19/05/2011

Brussels Philharmonic maakt muzikale ruimtereis op de soundtrack van 2001: A Space Odyssey

2001, A Space Odyssey Deze week zoekt het Brussels Philharmonic het hogerop en trekt de ruimte in. Met de tijdloze muziek die Stanley Kubrick in 1968 selecteerde voor zijn film '2001, A Space Odyssey', en sindsdien in het collectieve geheugen gegrift staat. 'Beyond the infinite' heet het laatste deel van Stanley Kubricks ruimteavontuur. Na een psychedelische trip door tijd en ruimte, door een tunnel van kleur, licht en ligetiaanse orkestclusters, belandt de astronaut Dave Bowman in een 18de-eeuws ogende slaapkamer. Daar verschijnt een zwarte monoliet die hem in een foetus verandert. In een bol van licht kijkt hij uit over de aarde. De soundtrack bij deze magistrale scène is Richard Strauss' 'Also sprach Zarathustra'. Van alle filmmakers was Kubrick zonder twijfel de meest muzikale. De beelden van een ruimteschipkoppeling in combinatie met Johann Strauss' 'An der schönen, blauen Donau' zijn in het collectieve geheugen gegrift. Onder leiding van Michel Tabachnik vertolkt Brussels Philharmonic alle orkestwerken die Kubrick uitkoos als muzikale begeleiding bij deze reis van de (prehistorische) dageraad van de mens tot 'voorbij het oneindige'.

György Ligeti (1923-2006) is een van de weinige avant-gardecomponisten die kan rekenen op ruime publicke belangstelling. Zijn werk zou wellicht minder bekend zijn geweest, ware het niet dat Stanley Kubrick - zonder diens toestemming weliswaar - drie composities van hem gebruikte voor zijn film '2001 : A Space Odyssey' (1968) : Requiem (1963-65), Lux Aeterna (1966) en Atmosphères (1961). Het zorgde alvast voor de internationale doorbraak. Later volgden nog Lontano (in 'The Shining' (1980)) en 'Musica Ricercata' (in Kubricks laatse, 'Eyes Wide Shut' (1999)). Ligeti was geen "filmcomponist", maar de manier waarop Kubrick met zijn muziek werkte, beïnvloedde de evolutie van de filmmuziek grondig en ingrijpend.

De meeste mensen kennen 'Atmosphères' (1961) dan waarschijnlijk ook uit Kubricks '2001: A Space Odyssey'. Met dit orkestwerk had Ligeti niet enkel een tot dan toe letterlijk ongehoorde muziek uitgevonden, hij had ook de techniek ontwikkeld om die muziek gestalte te geven. In de westerse muziek inclusief het serialisme werden toonhoogterelaties uitgecomponeerd. Ligeti stapelde in 'Atmosphères' zoveel tonen op elkaar, dat hun onderlinge relatie niet langer kón waargenomen worden, en dat de aandacht verschoof naar de beweging van compacte klankmassa's in de ruimte (hoog/laag) en in kleur (licht/donker). Hij stuurde deze klankmassa's door middel van een nieuwe techniek, de zogenaamde micropolyfonie. Hierin worden tientallen stemmen dusdanig op elkaar gestapeld, dat ze niet langer discreet waarneembaar zijn, laat staan hun onderlinge (canonische) relatie. De luisteraar hoort slechts zich langzaam verplaatsende, maar uiterst fascinerende klankwolken.

Programma :

  • Johann Strauss (1825-1899), An der schönen, blauen Donau, Walzer RV314
  • György Ligeti (1923-2006), Atmosphères
  • Aram Katchaturian (1903-1978), Gayaneh, balletsuite
  • Richard Strauss (1864-1949), Also Sprach Zarathustra, opus 30

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic : 2001, A Space Odyssey
Vrijdag 20 mei 2011 om 20.00 u
( Inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.brusselsphilharmonic.be
-------------------------------
Zondag 22 mei 2011 om 15.00 u
Flagey
- Studio 4
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be en www.brusselsphilharmonic.be

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de, www.arsmusica.be en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Beluister alvast György Ligeti's Atmosphères

15:47 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.