04/04/2011

Music of the Forgotten Peoples : bloemlezing uit Veljo Tormis' liederencyclus in het Conservatorium Gent

Veljo Tormis Veljo Tormis (foto) sprokkelde Estlandse volksmuziek en bewerkte ze tot levenslustige, swingende koorstukken. Hij trok naar de uithoeken en over de grenzen van zijn vaderland, naar streken waar uitstervende bevolkingsgroepen overleven: de Votiërs, de Izhoriërs, De Vespen, de Kareliërs, de Ingriërs, de Livoniërs...Die mensen sterven uit en met hen hun cultuur, taal en muziek. Veljo Tormis ontrukt de eeuwenoude liederen en dansen - nog op runen gestoeld - aan de vergetelheid en bewaart ze in gloedvolle koormuziek voor de eeuwigheid. Het kamerkoor van Hogeschool Gent Conservatorium schaart zich achter dit levenswerk van deze talentvolle componist en brengt een bloemlezing uit zijn monumentale cyclus 'Forgotten peoples' (1970 - 1989). Of, in het Ests: 'Sarjad Unustadud Rahvad'. Want in die taal zal het koor zingen. Een ontdekking !

Veljo Tormis (1930) geldt als een van de grootste hedendaagse componisten voor koorwerk. Hij heeft zich in archaïsche vocale volksmuziek uit zijn omgeving, regilaul genoemd, verdiept en deze met behulp van moderne compositietechnieken en jarenlang veldwerk behoedzaam gereconstrueerd. Deze archaïsche zang en zijn compositionele reconstructie door Veljo Tormis verschilt duidelijk van de traditie van het Europese kunstlied. Kenmerkend voor de regilauls en Tormis' reconstructies is een sterke ritmische puls, een specifieke repetitieve structuur met aparte polyfonie en een open einde. Geen climax met een oplossende afloop. Het is alsof de basale klankenlijn (oneindig) doorloopt en de stemmen er op elk moment in kunnen voegen of er weer uit kunnen gaan. De muziek krijgt er een diepe fundering én een grote directheid door. Tormis' werk is onderdeel van een zeer vitale zangcultuur in Estland.

Tormis' vader was organist en koordirigent. Het koor oefende van zijn zesde af bij hen thuis. Toen hij 12 was ging hij naar het conservatorium van Tallinn om orgel te studeren. Zijn opleiding werd onderbroken door de Tweede Wereldoorlog, ziekte en de Russische inval. Omdat het instrument orgel aan het instituut kerk werd gekoppeld, maakten de Russen een einde aan de orgelopleiding aan het conservatorium. Tormis ging door als koordirigent en studeerde van 1951 tot 1956 aan het Moskouse Conservatorium.

Begin jaren zestig kwam zijn grote overstap naar moderne compositietechnieken en een anti-romantisch gebruik van volksmuziek. In afgelegen Estse dorpjes werd hij getroffen door de oorspronkelijke klanken en ritmes van de boerenliederen. Daarnaast werd hij geraakt de muziek van Carl Orf en van de Hongaarse koorcomponist Zoltán Kodály. Vanaf 1969 was Tormis, na een periode als muziekdocent, freelance componist. Tot zijn pensioen in 2000 componeerde hij meer dan vijfhonderd stukken.

Om de vijf jaar was er in Estland een groot koorfestival. Zingen in de eigen taal was, onder de druk van de bezetting door de Sovjet Unie, een vorm van jezelf blijven. Zijn pure Estse muziek gaf hem min of meer het aura van een dissident, maar als componist bediende hij zich louter van de symboolrijke taal van zijn muziek. De revolutie die in de Baltische staten tussen 1987 en 1990 plaats vond wordt ook wel de 'zingende revolutie' genoemd. Tormis speelde daarin zijn rol.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Kamerkoor van het Conservatorium Gent o.l.v. Marc De Smet: Veljo Tormis, Music of the Forgotten Peoples
Woensdag 6 april 2011 om 20.00 u
Conservatorium Gent
- Miryzaal
Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be

Extra :
Veljo Tormis : www.tormis.ee, en.wikipedia.org, www.fennicagehrman.fi en youtube
De stem van vergeten volken, Jaap Zuierveld op muziek-en-film.infonu.nl

Beluister alvast Veljo Tormis' Varjele Jumala

17:30 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.