29/03/2011

Vlaamse componist en pianist Paul Craenen doctoreert aan de Universiteit van Leiden

Paul Craenen Vandaag (dinsdag 29 maart) verdedigt de Vlaamse componist Paul Craenen (1972) zijn proefschrift "Gecomponeerde uitvoerder. Het musicerende lichaam vanuit compositorisch perspectief" aan de Universiteit van Leiden. Hij promoveert in het DocARTES-programma voor musici. Die moeten niet alleen een wetenschappelijk proefschrift afleveren, maar ook laten zien dat hun onderzoek hun uitvoeringspraktijk heeft veranderd. Craenen, die ook pianist is, voert als onderdeel van zijn promotie een compositie op pvc-buizen uit.

Paul Craenen onderzocht plaats en rol van het lichaam in de muziek. "Ik ben geïnteresseerd in wat aan het  klankresultaat voorafgaat." Wat is de status van de lichamelijke uitvoerder voor diegene die zich vandaag componist noemt en die dit uitvoerende lichaam, als fysieke voor-waarde tot klank, impliciet of expliciet, in zijn creatie betrekt. In de loop van de twintigste eeuw hebben diverse muziekhistorische en muziektechnologische evoluties ertoe geleid dat de verhouding lichaam-componist zich grondig gewijzigd heeft, in die zin dat het geen vanzelfsprekende verhouding meer is, dat ze geproblematiseerd en daardoor bewust geworden is. Craenens onderzoek ambieert theoretische en compositorische modellen uit te werken waarin van deze bewustwording rekenschap wordt gegeven.

Oud: het klankproduct staat voorop
De beweging van de percussionist naar het trommelvel, van de hand die de pianotoetsen streelt. Die choreografie, zelf een deel van de muzikale boodschap: wat kun je daar als componist mee? Klassieke componisten en choreografen willen die menselijke maat zo veel mogelijk uitschakelen, onzichtbaar maken. Het gaat hen om de zuivere klank die het instrument produceert, om de illusoire gewichtloosheid van de danser: de mens moet zichzelf daarbij juist zo veel mogelijk afwezig maken. Hij is een dienaar van de kunst, wiens inspanningen alleen bedoeld zijn om de toeschouwer met het eindresultaat ervan te betoveren.

Nieuw: het muzikaal proces staat centraal
Paul Craenen, die dinsdag 29 maart zijn proefschrift 'Gecomponeerde uitvoerder. Het musicerende lichaam vanuit compositorisch perspectief' verdedigt, voelt zich juist verwant met componisten die oog hebben voor het totale muzikale proces. Hij begon zijn onderzoek vanuit een fascinatie voor de muziek van de Duitse componist Helmut Lachenmann. Craenen: "Muziek waarin een perspectiefverandering optreedt. Daarbij is niet zozeer het klankresultaat op zich van belang, maar vooral ook de condities waaronder het ontstaat. De lichamelijke actie naar het instrument toe, de inspanning die geleverd wordt, de soorten technieken die worden toegepast. Die horen ook bij de muzikale boodschap." Craenen wil die 'totaalbenadering' compositorisch betekenis geven door niet alleen de schijnwerper te richten op het klinkende product, maar op het hele muzikale proces.

Dansende pvc-buizen
Het resultaat is een soort 'klinkende choreografie', zoals ook bij zijn uitvoering op maandag 28 maart met pvc-buizen het geval was. "Ik heb een soort installatie van pvc-buizen gebouwd die wordt gecombineerd met microfoons die gaan feedbacken. Dat geluid manipuleren we door de buizen ten opzichte van de microfoons en de luidsprekers te bewegen. We hebben een muzikale constructie gemaakt die een soort choreografie wordt: zowel wij als de buizen zijn in beweging." Daarbij speelt Craenen ook met de identiteiten van de uitvoerders: op het ene moment gedragen ze zich als musici, op een ander moment lijken ze technici, en dan weer dansers. "Het aftasten van die grensgebieden staat voorop in mijn artistieke praktijk."

Toeschouwers beïnvloeden geluid
Voor de (lichamen van de) toeschouwers voorziet hij in de toekomst ook een rol: "Ik heb weleens een installatie gebouwd waarbij de plek van de luisteraar invloed had op het geluid. Zo kan straks alles en iedereen participeren in het muzikale proces. Een oude droom, maar compositorisch gezien een formidabele uitdaging."

Een klinkende choreografie van pvc-buizen op www.leidenuniv.nl
Paul Craenen : www.matrix-new-music.be , users.telenet.be/paulcraenen en www.kwo.be

Elders op Oorgetuige :
A Search for Renoise : gedurfde experimenteerdrift en licht humoristische performance, 10/02/2008

Bekijk alvast dit fragment uit de performance 'Tubes' door Paul Craenen en Cathy Van Eck tijdens 'de donderdagen' op 14/02/2008 in deSingel, Antwerpen

15:52 Gepost in Actualiteit, Muziek, Nieuws | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.