25/05/2011

Hoe zijn wij veranderd ? Nieuwe voorstelling van ZOO/Thomas Hauert & Dick van der Harst in het Kaaitheater

you've changed Groep versus individu, abstract versus concreet, vormelijk versus vormeloos, product versus proces: dat zijn de spanningsvelden die Thomas Hauert in zijn weerspannig en gesofisticeerd oeuvre onderzoekt. Drie jaar na 'Accords', keert hij terug met een voorstelling waarin hij verder zoekt naar een bewegingstaal die 'in real time' dialogeert met de lichamelijke intelligentie en intuïtie van de dansers. 'You've changed' vertrok van een geïmproviseerde choreografie. Die was de basis voor een video, die op zijn beurt de basis was voor de muziek, die daarna opnieuw gecomponeerd werd. Op deze muzikale compositie werd geïmproviseerd tot uiteindelijk ook de belichting erbij kwam. Al die elementen vormen een antwoord op elkaar, als in een kettingreactie. Zij ontvouwen zich op de scène als een haast psychedelisch spel tussen de verschillende disciplines: dans, muziek, video en licht. Hauert en componist Dick van der Harst zorgen voor een rijke, complexe, gelaagde voorstelling.

De choreografische taal van Thomas Hauert ontvouwt een complex netwerk van bewegingen, verbonden in tijd en ruimte. Je kan ze zien als een voortzetting van de abstracte danstraditie. Nochtans, de sterk polyfonische 'schriftuur' komt op de scène tot stand door improvisatie. Wat zijn oeuvre zo bijzonder en betekenisvol maakt, is dat het orde wil laten ontstaan uit chaos, vorm uit vormeloosheid, een groep uit individuen, en tegelijk kiest voor de uitzonderlijke kwaliteit van perceptie, aandacht en concentratie - mogelijk gemaakt door improvisatie. De choreografie is als een microkosmos waarbinnen de individuen permanent hun vrijheid en creativiteit afwisselen met de wil om zich met de anderen te verbinden. Daarbij gaat het over de vrije wil en verantwoordelijkheid, spanningen en toegevingen die zo kenschetsend zijn bij sociale systemen. Binnen de ruimte van de voorstelling vinden we onbeslistheid, retrospectieve rechtvaardiging, de improvisatie van de knutselaar, een beperkt zicht, te laat ontdekte kansen, de spanning tussen het volgen van de vertrouwde weg en een open toekomst. In een woord: de krachten die ons confronteren met onze menselijke conditie. De onvolmaaktheid wordt de persoonlijke signatuur van het engagement, het teken van een zoektocht naar deugd, eerder dan een publiek teken van falen.

De matrix van 'You've changed' is een choreografie die zich ontvouwt zonder de tussenkomst van een centrale autoriteit. Ze vormt een geïntegreerd dynamisch systeem met een onvoorspelbaar gedrag waarbinnen bepaalde dansers een beweging starten waarop anderen reageren. Elke reactie lokt een andere beweging uit binnen dezelfde structuur of leidt tot een totaal nieuwe ontwikkeling. Vrijelijk puttend uit een gedeeld repertoire van gedurende een lang creatieproces verinnerlijkte fysieke principes, zijn de dansers verantwoordelijk voor de uitvinding en de uitvoering van hun eigen beweging op scène. Maar ook voor de creatie en de ontwikkeling van de groepsstructuren. Ze moeten hun individuele rol aanpassen aan de dynamische configuratie waarvan de mechanismen zich voortdurend transformeren. Virtuoos. En een echte uitdaging. Maar ook een krachtig statement: de cognitieve capaciteiten van een dergelijk systeem overtreffen de simpele som van de individuele capaciteiten van de dansers. Voor een groot deel steunt het op intuïtie, zoals Hauert onderlijnt, een neurofysiologisch vermogen dat zich ontwikkelt door ervaring.

Zoals bij een kettingreactie gaf deze geïmproviseerde choreografie aanleiding tot de creatie van een video, vervolgens van muziek, nog een tweede muziek, een volgende improvisatie en de belichting. Al deze proposities dienen elkaar van antwoord op het podium. Hier wordt met andere woorden een zelfstructurerende choreografie de structuur waarop al de rest steunt. Het creatieve proces van de individuele beslissing met zijn imperfecties als fundament van een polyfonische, uiterst complexe voorstelling. Je kan dit project beschouwen als een vormelijke zoektocht in een tijd waar de vorm - misschien terecht - wantrouwen oproept omwille van zijn arbitrair, autoritair en simplificerend karakter. Thomas Hauert vindt geen vormen uit maar processen die een inherent 'verlangen naar vorm' hebben.

De relatie tussen dans en muziek is een dimensie die Hauert sinds het begin van zijn carrière zonder ophouden verkent. In Accords (2008) bijvoorbeeld waren de dansers 'geënt' op bestaande muziekstukken. Ze bespeelden hun lichamen als muziekinstrumenten. De muziek werd zichtbaar gemaakt door een complex netwerk van individuele en supraindividuele acties en reacties. In You've changed gebeurt het omgekeerde: de beweging gaat de muziek vooraf. Meer nog, het is de inherente muzikaliteit van de beweging die als basis dient voor de muzikale compositie. Thomas Hauert vroeg Dick van der Harst, artist in residence bij LOD en onder meer bekend door zijn samenwerking met regisseurs Alain Platel en Eric De Volder, om originele muziek te componeren op een dans van de performers van ZOO - gefilterd door het videomedium. Geschreven voor een kleine rock band en drie zangeressen diende deze muziek op haar beurt als materiaal voor Peter Van Hoesen, die haar met digitale middelen omzette in elektronische stukken. De twee muzikale werelden, analoog en digitaal, zijn met elkaar verbonden en op een zekere manier ook met de beweging op scène - door een proces van wederzijdse beïnvloeding. Dick van der Harst vertaalt de dans niet letterlijk naar muziek maar laat zich leiden door haar structuren, texturen, ruimtelijke verhoudingen, ritmes, … De muziek die hieruit voortvloeit, creëert een weelde aan op elkaar inspelende relaties en connecties tussen het zichtbare en het hoorbare.

You've changed getuigt van ware liefde voor de dans als vorm, taal en techniek. Het is een fysiek stuk dat je zeer direct ondergaat. Het plezier van de dans. Maar het is ook meer dan dat. Een van de fundamenten van het werk van Thomas Hauert is dat hij zowel de vrijheid van de performers als van de toeschouwers bewaart. You've changed raakt aan de relatie tussen de individuele vrijheid en de sociale cohesie. Het stuk heractiveert vanuit een hedendaags perspectief vragen met een lange geschiedenis. Denk daarbij aan de utopische culturele ervaringen van de jaren 1960-70, een moment waar de dromen van sociale maakbaarheid van het modernisme ineenstortten onder de aanvallen van een nieuwe postmoderne visie rond het 'subject'. De periode ook van experimenten in de dans die tot op vandaag weerklank vinden, zoals in het werk van ZOO. Sinds die tijd is er heel wat water onder de brug gevloeid en zijn er heel wat spiegels aan diggelen geslagen… Het nieuwe stuk van Thomas Hauert nodigt ons uit ons af te vragen: Hoe zijn wij veranderd?

Tijd en plaats van het gebeuren :

ZOO/Thomas Hauert & Dick van der Harst : You've changed
Woensdag 25, vrijdag 27 en zaterdag 28 mei 2011, telkens om 20.30 u
Kaaitheater Brussel
Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be, www.kfda.be, www.zoo-thomashauert.be en www.lod.be

Extra :
Dick van der Harst op www.muziekcentrum.be, www.lod.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Opmerkelijke hedendaagse artistieke creaties tijdens Kunstenfestivaldesarts, 27/94/2011
Dick Vanderharst en Dirk Proost creëren muzikale Passie in Ekeren, 27/02/2011

22:53 Gepost in Concert, Dans, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.