot één van de meest vooraanstaande en zeker ook één van de meest erudiete vertegenwoordigers van deze zogenaamde 'Darmstadt school' en schrok er in die periode niet voor terug om de gedrevenheid van de avant-garde kracht bij te zetten met artikels en uitspraken die uitmunten in radicaliteit en polemisch gehalte. Als voorvechter van de nieuwe muziek richtte hij in Parijs de concertreeks 'Domaine musical' op (1955-1967) en werd hij in 1976 de oprichter en eerste directeur van het onderzoeksinstituut IRCAM (waar onder andere onderzoek wordt gedaan naar de meest geavanceerde elektronische toepassingen in de muziek) en van het ensemble InterContemporain.

Naast zijn werk als componist begon hij een opmerkelijke carrière als dirigent - zo werd hij chef dirigent van het BBC Symphony Orchestra (1971-75) en muziekdirecteur van de New York Philharmonic (1971-77). Als dirigent begon hij met het verdedigen van de muziek van zijn generatie (uiteraard zijn eigen werk, naast componisten als Stockhausen, Carter, Berio) en van de componisten die voor zijn generatie belangrijk waren (waaronder Schönberg, Webern, Stravinsky, Debussy, Varèse en Bartok). Later kwamen daar ook meer 'historische' componisten bij, waaronder Wagner en vooral Mahler. De extreme standpunten die hij als voorvechter van de avant-garde in de jaren '50 had ingenomen, maakten ook in zijn werk plaats voor een minder afwijzende houding tegenover de muziek uit het verleden. Naar aanleiding van de Belgische creatie van 'Sur Incises', in 2000, verklaarde Boulez nog dat hij de grote structuur en lange duur van het werk niet had kunnen realiseren zonder zijn intense ervaring met de grote structuren zoals Mahier die opbouwde. Dat maakt Boulez' recentere muziek daarom nog niet gematigder, integendeel. Aan scherpte en vooruitstrevendheid heeft de muziek van Pierre Boulez nog niet ingeboet.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lecture recital Jean-Guihen Queyras : Bach vs Boulez
Woensdag 25 mei 2011 om 20.00 u
deSingel
- Muziekstudio
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.jeanguihenqueyras.com

Bron : tekst Maarten Beirens voor deSingel, maart 2009

Extra :
Pierre Boulez op brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube
Pierre Boulez : veelzijdig revolutionair, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Beluister alvast 'Messagesquisse' van Pierre Boulez

16:31 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.