15/04/2011

Aanstormend pianotalent uit Amerika kleurt buiten de lijntjes in Logos

David Friend Een piano solo-recital was vooral ten tijde van de romantiek erg populair. Vandaag de dag heeft de 21ste-eeuwse pianist het echter moeilijker dan ooit om iets substantieel nieuws te brengen met slechts 88 toetsen als expressiemiddel. Van die muzieksociologische problematiek is David Friend zich als geen ander bewust; dit aanstormend pianotalent uit Amerika kiest dan ook voor een radikale benadering van 'The Noble Art of Performin'g, en daar komt in zijn geval meer dan één gimmick en muzikale kwinkslag bij kijken.

Friends benadering is behoorlijk postmodern te noemen: hij beseft als geen ander dat een solorecital voor piano in de 21ste eeuw geen sinecure is. Zijn attitude daarin is open, filosofisch en wars van alle Belle Epoque-achtige connotaties. Alles kan, als het optreden maar muzikaal relevant en betekenisvol is. Fixed media en het gebruik van (live)electronics maken daar een belangrijk deel van uit. Vandaar dat hij ook op zoek gaat naar originele componisten die het lef hebben om buiten de lijntjes te kleuren.

'Aorta' voor piano en electronics bijvoorbeeld, is een onderdeel van een trilogie die Daniel Wohl recent aan David Friend opdroeg en quaa estetiek sterk aanleunt bij de popcultuur. Het elektronische laagje daarbij bestaat uit manueel gedelayede, live-opgenomen audiosamples. Dat alles is bewust heel low level gehouden, terwijl de pianopartij van een pulserende virtuositeit is.

'Filter Swing' van Helmut Lachenmann komt uit diens cyclus 'Ein Kinderspiel' en bulkt van de speelse, ingenieuze ideeën. Er wordt nauwelijks een toets aangeraakt in dit stuk. Lachenmann laat het de solist louter doen met extended techniques en meetrillende snaren. Door de luisteraar van meet af aan in die onortodoxe klankwereld binnen te loodsen, creëert de componist hier ahw. een tweede taal, een filter die 'alles wat je tot nog toe van een pianoklank gewend was' weglaat om de 'bruïtistische restfraktie' hoorbaar te maken.

Kate Moore is een jonge Nederlandse componiste. Haar 'Sensitive Spot' bestaat uit een reeks vooraf opgenomen audiotracks en één live uitgevoerde track. Op de uitvoering sandwicht de pianist alles boven elkaar, waarbij verschuivingen en phasings na verloop van tijd een betoverend halo creëren. Het stuk is geconcipieerd als een meditatie over mens versus machine, in een steeds drastischer gedigitaliseerde wereld.

De Amerikaanse pianist, componist, experimentator en theoretikus Henry Cowell was zonder overdrijven zijn tijd ver vooruit. Zelfs zijn allervroegste stukken blijven ook vandaag de dag buitengewoon radicaal en 'Dynamic Motion' en 'Aeolian Harp' zijn daar tekenende voorbeelden van. In 'Dynamic Motion' bespeelt de uitvoerder de piano meer met zijn vuisten en voorarmen dan met zijn vingers, terwijl 'Aeolian Harp' dan weer een subtiel koraal is dat wordt gespeeld door met de rechterhand akkoorden stom te drukken op de toetsen en met een plectrum in de linkerhand de corresponderende snaren te tokkelen. Het oor neemt eerst een ckluster waar, tot de resonanties van de open snaren stilaan bloedmooie harmonische progressies opleveren.

Onze noorderbuur Jacob ter Veldhuis vertrekt van een popgeoriënteerde basis. Vaak zijn zijn stukken komisch of satirisch van aard. Maar het is allerminst lachen geblazen in diens 'Cities Change the Songs of Birds', waarin ter Veldhuis vertrekt van stukjes klank uit een documentaire over dakloze, aan heroine verslaafde tienermoeders in New York. 'Cities Change the Songs of Birds' is een keihard stuk dat de pianist voor een keer niet profileert als een onaantastbare held op de toetsen, maar als een exhibitionist die de luxe heeft om zijn publiek te verwennen terwijl op de achtergrond de diepste menselijke ellende doorschemert. Wellicht verbaast het je niet, maar dit stuk zorgde voor enige ophef op de première.

'Darknesse Visible', een jeugdwerk van de Brit Thomas Adès, is gebaseerd op een luitstuk van John Dowland. Hedendaagse en Renaissance-toonspraak vloeien naadloos ineen op een tekstuur die eerder aan luit- dan aan pianospel doet denken.

Het nieuwste stuk van zangeres-componiste-accordeoniste Angelica Negrón is een opdracht die Friend haar recent gaf. Negrón is een excentrieke persoonlijkheid, klassiek getraind maar behoorlijk beïnvloed door populaire Puertoricaanse volksmuziek. Ze tapt esthetisch uit tal van vaatjes en sloopt graag de grens tussen muziekgenres. De pianist krijgt in haar stuk Moritz Eggert-gewijs de rol van 'One Man Band' toebedeeld, en bespeelt, naast de toetsen, een heel gamma van neveninstrumenten.

Uitsmijter 'I think it would be beating a dead dog if we do anything but present this statement' van Chris Marianetti wordt door de auteur omschreven als 'een duet voor solo performer'. En daar mogen we het volgende onder verstaan: naast een virtuoze pianopartij moet de solist ook een hiphop-achtige mondpercussie (lees: beatboxing) ten beste geven. Dit wordt een hilarische 'showstopper' en doorbreekt ten lesten male het historisch misgroeide sérieux van een pianorecital.

Programma :

  • Daniel Wohl, Aorta (mvt. III)
  • Helmut Lachenmann, Filter Swing uit Ein Kinderspiel
  • Kate Moore, Sensitive Spot
  • Henry Cowell, Dynamic Motion en Aeolian Harp
  • Jacob ter Veldhuis, Cities Change the Songs of Birds
  • Thomas Adès, Darknesse Visible
  • Angelica Negrón, Nieuw Werk
  • Chris Marianetti, I think it would be beating a dead dog if we do anything but present this statement

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital David Friend
Donderdag 21 april 2011 om 2011
Logos Tetraëder Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.davidfriendpiano.com

Extra :
Daniel Whol : www.danielwohlmusic.com en youtube
Helmut Lachenmann op www.arsmusica.be en youtube
Thinking About Helmut Lachenmann, Dan Albertson op www.lafolia.com, november 2004
Gegen die Vormacht der Oberflächlichkeit, Interview met Helmut Lachenmann, Claus Spahn in Die Zeit, 29/04/2004
Henry Cowell : www.henrycowell.org, en.wikipedia.org, www.schirmer.com en youtube
Jacob Ter Veldhuis : www.jacobtv.net, www.muziekencyclopedie.nl, www.muziekcentrumnederland.nl, nl.wikipedia.org en youtube
Thomas Adès en.wikipedia.org en youtube
Thomas Adès (1971 - ): Cultfiguur , Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Angelica Negrón : www.angelicanegron.com en youtube
Chris Marianetti : www.nopiano.com en youtube

Beluister alvast deze twee stukjes uit Helmut Lachenmans 'Ein Kinderspiel' ('Filter Schaukel' en 'Glockenturm')



en Henry Cowells 'Aeolian Harp'



en een kort fragment uit Chris Marianetti's 'I think it would be beating a dead dog if we do anything but present this statement'

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.