21/03/2011

Daan Vandewalle verrast met (anti-)Amerikaans programma in Waregem

Daan Vandewalle Pianist Daan Vandewalle (foto) verrast ons geregeld door zijn geëngageerde spel van weinig gekende avant-gardisten. In dit recital brengt hij van zijn vriend Frederic Rzweski (1938) het hoogtepunt 'The People United Never Be Defeated' (1975). De uitvoering in 2005 door de componist zelf, klinkt nog in de oren. Het lied, voor altijd verbonden met 11 september 1973 en de strijd Allende-Pinochet, ondergaat 36 variaties in verschillende stijlen. Pianist Daan Vandewalle toont aan dat het virtuoze meesterwerk ook na Nine Eleven een grote overtuigingskracht heeft. Als speciaal toemaatje brengt hij tevens het inspiratiewerk van Rzweski, met name 'The Thälmann-variaties' (1974) van de Britse componist Cornelius Cardew (1936-1981). Een concert dat laat horen hoe in moderne pianowerken de traditie en de maatschappij meespelen.

Frederic Rzewski (1938) is een Amerikaan die al het grootste deel van zijn leven in Europa woont en een bijzondere band met ons land heeft: hij doceerde jarenlang compositie aan het Conservatorium van Luik. Zijn gloednieuwe werk Brussels Diary toont hoe sterk de artiest en zijn werk nog steeds met ons land verweven zijn. Critici beschouwen hem vandaag bovendien als een van de meest persoonlijke stemmen van de hedendaagse muziek.

Als artiest is Rzewski moeilijk onder één noemer te plaatsen. In de jaren zestig maakte hij furore als mede-oprichter van het experimentele collectief Musica Elettronica Viva. Sindsdien is zijn oeuvre heel divers, met bovenal een weelde aan muziek voor zijn eigen instrument, de piano. De variatiereeks The People United Will Never Be Defeated is uitgegroeid tot een echte klassieker. Het monumentale en uiterst virtuoze pianowerk is gebaseerd op het strijdlied 'El pueblo unido', symbool voor het protest tegen de Chileense dictator Pinochet.

Op 11 september 1973 maakte een staatsgreep in Chili een bruusk einde aan het linkse bewind van president Salvador Allende en werd de basis gelegd voor de dictatuur van Augusto Pinochet. Door de grootschalige vervolging, folteringen en moorden op oppositieleden kreeg dit regime een zeer kwalijke reputatie, wat een hevige internationale respons opwekte. Een van de symbolen van dat protest was het strijdlied El pueblo unido jamas sera vencido van de Chileense componist Sergio Ortega. In 1975 nam Frederic Rzewski deze melodie als uitgangspunt voor een monumentaal pianowerk: een reeks van 36 variaties, in het verlengde van Beethovens Diabellivariaties, die evenzeer overweldigen door hun muzikale vindingrijkheid als door hun politieke zeggingskracht. Pianist Daan Vandewalle gaat de confrontatie aan met Rzewski's meest emblematische pianowerk.

Cornelius Cardew zette zijn eerste muzikalestappen heel traditioneel in een knapenkoor en studeerde aan de Royal Academy of Music. Maar daarna trok hij naar Keulen om te studeren bij de toenmalige goeroe van de nieuwe muziek: Karlheinz Stockhausen. Cardew werd Stockhausens assistent en was in grote mate betrokken bij het werk aan diens 'Carré' in 1960. Daarna kreeg Cardews carrière een steeds eigenzinniger verloop. Gaandeweg begon de grens tussen kunst en politiek daarin te verbleken. De vrijheid van interpretatie in zijn grafische partituren zoals 'Treatise' was een eerste stap, Cardews activiteit binnen de vrije improvisatie- groep AMM was een andere toenadering tot een vorm van collectieve, vrije interactie tussen muzikanten. Daarna manifesteerde hij zich steeds extremer als communistisch en meer bepaald maoïstisch voorvechter. Zijn koorwerk 'The Great Learning' (dat zeven uur duurt) trekt de georganiseerde vrijheid van 'Treatise' verder door en met de oprichting van het Scratch Orchestra in 1969 gaf hij het idee van muzikanten die functioneren als een politieke structuur verder vorm. Uit de quasi-anarchistiche schoot van het Scratch Orchestra (die het experiment en alternatieve wel heel ver voerden) zouden later nog andere muzikanten een eigen reputatie krijgen, zoals Gavin Bryars, Michael Nyman of zelfs Brian Eno.

Cardew zelf werd hoe langer hoe militanter als maoïst, die onder invloed van zijn politieke ideeën het avant-gardisme, inclusief zijn eigen vroegere composities (waaronder 'Treatise') afwees en niet naliet om ook zijn vroegere leraar er verbaal van langs te geven. De titel van zijn essaybundel uit 1974 luidde: 'Stockhausen serves imperialism'. Van dan af aan componeerde hij enkel nog eenvoudige, tonale stukjes; meestal communistische strijdliederen. De vreemde omstandigheden van zijn dood in 1981 (Cardew werd voor zijn huis aangereden door een onbekende automobilist) zijn nooit opgehelderd. De mythe rond Cardew doet soms vergeten dat de man wel degelijk een uitmuntend (en vernieuwend) componist was. Werken als 'The Great Learning' en 'Treatise' blijven overeind als mijlpalen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Daan Vandewalle: (Anti-) Amerikaans
Woensdag 23 maart 2011 om 20.00 u
(inleiding om 19.00 u )
Cultuurcentrum De Schakel Waregem
Schakelstraat 8
8790 Waregem

Meer info : www.ccdeschakel.be en www.daanvandewalle.com

Extra :
Frederic Rzewski op www.composers21.com en youtube
Perfect Sound Forever: Interview with Frederic Rzweski , Daniel Varela op www.furious.com, maart 2003
Composer/Pianist Frederic Rzewski. A Conversation with Bruce Duffie op www.kcstudio.com, januari 1995
Cornelius Cardew op UbuWeb en youtube
Treatise, An Animated Aanalyses op www.blockmuseum.northwestern.edu
Online recordings van en artikels over 'Treatise' op www.spiralcage.com
Cornelius Cardew, John Tilbury op www.users.waitrose.com, 1983

Elders op Oorgetuige :
Champ d'Action & Zwerm in het spoor van Frederic Rzewski, 19/11/2010
Concertgebouw Brugge ontvangt muzikale vrijheidsstrijder Frederic Rzewski, 19/09/2010
Daan Vandewalle brengt monumentale meesterwerk van Rzweski op Gentse Vleugels, 17/07/2010
Lonely at the top : Cornelius Cardew, 3/06/2008
Champ d'Action & Joakim : Treatise, 18/10/2007

Bekijk alvast Frederic Rzweski's The People United Never Be Defeated, uitgevoerd door Rzweski zelf tijdens het Miami International Piano Festival in maart 2007



en het eerste deel uit Cornelius Cardews Thälmann Variations, gespeeld door Frederic Rzewski



en deel 2

18:08 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.